Je bent 15 weken zwanger en je baby kan nu licht waarnemen door de gesloten oogleden heen. Bij 15 weken zwanger worden de botten steviger en het skelet is duidelijk zichtbaar op een echo. Je baby zwemt in het vruchtwater en maakt steeds grotere bewegingen. Het tweede trimester is in volle gang en veel vrouwen genieten van het hernieuwde energieniveau. In dit artikel lees je alles over de ontwikkelingen in week 15 en wat je kunt verwachten.
Inhoudsopgave
- Je baby kan licht waarnemen
- De ontwikkeling van je baby in week 15
- De botten worden steviger
- Vruchtwater en de nieren
- Klachten en symptomen in week 15
- Voeding en mineralen
- De eerste kindsbewegingen
- Praktische tips voor week 15
Je baby kan licht waarnemen
In week 15 zijn de ogen van je baby voldoende ontwikkeld om licht waar te nemen, ondanks dat de oogleden nog dichtgegroeid zijn. De retina (het netvlies) bevat lichtgevoelige cellen die reageren op fel licht dat door de buikwand en de baarmoederwand heen schijnt. Als je een sterke zaklamp op je buik richt, kan je baby het licht registreren en er zelfs van wegdraaien. De ogen produceren al traanvocht, hoewel echte tranen pas weken na de geboorte verschijnen.
De oogspieren ontwikkelen zich verder en je baby maakt langzame oogbewegingen achter de gesloten oogleden. Deze vroege oogbewegingen zijn voorlopers van de snelle oogbewegingen (REM) die later geassocieerd worden met dromen. De iris, het gekleurde deel van het oog, begint pigment op te slaan. De definitieve oogkleur staat echter nog lang niet vast. De meeste baby s worden geboren met blauwgrijze ogen die in de eerste levensmaanden hun definitieve kleur krijgen, afhankelijk van de genetische aanleg.
Naast de ogen ontwikkelen ook de andere zintuigen zich gestaag. De tastzin is het verst ontwikkeld en je baby reageert op aanraking van de baarmoederwand, de navelstreng en het eigen lichaam. De smaakpapillen zijn functioneel en je baby proeft de smaken in het vruchtwater. Het gehoor is nog niet volledig ontwikkeld, maar de structuren in het binnenoor worden complexer. Rond week 18 tot 20 zal je baby de eerste geluiden beginnen te horen, te beginnen met jouw hartslag en darmgeluiden.
De ontwikkeling van je baby in week 15
Je baby is in week 15 ongeveer 10 centimeter lang (van kruin tot stuit) en weegt rond de 70 gram. De grootte is vergelijkbaar met een sinaasappel. Het lichaam is nu langer dan het hoofd, een keerpunt in de groei. De lichaamsverhoudingen beginnen te lijken op die van een pasgeborene, hoewel de armen en benen nog dun zijn door het ontbreken van onderhuids vet. De spieren worden sterker en de bewegingen worden krachtiger en gevarieerder.
De hersenen groeien snel en er ontstaan steeds meer groeven en plooien in het hersenoppervlak. De cerebrale cortex, de buitenste laag van de grote hersenen, wordt dikker en complexer. Miljarden zenuwcellen vormen nieuwe verbindingen en netwerken die de basis leggen voor het denken, voelen en bewegen. De kleine hersenen (cerebellum), die verantwoordelijk zijn voor de coordinatie van bewegingen en het evenwicht, ontwikkelen zich ook snel. De hersenstam reguleert vitale functies zoals de hartslag en de ademhaling.
Het spijsverteringsstelsel oefent dagelijks. De lever produceert gal, het alvleesklier maakt enzymen aan en de darmen verwerken het ingeslikte vruchtwater. De milt is betrokken bij de aanmaak van rode bloedcellen, hoewel het beenmerg deze taak geleidelijk overneemt. De schildklier en bijschildklieren reguleren de calciumhuishouding, wat essentieel is voor de botgroei. De bijnieren produceren steroide hormonen die diverse lichaamsfuncties ondersteunen. Alle organen werken samen in een steeds beter afgestemd systeem.
De botten worden steviger
In week 15 zet het proces van ossificatie, de verharding van botten, zich voort. Het zachte kraakbeen wordt omgezet in stevig botweefsel doordat calciumzouten worden ingebouwd. De pijpbeenderen in de armen en benen zijn nu duidelijk zichtbaar op een echo als heldere, witte lijnen. De schedel bestaat uit meerdere botplaten die nog niet aan elkaar zijn vergroeid. De zachte fontanellen (de open plekken tussen de schedelbeenderen) geven het hoofd flexibiliteit om door het geboortekanaal te passen.
Calcium is de belangrijkste bouwsteen voor de botvorming en je baby haalt dit volledig uit jouw bloedstroom. Als je onvoldoende calcium binnenkrijgt via je voeding, put je lichaam uit je eigen botvoorraad om je baby te voorzien. Dit kan op de lange termijn je botdichtheid beinvloeden. Zorg daarom voor een dagelijkse inname van minstens 1000 milligram calcium. Zuivelproducten zijn de bekendste bron, maar ook broccoli, boerenkool, amandelen, tahini en verrijkte plantaardige melk bevatten calcium. Meer informatie over de aanbevolen hoeveelheden vind je op de website van het Voedingscentrum.
