Bij 6 weken zwanger bereik je een mijlpaal die veel aanstaande ouders raakt: het hartje van je baby klopt voor het eerst. Een piepklein hartje, nog niet groter dan een maanzaadje, slaat nu zo'n 110 slagen per minuut. Tegelijkertijd groeit je baby razendsnel. Er verschijnen kleine knopjes op de plek waar later de armen en benen komen, en het gezicht begint zich voorzichtig af te tekenen met donkere stipjes waar de ogen zullen zitten. Jij voelt ondertussen waarschijnlijk de volle kracht van de zwangerschapshormonen: misselijkheid, vermoeidheid en een emotionele achtbaan. In dit artikel lees je alles over wat er bij 6 weken zwanger gebeurt en hoe je deze intense periode het beste doorkomt.
Inhoudsopgave
- De eerste hartslag van je baby
- De ontwikkeling van je baby in week 6
- De hersenen groeien in drie delen
- Wat voel je bij 6 weken zwanger?
- Misselijkheid en braken in week 6
- Je eerste afspraak bij de verloskundige
- Voeding en leefstijl
- Wanneer contact opnemen met een zorgverlener?
De eerste hartslag van je baby
Het kloppende hartje is een van de vroegste zichtbare tekenen van leven bij een embryo. In week 6 begint het primitieve hartbuisje, dat zich vorige week heeft gevormd, ritmisch samen te trekken. De hartslag start rond 110 slagen per minuut en zal de komende weken versnellen tot zo'n 170 slagen per minuut rond week 9, om daarna weer wat te zakken naar een stabiel ritme van 120 tot 160 slagen per minuut. De hartcellen hebben een unieke eigenschap: ze trekken spontaan samen zonder een signaal van het zenuwstelsel nodig te hebben.
Bij een vroege echo rond week 6 kan de echoscopist soms al een flikkerend hartje zien op het scherm. Dit is echter niet altijd het geval. Als de echo een paar dagen te vroeg wordt gedaan, of als de innesteling iets later heeft plaatsgevonden, kan het zijn dat het hartje nog niet zichtbaar is. Dat hoeft geen reden tot paniek te zijn. De verloskundige zal in dat geval een vervolgecho plannen, meestal een week later, om opnieuw te kijken. In de meeste gevallen is het hartje dan wel duidelijk zichtbaar.
Het hart van je baby zal gedurende de zwangerschap een indrukwekkende transformatie ondergaan. Van een simpele buis groeit het uit tot een complex orgaan met vier kamers, kleppen en een eigen elektrisch geleidingssysteem. De scheidingswanden tussen de kamers zijn in week 6 nog niet compleet. Het septum, de wand die de linker- en rechterkant van het hart scheidt, sluit pas later in de zwangerschap. Aangeboren hartafwijkingen, de meest voorkomende aangeboren afwijkingen, ontstaan wanneer dit complexe bouwproces niet helemaal goed verloopt.
De ontwikkeling van je baby in week 6
Je baby meet bij 6 weken zwanger ongeveer 4 tot 6 millimeter van kruin tot stuit, vergelijkbaar met de grootte van een linze. De groei gaat nu exponentieel: elke dag wordt je baby meetbaar groter. Aan weerszijden van het lichaam verschijnen kleine uitstulpingen, de arm- en beenknoppen. Deze knoppen bevatten al de aanzet voor botten, spieren, zenuwen en bloedvaten. In de komende weken groeien ze uit tot herkenbare armpjes en beentjes met handjes en voetjes aan het uiteinde.
Het gezicht van je baby begint zich te vormen, hoewel het nog heel primitief is. Twee donkere vlekjes markeren de plek waar de ogen komen. Kleine inhammen aan de zijkant van het hoofd worden later de oren. Twee openingen in het midden van het gezicht zijn de neusgaten in wording, en een spleet daaronder wordt de mond. De kaak en het gehemelte beginnen zich te vormen uit botlijsten die naar elkaar toe groeien. Als deze botlijsten niet volledig fuseren, kan er een hazenlip of gehemeltespleet ontstaan, maar dit komt relatief weinig voor.
De staart die in week 5 nog prominent aanwezig was, begint langzaam korter te worden. De somieten, de segmenten langs de rug van het embryo, differentiëren zich verder in wervels en ribben. De eerste bloedvaten vormen een netwerk dat zuurstof en voedingsstoffen door het hele embryo transporteert. De placenta groeit mee en wordt steeds efficienter in het uitwisselen van stoffen tussen het bloed van moeder en baby. De navelstreng wordt langer en steviger en bevat nu duidelijk twee slagaders en een ader.
De hersenen groeien in drie delen
De hersenen van je baby zijn in week 6 het snelst groeiende orgaan. De drie hersenblaasjes die vorige week zijn ontstaan, ontwikkelen zich verder en beginnen zich te specialiseren. Het prosencephalon (voorbrein) zal zich later splitsen in het telencephalon (de grote hersenen, verantwoordelijk voor denken en bewegen) en het diencephalon (de tussenhersenen, waar de thalamus en hypothalamus in zitten). Het mesencephalon (middenbrein) verwerkt visuele en auditieve informatie. Het rhombencephalon (achterbrein) wordt het cerebellum (evenwicht) en de hersenstam (vitale functies).
