Ben je 27 weken zwanger? Gefeliciteerd, want deze week markeert het begin van het derde trimester. Je bent nu in de laatste fase van je zwangerschap aanbeland en de geboorte van je baby komt steeds dichterbij. In week 27 zijn de hersenen van je baby bijzonder actief, met miljarden neuronen die voortdurend nieuwe verbindingen leggen. Je baby kan nu ook hikken, wat je voelt als ritmische schokjes in je buik. In dit artikel lees je alles over de ontwikkeling van je baby, veelvoorkomende klachten zoals kortademigheid en brandend maagzuur, en hoe je je kunt voorbereiden op de bevalling.
Inhoudsopgave
- Het derde trimester begint
- De ontwikkeling van je baby in week 27
- De hersenen in volle ontwikkeling
- Je baby heeft de hik
- Klachten en symptomen in week 27
- Kortademigheid en druk op de longen
- Voeding in het derde trimester
- Voorbereiden op de bevalling
Het derde trimester begint
Week 27 is de start van het derde en laatste trimester van je zwangerschap. Dit trimester duurt van week 27 tot de geboorte, die normaal gesproken tussen week 37 en 42 plaatsvindt. Het derde trimester staat in het teken van groei. Je baby gaat in de komende weken flink in gewicht toenemen en het lichaam bereidt zich voor op het leven buiten de baarmoeder. Voor jou als moeder kan het derde trimester zowel opwindend als vermoeiend zijn, want de fysieke klachten nemen toe naarmate je baby groter wordt.
Veel vrouwen merken dat ze in het derde trimester sneller moe zijn dan in het tweede trimester. De energieke periode die veel vrouwen ervaren in het midden van de zwangerschap maakt nu plaats voor een toenemende behoefte aan rust. Je lichaam draagt extra gewicht, je hart werkt harder en je slaap wordt vaak verstoord. Dit is allemaal normaal en het helpt om je dagindeling aan te passen. Plan rustmomenten in en accepteer hulp van je omgeving wanneer dat nodig is.
Het derde trimester is ook het moment om serieus na te gaan denken over de bevalling en de periode daarna. Als je nog geen kraamzorg hebt geregeld, is het nu echt tijd om dat te doen. Maak een lijst van zaken die nog geregeld moeten worden: de ziekenhuistas, het autostoeltje, de babykamer en de geboortekaartjes. Het kan overweldigend lijken, maar door het in kleine stappen op te delen wordt het behapbaar. Bespreek met je partner wie welke taken oppakt en maak er samen een project van.
De ontwikkeling van je baby in week 27
Je baby is in week 27 ongeveer 36 centimeter lang en weegt rond de 875 gram. Dat is vergelijkbaar met een bloemkool. De komende weken zal je baby snel in gewicht toenemen, want de vetopslag komt nu echt op gang. Dit vet is niet alleen belangrijk voor de isolatie en temperatuurregulatie na de geboorte, maar geeft je baby ook het mollige uiterlijk waarmee de meeste baby's ter wereld komen. In week 27 is je baby nog relatief mager, maar dat verandert snel.
De retina van de ogen ontwikkelt nu verschillende lagen. Deze lagen zijn nodig om lichtprikkels om te zetten in zenuwsignalen die de hersenen kunnen verwerken. Je baby kan de ogen openen en sluiten en reageert op veranderingen in licht. Als je in een donkere kamer een zaklamp op je buik schijnt, kan je baby wegdraaien of juist naar het licht toe bewegen. De ogen bewegen ook tijdens de REM-slaap, net als bij volwassenen die dromen.
De longen blijven zich ontwikkelen en produceren steeds meer surfactant. Hoewel de longen nog niet rijp genoeg zijn voor zelfstandige ademhaling, neemt de overlevingskans bij een vroeggeboorte met elke week toe. In week 27 ligt de overlevingskans bij meer dan 90 procent, hoewel er vaak een lang ziekenhuisverblijf nodig is. De darmen van je baby zijn ook actief en verwerken vruchtwater dat je baby inslikt. Het restproduct, meconium genaamd, hoopt zich op in de darmen en zal na de geboorte de eerste ontlasting vormen.
De hersenen in volle ontwikkeling
De hersenen van je baby zijn in week 27 een van de meest actieve organen. Het hersenweefsel groeit snel en het oppervlak begint de karakteristieke groeven en windingen te vormen die bij een volgroeid brein horen. Dit vouwen van het hersenoppervlak is belangrijk omdat het de oppervlakte vergroot, waardoor er meer zenuwcellen en verbindingen passen. Het proces van hersenontwikkeling is zo intensief dat de hersenen in het derde trimester sneller groeien dan enig ander orgaan.