Vitamine D is onmisbaar voor de opname van calcium in de botten. Zonder voldoende vitamine D wordt het calcium niet goed opgenomen, hoe veel je er ook van eet. De aanbevolen dagelijkse dosis is 10 microgram. In Nederland is de zon van oktober tot en met maart niet sterk genoeg om vitamine D aan te maken via de huid, waardoor een supplement noodzakelijk is. In de zomermaanden helpt dagelijks 15 tot 30 minuten buitenlucht (met onbedekte onderarmen en gezicht) om voldoende vitamine D te produceren. Een zwangerschapsmultivitamine bevat meestal de aanbevolen dosis.
Vruchtwater en de nieren
Het vruchtwater speelt een cruciale rol in de zwangerschap en in week 15 is er ongeveer 200 milliliter aanwezig. De hoeveelheid neemt de komende weken gestaag toe tot een maximum van ongeveer 800 milliliter rond week 34. Het vruchtwater biedt je baby bescherming tegen schokken, houdt de temperatuur constant en geeft ruimte om vrij te bewegen. Die bewegingsruimte is essentieel voor de ontwikkeling van de spieren, botten en gewrichten. Zonder voldoende vruchtwater zou je baby niet goed kunnen groeien.
De nieren van je baby zijn in week 15 volledig functioneel en produceren dagelijks een aanzienlijke hoeveelheid urine. Je baby slikt het vruchtwater in, de nieren filteren het en de urine keert terug in de vruchtzak. Dit kringloopproces ververst het vruchtwater elke twee tot drie uur volledig. De samenstelling van het vruchtwater geeft informatie over de gezondheid van je baby. Bij een vruchtwaterpunctie (amniocentese) kan een kleine hoeveelheid vruchtwater worden afgenomen om chromosoomafwijkingen of infecties op te sporen.
Te veel of te weinig vruchtwater kan een teken zijn van een onderliggend probleem. Polyhydramnion (te veel vruchtwater) kan wijzen op slikproblemen bij de baby of diabetes bij de moeder. Oligohydramnion (te weinig vruchtwater) kan duiden op nierproblemen bij de baby of een lek in de vliezen. Tijdens de reguliere controles bij de verloskundige wordt de hoeveelheid vruchtwater indirect beoordeeld door de groei van de baarmoeder te meten. Bij twijfel volgt een echoscopisch onderzoek om de hoeveelheid vruchtwater nauwkeurig te bepalen.
Klachten en symptomen in week 15
In week 15 voelen de meeste vrouwen zich goed. De misselijkheid is verdwenen, de energie is teruggekeerd en de buik is nog niet zo groot dat het dagelijks leven erdoor wordt gehinderd. Je buik groeit nu zichtbaar en je taille verdwijnt geleidelijk. De baarmoeder is ter grootte van een kleine meloen en staat een paar centimeter onder je navel. Veel vrouwen beginnen in deze week complimenten te krijgen over hun groeiende buik, wat de zwangerschap nog concreter maakt.
Moederbandpijn blijft een veelvoorkomende klacht. De scherpe, stekende pijn in de liezen kan optreden bij het opstaan, draaien in bed of bij plotselinge bewegingen. Het helpt om rustig van houding te veranderen en je buik te ondersteunen met je hand bij het opstaan. Een warme kruik of een warm bad (maximaal 37 graden) kan de pijn verlichten. Als je last hebt van slaapproblemen, kan een zwangerschapskussen steun bieden aan je buik en rug en het comfort in bed verbeteren.
Andere klachten in week 15 zijn een verstopte neus, tandvleesbloedingen, duizeligheid en een licht verhoogde hartslag. De verstopte neus (zwangerschapsrinitis) wordt veroorzaakt door de gezwollen slijmvliezen en verdwijnt na de bevalling vanzelf. Gebruik een zoutoplossing om de neus te spoelen en slaap met je hoofd iets hoger om beter te kunnen ademen. Hoofdpijn kan voorkomen door hormonale veranderingen en een veranderde bloeddruk. Paracetamol is veilig, maar gebruik het niet dagelijks. Drink voldoende water en rust regelmatig uit.
Voeding en mineralen
IJzer is in week 15 extra belangrijk. Je bloedvolume is nu al met ongeveer 50 procent toegenomen en die trend zet door tot week 34. Meer bloed betekent meer rode bloedcellen en dus meer ijzer. Een ijzertekort leidt tot bloedarmoede, met symptomen als extreme vermoeidheid, bleekheid, duizeligheid en hartkloppingen. De verloskundige controleert je ijzerwaarden via een bloedonderzoek. Als je waarden te laag zijn, wordt een ijzersupplement voorgeschreven. Je kunt ook preventief ijzerrijke voeding eten: rood vlees, lever (in beperkte mate vanwege vitamine A), linzen, kidneybonen, spinazie en pompoenpitten.