De hersenen produceren in dit stadium al neurotransmitters, de chemische boodschappers die zenuwcellen gebruiken om met elkaar te communiceren. De eerste zenuwverbindingen worden aangelegd tussen de hersenen en de rest van het lichaam. Het ruggenmerg, dat uit dezelfde neurale buis is ontstaan, stuurt al de eerste zenuwuitlopers naar de zich ontwikkelende spieren. Het zenuwstelsel is nog heel primitief, maar de basis voor alle toekomstige reflexen, bewegingen en zintuiglijke waarnemingen wordt nu gelegd.
De snelle groei van de hersenen verklaart waarom het hoofd van het embryo onevenredig groot is vergeleken met de rest van het lichaam. In week 6 beslaat het hoofd bijna de helft van de totale lengte van het embryo. Deze verhouding verandert naarmate de zwangerschap vordert: bij de geboorte is het hoofd nog steeds relatief groot, maar het lichaam heeft flink ingehaald. De hersenen blijven overigens niet alleen tijdens de zwangerschap groeien, maar ook na de geboorte, tot in de vroege volwassenheid.
Wat voel je bij 6 weken zwanger?
Week 6 is voor veel vrouwen een van de zwaarste weken van het eerste trimester. De hCG-spiegel is nu flink gestegen en bereikt zijn piek ergens tussen week 8 en 12. Gevoelige, gezwollen borsten zijn bijna universeel. Je borsten kunnen warm aanvoelen, tintelen of pijnlijk zijn bij aanraking. De tepels worden donkerder en de kleine bultjes eromheen (de kliertjes van Montgomery) worden duidelijker zichtbaar. Deze kliertjes produceren een olieachtig secreet dat de tepel vochtig en beschermd houdt, ter voorbereiding op de borstvoeding.
Vermoeidheid bereikt in week 6 vaak een nieuw dieptepunt. Het progesteron werkt als een natuurlijk slaap- en kalmeringsmiddel, en in combinatie met de enorme energiebehoefte van de placentaontwikkeling kan het voelen alsof je constant door een dikke mist waadt. Sommige vrouwen vallen in slaap op de bank, achter hun bureau of zelfs in het openbaar vervoer. Dit is geen luiheid, maar een biologisch signaal dat je lichaam rust nodig heeft. Probeer overdag korte dutjes te doen als dat mogelijk is.
Emotionele schommelingen horen bij deze periode. Het ene moment ben je blij en opgewonden, het volgende moment huil je om een reclame op televisie. Dit komt door de hormonale storm in je lichaam, maar ook door de enorme verandering die een zwangerschap met zich meebrengt. Twijfels, angsten en onzekerheden zijn volkomen normaal, zelfs als de zwangerschap heel gewenst is. Praat erover met je partner of een vriendin. Het helpt om te horen dat andere vrouwen precies hetzelfde doormaken.
Misselijkheid en braken in week 6
De ochtendmisselijkheid bereikt bij veel vrouwen rond week 6 een piek. Je kunt de hele dag door misselijk zijn, met name op een lege maag, bij bepaalde geuren of bij het zien van bepaald voedsel. Sommige vrouwen moeten daadwerkelijk braken, soms meerdere keren per dag. Andere vrouwen voelen een constante, slopende misselijkheid zonder te braken. Beide varianten zijn normaal en zeggen niets over de gezondheid van je baby. Het positieve aan misselijkheid is dat onderzoek uitwijst dat vrouwen met ochtendmisselijkheid een iets lager risico op miskraam hebben.
Gember blijft een van de effectiefste natuurlijke middelen tegen zwangerschapsmisselijkheid. Vers geraspte gember in heet water, gemberkoekjes, gemberlollies of gembercapsules kunnen de misselijkheid verminderen. Andere middelen die sommige vrouwen helpen zijn acupressuurpolsbandjes (Sea-Band), zuurtjes of zure snoepjes, ijskoud water met citroen en het vermijden van lege maag-momenten. Houd altijd een snack binnen handbereik: crackers, rijstwafels of een stuk fruit. Eet voordat je honger krijgt, want een lege maag maakt de misselijkheid erger.
Als je zo misselijk bent dat je nauwelijks kunt eten of drinken, vermagert of uitdroogt, neem dan contact op met je verloskundige of huisarts. Hyperemesis gravidarum, de ernstigste vorm van zwangerschapsmisselijkheid, komt voor bij 0,5 tot 2 procent van de zwangerschappen en kan ziekenhuisopname vereisen voor het toedienen van vocht via een infuus. Minder ernstige gevallen kunnen worden behandeld met anti-emetica (medicijnen tegen misselijkheid) die veilig zijn tijdens de zwangerschap. Schaam je niet om hulp te vragen. Zwangerschapsmisselijkheid is een medische klacht, geen kwestie van aanstellen.