Miljarden neuronen leggen voortdurend nieuwe verbindingen aan, zogeheten synapsen. Dit netwerk van verbindingen is de basis voor alle cognitieve functies: leren, onthouden, voelen en bewegen. De myelinisatie, het proces waarbij zenuwbanen worden omhuld met een isolerende vetlaag, gaat in hoog tempo door. Dit versnelt de communicatie tussen verschillende delen van de hersenen. Je baby kan nu al reageren op complexe prikkels en laat steeds meer gecoordineerde bewegingen zien.
Stimulatie van buitenaf draagt bij aan de hersenontwikkeling. Praat tegen je buik, zing liedjes of laat je baby naar muziek luisteren. Onderzoek suggereert dat baby's die in de baarmoeder regelmatig blootgesteld worden aan muziek en spraak, na de geboorte een voorkeur tonen voor die geluiden. Je hoeft geen speciale muziek op te zetten, gewoon je dagelijkse gesprekken en de muziek die jij leuk vindt zijn voldoende. Het belangrijkste is dat je baby jouw stem leert kennen, want die zal na de geboorte het meest geruststellende geluid zijn.
Je baby heeft de hik
Veel vrouwen voelen in week 27 regelmatig dat hun baby de hik heeft. Dit voelt als een ritmisch klopje of schokje in je buik, met regelmatige tussenpozen van een paar seconden. De hik kan een paar minuten tot zelfs een half uur duren. Het ontstaat doordat het middenrif van je baby onwillekeurig samentrekt, precies zoals de hik bij volwassenen. Het is een teken dat het zenuwstelsel goed functioneert en dat je baby oefent met ademhalingsbewegingen.
De hik bij je baby is volkomen onschuldig en er is niets wat je hoeft te doen om het te stoppen. Sommige vrouwen vinden het vermakelijk om het regelmatige ritmische gevoel te voelen, terwijl anderen het na een tijdje als vervelend ervaren. Het helpt om te weten dat de hik je baby niet stoort. Je kindje heeft er geen last van en slaapt er soms zelfs doorheen. De frequentie van de hik verschilt per baby, sommige baby's hikken meerdere keren per dag, terwijl andere het zelden doen.
Naast de hik voel je in week 27 waarschijnlijk ook andere bewegingen steeds duidelijker. Je baby kan schoppen, boksen, draaien en rollen. Soms lijkt het alsof je baby een complete turnles aan het doen is in je buik. Deze activiteit is een goed teken en geeft aan dat je baby gezond en sterk is. Probeer dagelijks bewust even te letten op de bewegingen en meld het bij je verloskundige als je een duidelijke afname merkt. Een handig moment om te tellen is na het eten of drinken, want dan is je baby vaak het meest actief.
Klachten en symptomen in week 27
Bij de start van het derde trimester nemen de klachten vaak toe. Veel vrouwen ervaren in week 27 rusteloze benen, een oncomfortabel gevoel in de benen dat vooral 's avonds en 's nachts optreedt. Het voelt als een onbedwingbare drang om je benen te bewegen, gecombineerd met een tintelend, kruipend of trekkend gevoel. De exacte oorzaak is onbekend, maar een tekort aan ijzer of magnesium kan een rol spelen. Bespreek het met je verloskundige als je er veel last van hebt, want soms helpt een supplement.
Brandend maagzuur is een klacht die in het derde trimester flink kan verergeren. De groeiende baarmoeder drukt de maag steeds meer samen, waardoor maagzuur makkelijker omhoog komt. Eet kleine porties verdeeld over de dag, vermijd pikant en vet voedsel en ga na het eten niet meteen liggen. Een glas melk kan tijdelijk verlichting bieden. Als de klachten ernstig zijn, bespreek dan met je verloskundige of een maagzuurremmer veilig is om te gebruiken. Veel zwangere vrouwen gebruiken antacida op basis van calciumcarbonaat, verkrijgbaar bij de Kruidvat of apotheek.
Oedeem, ofwel vochtophoping, kan in week 27 toenemen. Je merkt dit aan opgezette handen, voeten en enkels. Ringen kunnen strakker zitten en schoenen kunnen knellen. Dit is in de meeste gevallen normaal, maar plotselinge, ernstige zwelling van handen en gezicht kan een teken zijn van pre-eclampsie en moet direct gemeld worden bij je verloskundige. Draag comfortabele kleding en schoenen, leg regelmatig je benen omhoog en drink voldoende water om je lichaam te helpen het overtollige vocht af te voeren.
Kortademigheid en druk op de longen
Veel vrouwen merken in week 27 dat ze sneller buiten adem raken, zelfs bij lichte inspanning zoals traplopen of een kort stukje wandelen. Dit komt doordat de groeiende baarmoeder de longen omhoog duwt, waardoor er minder ruimte is voor de longen om volledig uit te zetten. Daarnaast heeft het hormoon progesteron invloed op je ademhalingscentrum, waardoor je sneller en dieper ademt. Dit is het lichaam dat ervoor zorgt dat er voldoende zuurstof bij je baby komt, maar het voelt soms oncomfortabel.
