Je bent 40 weken zwanger en vandaag is je uitgerekende datum. Gefeliciteerd, je hebt de volledige zwangerschap volbracht. Toch wordt slechts vier procent van de baby s daadwerkelijk op de uitgerekende datum geboren. Je baby is nu ongeveer 51 centimeter lang en weegt rond de 3400 gram. De schedelbotten zijn flexibel en kunnen over elkaar schuiven om door het geboortekanaal te passen. In dit artikel lees je alles over week 40 en wat er gebeurt als de bevalling nog even op zich laat wachten.
Inhoudsopgave
- De uitgerekende datum bereikt
- De ontwikkeling van je baby in week 40
- Vliesstrippen om de bevalling op gang te brengen
- Wanneer wordt inleiden overwogen?
- Klachten en symptomen in week 40
- Wachten op de bevalling
- Voeding en verzorging
- Praktische tips voor week 40
De uitgerekende datum bereikt
De uitgerekende datum, ook wel a terme datum genoemd, is berekend op 40 weken na de eerste dag van je laatste menstruatie. Het is een schatting, geen exacte voorspelling. Een normale zwangerschap duurt tussen de 37 en 42 weken, dus ook als je baby vandaag niet komt, is er niets aan de hand. De meerderheid van de eerste baby s wordt na de uitgerekende datum geboren, vaak rond 40 weken en vijf dagen.
Het kan frustrerend zijn om de uitgerekende datum te bereiken zonder tekenen van de bevalling. Familie en vrienden vragen voortdurend of het al zover is, en elke dag voelt langer dan de vorige. Probeer de uitgerekende datum te zien als een richtdatum in plaats van een deadline. Geef aan je omgeving aan dat je ze zelf belt zodra het zover is en dat ze tot die tijd geen berichten hoeven te sturen. Dit scheelt je een hoop druk en irritatie.
Je verloskundige controleert rond de uitgerekende datum extra zorgvuldig of alles goed gaat. De harttonen van je baby worden beluisterd, de hoeveelheid vruchtwater wordt beoordeeld en je bloeddruk wordt gemeten. Zolang alles in orde is, is er geen medische reden om de bevalling te bespoedigen. De placenta functioneert in de meeste gevallen nog prima en je baby krijgt voldoende voedingsstoffen en zuurstof. Je verloskundige bespreekt met je wanneer eventuele vervolgstappen nodig zijn.
De ontwikkeling van je baby in week 40
Je baby is nu ongeveer 51 centimeter lang en weegt rond de 3400 gram, al kan het gewicht variëren van 2900 tot 4000 gram. Het vetweefsel onder de huid maakt ongeveer 15 procent van het lichaamsgewicht uit en zorgt voor warmteregulatie na de geboorte. De huid is glad en roze en de vernix is grotendeels verdwenen. Restjes vernix zitten soms nog in de huidplooien, bij de oren en in de liezen.
De schedelbotten van je baby zijn speciaal ontworpen voor de geboorte. De botten zijn niet vergroeid maar worden verbonden door flexibele naden en fontanellen (zachte plekken). Tijdens de passage door het geboortekanaal kunnen de schedelbotten over elkaar schuiven, waardoor het hoofdje smaller wordt en makkelijker past. Dit is de reden waarom veel pasgeborenen een langwerpig of asymmetrisch hoofdje hebben direct na de geboorte. Binnen een paar dagen neemt het hoofdje zijn ronde vorm aan.
De darmen van je baby zijn gevuld met meconium en klaar om na de geboorte voor het eerst te werken. De longen zijn volledig ontwikkeld en produceren voldoende surfactant. De reflexen zijn scherp: de zuigreflex, de grijpreflex en de zoekreflex (de baby draait het hoofdje naar aanraking op de wang) zijn allemaal aanwezig en worden direct na de geboorte getest. Je baby is in alle opzichten klaar voor de wereld.
Vliesstrippen om de bevalling op gang te brengen
Vliesstrippen, ook wel een vliesstripping of membraanstrip genoemd, is een methode die je verloskundige kan aanbieden om de bevalling op gang te brengen. Tijdens een inwendig onderzoek maakt de verloskundige met een vinger de vliezen los van de baarmoedermond. Dit stimuleert de aanmaak van prostaglandinen, hormonen die de baarmoedermond zachter maken en weeeen kunnen opwekken. Vliesstrippen is geen inleiding maar een natuurlijke methode om het lichaam een zetje te geven.