Je eerste afspraak bij de verloskundige
In week 6 kun je je eerste afspraak bij de verloskundige plannen, als je dat nog niet hebt gedaan. Het intakegesprek vindt meestal plaats tussen week 8 en 10. Tijdens dit gesprek bespreekt de verloskundige je volledige medische geschiedenis: eerdere zwangerschappen, operaties, chronische aandoeningen, medicijngebruik, familiaire aandoeningen en je leefstijl. Ze berekent je uitgerekende datum op basis van de eerste dag van je laatste menstruatie en bespreekt het schema van controles en echo's.
Je krijgt ook een bloedonderzoek aangevraagd. In Nederland wordt standaard getest op bloedgroep en resusfactor, irregulaire antistoffen, hepatitis B, hiv, syfilis, hemoglobine (om bloedarmoede uit te sluiten) en schildklierfunctie. Daarnaast word je geinformeerd over de prenatale screeningsmogelijkheden: de combinatietest (nekplooimeting plus bloedonderzoek rond week 12) en de 20-wekenecho. Deze tests zijn niet verplicht, maar geven informatie over de kans op chromosoomafwijkingen zoals het syndroom van Down.
Bereid je voor op het intakegesprek door alvast na te denken over vragen die je hebt. Schrijf ze op, want in de spreekkamer vergeet je ze snel. Denk aan vragen over sporten tijdens de zwangerschap, reizen, werken, seks, voeding en medicijnen. De verloskundige is er om je te begeleiden en gerust te stellen. Er zijn geen domme vragen, en je mag zo vaak bellen als je je zorgen maakt. Volgens de KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen) is de verloskundige je eerste aanspreekpunt voor alle vragen over je zwangerschap.
Voeding en leefstijl
Eet wat je verdraagt. Als misselijkheid je voedingskeuzes beperkt, maak je dan niet te veel zorgen over een perfect gebalanceerd dieet. Je baby is nog heel klein en put vooral uit je lichaamsreserves. Zodra de misselijkheid afneemt, kun je je voedingspatroon weer uitbreiden. Probeer in de tussentijd dagelijks foliumzuur en vitamine D te slikken, ook als je er misselijk van wordt. Neem het supplement vlak voor het slapengaan of bij een maaltijd om maagklachten te verminderen.
Bewegen is ook met misselijkheid nog steeds goed voor je. Een korte wandeling in de buitenlucht kan de misselijkheid zelfs verminderen. Vermijd intensieve sporten die je temperatuur sterk verhogen, want oververhitting kan schadelijk zijn voor het embryo. Zwemmen, wandelen, prenatale yoga en licht fietsen zijn allemaal veilige keuzes. Luister naar je lichaam en doe minder als je je niet lekker voelt. Dit is niet het moment om persoonlijke records te breken, maar om je lichaam te ondersteunen in wat het doet.
Huidverzorging verdient extra aandacht nu je hormonen veranderen. Jojoba olie is een fijne keuze als moisturizer omdat het de samenstelling van je natuurlijke huidtalg nabootst en goed wordt opgenomen. Kleimasker kan helpen als je last hebt van onzuiverheden door de hormonale veranderingen. Vermijd producten met retinol, salicylzuur in hoge concentraties en chemische peelings. Kies voor milde, parfumvrije producten en bescherm je huid tegen de zon met een minerale zonnebrand (factor 30 of hoger), want zwangerschapshormonen maken je huid gevoeliger voor pigmentvlekken.
Wanneer contact opnemen met een zorgverlener?
Bij 6 weken zwanger zijn er een paar situaties waarin je direct contact moet opnemen met je verloskundige of huisarts. Hevig bloedverlies (meer dan normaal bij een menstruatie) in combinatie met buikkrampen kan wijzen op een miskraam. Licht bloedverlies of spotting komt echter regelmatig voor in het eerste trimester en is meestal onschuldig. Hevige, eenzijdige buikpijn, al dan niet met bloedverlies, kan een teken zijn van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap en vereist spoedeisende medische beoordeling.
Neem ook contact op als je koorts hebt boven de 38 graden, als je branderig of pijnlijk plast (kan wijzen op een urineweginfectie), als je helemaal geen vocht binnenhoudt door ernstig braken, of als je je somber of angstig voelt. Urineweginfecties komen vaker voor tijdens de zwangerschap door de veranderde hormoonhuishouding en moeten behandeld worden met antibiotica die veilig zijn voor de baby. Een onbehandelde urineweginfectie kan een nierbekkenontsteking veroorzaken, wat risico's meebrengt voor de zwangerschap.
Vergeet niet dat je ook mag bellen met vragen die niet urgent zijn. Je verloskundige is er niet alleen voor spoedgevallen, maar ook voor geruststelling en advies. Veel verloskundigenpraktijken hebben een telefonisch spreekuur waar je overdag terecht kunt met vragen. In de avond en nacht kun je de dienstdoende verloskundige bereiken via het antwoordapparaat van de praktijk of via de verloskundig samenwerkingsverbanden. Je staat er niet alleen voor, en je mag altijd vragen stellen.