Er zijn manieren om de kortademigheid te verlichten. Let op je houding: zit en sta rechtop zodat je longen maximale ruimte hebben. Als je ligt, gebruik dan extra kussens om je bovenlichaam iets te verheffen. Doe ademhalingsoefeningen waarbij je langzaam inademt door je neus en uitademt door je mond. Dit helpt om je ademhaling te reguleren en het gevoel van kortademigheid te verminderen. Vermijd overhaaste bewegingen en neem de tijd voor activiteiten die je normaal in een snel tempo deed.
Als de kortademigheid plotseling veel erger wordt, gepaard gaat met pijn op de borst of als je hart snel klopt in rust, neem dan direct contact op met je verloskundige of huisarts. Hoewel een zekere mate van kortademigheid normaal is in de zwangerschap, kunnen deze symptomen soms wijzen op een ernstiger probleem. Verder in de zwangerschap, wanneer je baby dieper in het bekken zakt, zal de druk op je longen afnemen en wordt ademen weer makkelijker. Dit gebeurt meestal een paar weken voor de bevalling en wordt ook wel indalen genoemd.
Voeding in het derde trimester
Nu het derde trimester is begonnen, heeft je lichaam nog meer behoefte aan voedingsstoffen. Je baby groeit snel en legt vetreserves aan. Je hebt dagelijks ongeveer 400 tot 500 extra calorieen nodig in vergelijking met voor de zwangerschap. Kies voor voedingsmiddelen die veel voedingswaarde bevatten: volkoren producten, mager eiwit, groenten, fruit en gezonde vetten. Vermijd lege calorieen uit suiker en bewerkt voedsel zoveel mogelijk. Een gevarieerd eetpatroon zorgt ervoor dat jij en je baby alles binnenkrijgen wat nodig is.
DHA, een omega 3 vetzuur, is in het derde trimester extra belangrijk omdat de hersenen van je baby nu in een razend tempo groeien. Vette vis is de beste bron van DHA, maar als je geen vis eet kun je overwegen om een DHA-supplement te nemen. Bespreek dit met je verloskundige. Andere goede bronnen van gezonde vetten zijn noten, avocado en jojoba olie voor uitwendig gebruik op je huid. Smeer je groeiende buik regelmatig in om de huid soepel te houden en het risico op striae te verminderen.
Blijf voldoende water drinken, minstens twee liter per dag. Dit helpt bij het transport van voedingsstoffen naar je baby, voorkomt obstipatie en vermindert vochtophoping. Kruidenthee zoals gember of kamille kan een fijne afwisseling zijn, maar drink niet te veel van thee met zoethout, want dat kan de bloeddruk verhogen. Een warme kop honing citroenwater is een lekker alternatief en de vitamine C uit de citroen ondersteunt je weerstand. Beperk je cafeinegebruik tot maximaal 200 milligram per dag, dat is ongeveer twee koppen koffie.
Voorbereiden op de bevalling
Met het begin van het derde trimester wordt het tijd om serieus na te denken over de bevalling. Als je nog geen zwangerschapscursus volgt, is dit het moment om je aan te melden. Een goede cursus leert je ademhalingstechnieken, bevallingshoudingen en ontspanningsoefeningen die je tijdens de weeeen kunt gebruiken. Je leert ook over de verschillende fasen van de bevalling en wanneer je naar het ziekenhuis of geboortecentrum moet. Veel cursussen besteden ook aandacht aan de eerste weken met je pasgeborene.
Stel een geboorteplan op als je dat nog niet hebt gedaan. Schrijf je voorkeuren op voor pijnstilling, de bevallingspositie, het doorknippen van de navelstreng en huidcontact direct na de geboorte. Bespreek het plan met je verloskundige zodat jullie op een lijn zitten. Houd er rekening mee dat een bevalling niet altijd verloopt zoals gepland en dat flexibiliteit belangrijk is. Het geboorteplan is geen contract, maar een communicatiemiddel om je wensen duidelijk te maken aan de zorgverleners die je begeleiden.
Begin met het inpakken van je ziekenhuistas. Ook als je thuis wilt bevallen, is het verstandig om een tas klaar te hebben voor het geval je toch overgeplaatst wordt. Pak comfortabele kleding in voor na de bevalling, toiletartikelen, snacks, je telefoon met oplader en een eerste setje kleding voor je baby. Vergeet niet om ook aan jezelf te denken: een fijne natuurlijke zeep en een vertrouwde bodylotion zorgen ervoor dat je je ook in het ziekenhuis prettig kunt opfrissen. Zet de tas op een plek waar je er snel bij kunt en vertel je partner waar hij staat.