De ingreep duurt slechts een paar seconden maar kan oncomfortabel tot pijnlijk zijn. Je voelt een sterk drukkend gevoel of krampen. Na het strippen kun je last hebben van licht bloedverlies, krampen en onregelmatige contracties. Bij ongeveer de helft van de vrouwen komt de bevalling binnen 48 uur op gang na het strippen, bij de andere helft heeft het geen effect. Je verloskundige kan de stripping herhalen na een paar dagen als het de eerste keer niet heeft gewerkt.
Vliesstrippen is alleen mogelijk als de baarmoedermond al enigszins geopend of verwekt is. Als de baarmoedermond nog volledig gesloten en stevig is, kan de verloskundige er niet bij. In dat geval zijn er alternatieve methoden om het lichaam voor te bereiden, zoals wandelen, seks (prostaglandinen in sperma werken vergelijkbaar), tepelstimulatie en het drinken van frambozenblad thee. Het wetenschappelijk bewijs voor veel van deze methoden is beperkt, maar ze zijn veilig om te proberen.
Wanneer wordt inleiden overwogen?
In Nederland wordt inleiden meestal besproken vanaf 41 weken zwangerschap. De richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie adviseert om tussen 41 en 42 weken de bevalling in te leiden vanwege een licht verhoogd risico op complicaties na 42 weken. Je verloskundige bespreekt de voor- en nadelen van inleiden met je en samen nemen jullie een beslissing die past bij jouw situatie en wensen.
Er zijn ook medische redenen om eerder in te leiden, ongeacht de zwangerschapsduur. Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie), zwangerschapsdiabetes, verminderd vruchtwater, slechte groei van de baby of langdurig gebroken vliezen zonder weeeen zijn allemaal redenen om de bevalling kunstmatig op gang te brengen. In deze gevallen weegt het risico van doorwachten niet op tegen het risico van inleiden. Je gynaecoloog legt uit waarom inleiden in jouw geval noodzakelijk is.
Inleiden gebeurt in het ziekenhuis en kan op verschillende manieren. De meest gebruikte methoden zijn een prostaglandine gel of tablet die in de vagina wordt ingebracht om de baarmoedermond zachter te maken, een ballonkatheter die mechanische druk uitoefent op de baarmoedermond, of een infuus met oxytocine (syntocinon) dat weeeen opwekt. Soms worden deze methoden gecombineerd. Het hele proces van inleiden kan variëren van enkele uren tot meerdere dagen.
Klachten en symptomen in week 40
De druk op je bekken is in week 40 op zijn hoogst. Het hoofdje van je baby ligt diep in je bekken en drukt op je blaas, je darmen en je bekkenbodem. Je moet vaak plassen, soms elke twintig tot dertig minuten, en je kunt last hebben van obstipatie of juist dunne ontlasting. Bekkeninstabiliteit, een scherpe pijn in je schaambeen of liezen bij het lopen of omdraaien in bed, komt bij veel vrouwen voor in de laatste weken.
Vermoeidheid en slaapgebrek zijn in deze fase heel normaal. Je grote buik, de veelvuldige toiletbezoeken en de spanning over de bevalling maken het lastig om goed te slapen. Overdag voel je je vaak futloos en prikkelbaar. Accepteer dat dit tijdelijk is en gun jezelf de rust die je nodig hebt. Probeer overdag korte dutjes te doen als je de kans krijgt. Ontspanningsoefeningen, zachte muziek en een warm bad voor het slapengaan kunnen helpen om tot rust te komen.
Emotioneel kun je in week 40 een achtbaan ervaren. Het ene moment ben je opgewonden en vol verwachting, het volgende moment ben je bang, onzeker of gewoon heel erg klaar met zwanger zijn. Al deze gevoelens zijn volkomen normaal. Praat erover met je partner, een vriendin of je verloskundige. Het helpt om je gevoelens te delen en te horen dat vrijwel elke zwangere vrouw in de laatste weken dezelfde emoties doormaakt. Je bent niet de enige die zich zo voelt.
Wachten op de bevalling
Het wachten na de uitgerekende datum kan voelen als de langste dagen van je leven. Elke ochtend word je wakker met de gedachte dat dit de dag zou kunnen zijn, en elke avond ga je slapen met de teleurstelling dat het weer niet zover was. Dit is een emotioneel proces dat veel energie kost. Probeer elke dag iets leuks te plannen waar je naar uitkijkt: een wandeling, een lunch met een vriendin, een film kijken of een bezoekje aan je favoriete winkel.