Magnesium is een mineraal dat veel zwangere vrouwen tekort komen. Het speelt een rol bij de spierfunctie, de zenuwgeleiding en de botvorming. Een tekort aan magnesium kan leiden tot spierkrampen (vooral in de kuiten), prikkelbaarheid en slaapproblemen. Goede bronnen van magnesium zijn noten, zaden, volkoren producten, donkere chocolade en bananen. Een handje amandelen of cashewnoten als tussendoortje levert al een flinke dosis magnesium. Bij aanhoudende krampen kan je verloskundige een magnesiumsupplement adviseren.
Eiwitten zijn essentieel voor de groei van je baby en de opbouw van spieren, organen en weefsels. In het tweede trimester heb je dagelijks ongeveer 60 gram eiwit nodig, iets meer dan voor de zwangerschap. Goede eiwitbronnen zijn vlees, vis, eieren, zuivel, peulvruchten, tofu en noten. Combineer plantaardige eiwitbronnen om alle essentiele aminozuren binnen te krijgen. Een ontbijt met yoghurt, noten en fruit, een lunch met volkoren brood en hummus, en een avondmaaltijd met vis of peulvruchten vormen samen een eiwitrijke dag.
De eerste kindsbewegingen
Sommige vrouwen voelen rond week 15 de eerste kindsbewegingen, hoewel dat eerder de uitzondering dan de regel is. Bij een eerste zwangerschap voelen de meeste vrouwen pas rond week 18 tot 22 iets. Bij een tweede of derde zwangerschap herken je de bewegingen eerder, soms al vanaf week 15 of 16. De eerste bewegingen worden vaak beschreven als vlinders in je buik, belletjes die knappen of een licht kietelig gevoel. Het is subtiel en makkelijk te verwarren met darmgeluiden of winderigheid.
Je baby beweegt in week 15 al veel meer dan je kunt voelen. Op een echo is te zien hoe je baby draait, rolt, schopt, de armpjes zwaait en de handjes opent en sluit. De bewegingen worden krachtiger naarmate de spieren sterker worden. Je baby kan zich afzetten tegen de wand van de baarmoeder en een salto maken in het vruchtwater. De bewegingsruimte is in week 15 nog ruim, waardoor je baby vrijuit kan bewegen. Later in de zwangerschap, als de ruimte beperkter wordt, veranderen de bewegingen van acrobatisch naar rollend en duwend.
Het voelen van kindsbewegingen is een belangrijk teken van welzijn. Later in de zwangerschap (vanaf week 24 tot 28) wordt je gevraagd om de bewegingen bij te houden. Als je minder bewegingen voelt dan normaal, neem dan contact op met je verloskundige. In week 15 is het nog te vroeg om je zorgen te maken als je niets voelt. De baby is klein en het vruchtwater dempt de bewegingen. Heb geduld en geniet van het moment dat je voor het eerst een beweging herkent. Het is een van de meest bijzondere ervaringen van de zwangerschap.
Praktische tips voor week 15
Dit is een goed moment om na te denken over de inrichting van de babykamer of de slaapplek voor de baby. Je hoeft nog niet alles te kopen, maar een plan maken helpt om de kosten te spreiden en aanbiedingen te benutten. De basisbenodigdheden zijn een veilig bedje (wieg of ledikant met een goed matras), een commode met verschoonkussen, luiers, rompertjes en een autostoeltje. Bij Bol.com en Prénatal vind je complete babykamerpakketten. Let op de veiligheidsnormen en koop het autostoeltje nieuw, niet tweedehands, vanwege mogelijke onzichtbare beschadigingen.
Verzorg je huid dagelijks om deze soepel en gehydrateerd te houden. De buik groeit nu zichtbaar en de huid wordt opgerekt. Een dagelijkse massage met arganolie voedt de huid met vitamine E en essentiele vetzuren. Breng de olie na het douchen aan op je buik, heupen, borsten en bovenbenen en masseer het zachtjes in met cirkelvormige bewegingen. Bij Etos en Kruidvat vind je arganolie vanaf 7 euro per flesje. Combineer het smeren met een moment van ontspanning en verbinding met je baby door bewust je handen op je buik te leggen.
Plan een leuke activiteit met je partner. Het tweede trimester is de ideale periode voor een korte vakantie of een weekendje weg, ook wel babymoon genoemd. Je voelt je goed, je hebt energie en je buik is nog comfortabel genoeg om te reizen. Kies een bestemming die niet te ver weg is en waar je kunt ontspannen. Een hotelovernachting met een zwembad, een wellness of een wandeling door de natuur zijn fijne opties. Gebruik een jojoba olie als allround verzorgingsproduct voor onderweg: het is geschikt als moisturizer, haarverzorging en lippenbalsem. Geniet samen van deze bijzondere periode voor de baby er is.