Er zijn verschillende manieren waarop vrouwen proberen de bevalling op gang te brengen. Wandelen, traplopen, seks, tepelstimulatie, kruidige maaltijden en ananas worden vaak genoemd. Het wetenschappelijk bewijs voor de meeste van deze methoden is beperkt, maar ze zijn over het algemeen veilig om te proberen. Seks kan daadwerkelijk helpen doordat sperma prostaglandinen bevat die de baarmoedermond zachter maken, en een orgasme baarmoedercontracties veroorzaakt.
Gebruik de wachttijd om je mentaal voor te bereiden op de bevalling en het ouderschap. Luister naar een podcast over bevallen, lees de laatste hoofdstukken van je zwangerschapsboek of doe een geleide meditatie. Visualiseer hoe je de bevalling wilt ervaren en bereid je voor op verschillende scenario s. Een bevalling verloopt zelden exact volgens plan en flexibiliteit is je grootste kracht. Vertrouw erop dat jouw lichaam weet wat het moet doen en dat je baby komt wanneer het moment juist is.
Voeding en verzorging
Blijf goed eten, ook al heb je misschien minder eetlust door de druk van de baby op je maag. Kies voor kleine, frequente maaltijden in plaats van drie grote maaltijden per dag. Eiwitrijke voeding ondersteunt je spieren en geeft langdurige energie. Noten, yoghurt, eieren en peulvruchten zijn makkelijke snacks die je snel kunt pakken. Eet voldoende vezels (groenten, fruit, volkoren producten) om obstipatie te voorkomen en drink minstens twee liter water per dag.
Je huid kan in week 40 extra droog en jeukend aanvoelen door de maximale oprekking. Gebruik een cactusvijgolie om je buik, heupen en borsten te hydrateren en de huid soepel te houden. Cactusvijgolie is rijk aan vitamine E en essentiële vetzuren die de huid herstellen en beschermen. Smeer ook je benen in om droge, schilferige huid te voorkomen. Een kleimasker kan helpen om je gezichtshuid te reinigen en te verfrissen als je je opgeblazen en moe voelt.
Bereid je lichaam voor op het herstel na de bevalling door nu al goed voor jezelf te zorgen. Zorg dat je voldoende ijzer en vitamine D binnenkrijgt. IJzer is belangrijk omdat je tijdens de bevalling bloed verliest en vitamine D ondersteunt je immuunsysteem en botgezondheid. Overleg met je verloskundige of je een supplement nodig hebt. Een gezond startpunt maakt het herstel na de bevalling soepeler en geeft je meer energie voor de intensieve eerste weken met je baby.
Praktische tips voor week 40
Check je ziekenhuistas een laatste keer. Zit je identiteitsbewijs erin? Je verzekeringspas? Het geboorteplan? Opladers voor je telefoon? Snacks en water? Kleding voor de baby om naar huis te gaan? Een comfortabele outfit voor jezelf na de bevalling (denk aan een ruime broek en een top die geschikt is voor borstvoeding)? Loop de lijst nog een keer door en vul aan waar nodig. Zet de tas bij de voordeur zodat je in de haast niets vergeet.
Informeer je werkgever en je omgeving over je status. Als je met zwangerschapsverlof bent, hoef je je nergens druk om te maken. Als je nog niet met verlof bent, bespreek dan met je werkgever wat het plan is als de bevalling begint. Zorg dat je taken zijn overgedragen en dat je collega s weten hoe ze je kunnen bereiken. Informeer de RIVM website voor actuele richtlijnen over vaccinaties en screenings rond de geboorte.
Maak een plan voor de opvang van eventuele andere kinderen en huisdieren. Als de bevalling begint, wil je niet hoeven nadenken over wie de hond uitlaat of de peuter ophaalt. Regel minimaal twee personen die beschikbaar zijn (dag en nacht) en zorg dat zij weten waar de sleutels zijn, wat de routines zijn en hoe ze je kind naar bed brengen. Een goede nachtrust is in deze fase essentieel om de bevalling fit en uitgerust tegemoet te gaan. Rust wanneer je kunt en maak je geen zorgen over dingen die je niet in de hand hebt.