Je bent 36 weken zwanger en je baby kan nu beginnen met indalen in het bekken. Dit betekent dat het hoofdje dieper zakt en zich nestelt in de bekkeningang, klaar voor de geboorte. Bij 36 weken zwanger is je baby ongeveer 47 centimeter lang en weegt rond de 2600 gram. Vanaf deze week heb je wekelijkse controles bij de verloskundige en wordt er mogelijk een GBS-test (Groep B streptokokken) afgenomen. De nesteldrang is in volle gang en de bevalling voelt steeds dichterbij. In dit artikel lees je alles over week 36 en hoe je je kunt voorbereiden.
Inhoudsopgave
- Je baby daalt in het bekken
- De ontwikkeling van je baby in week 36
- De GBS-test: Groep B streptokokken
- Wekelijkse controles vanaf week 36
- Klachten en symptomen in week 36
- Voeding in de laatste weken
- Voorbereiden op de bevalling
- Praktische tips voor week 36
Je baby daalt in het bekken
Rond week 36 kan je baby beginnen met indalen, wat betekent dat het hoofdje dieper zakt in het bekken en zich nestelt in de bekkeningang. Bij een eerste zwangerschap gebeurt dit vaak enkele weken voor de bevalling, terwijl het bij volgende zwangerschappen soms pas tijdens de weeeen plaatsvindt. Het indalen is een teken dat je lichaam en je baby zich voorbereiden op de geboorte. Je verloskundige kan bij het uitwendig onderzoek voelen of het hoofdje al is ingedaald.
Je merkt het indalen aan een aantal veranderingen. De druk op je longen en maag neemt af, waardoor je makkelijker kunt ademen en minder last hebt van brandend maagzuur. Tegelijkertijd neemt de druk op je blaas en bekken toe: je moet vaker plassen, soms elke twintig minuten, en je voelt een zwaar, drukkend gevoel in je onderbuik. Sommige vrouwen beschrijven het als een bowlingbal die tussen hun benen hangt. Wandelen kan lastiger worden door de druk op je bekken.
Niet alle baby s dalen in voor de geboorte en dat is niet per se een probleem. Bij sommige vrouwen past het hoofdje pas laat in het bekken, bijvoorbeeld door de vorm van het bekken of de positie van de baby. Als je baby nog niet is ingedaald bij week 38 of 39, zal je verloskundige dit bespreken en eventueel een echo laten maken om de positie en grootte van de baby te beoordelen. Een baby die niet indaalt, kan alsnog tijdens de bevalling in het bekken zakken.
De ontwikkeling van je baby in week 36
Je baby is nu ongeveer 47 centimeter lang en weegt rond de 2600 gram. De vetopslag gaat onverminderd door en je baby wordt steeds ronder en molliger. De wangen zijn vol, de armpjes en beentjes stevig en het lichaam is bedekt met een dunner wordende laag vernix. De huid is glad en roze en het lanugo is grotendeels verdwenen. Op het hoofdje groeit het haar verder en sommige baby s hebben bij de geboorte al een flinke bos haar, terwijl anderen bijna kaal zijn.
Het spijsverteringsstelsel is vrijwel klaar om moedermelk te verwerken. De darmen bevatten meconium, de eerste ontlasting die na de geboorte wordt uitgescheiden. De lever heeft ijzervoorraden opgeslagen die je baby de eerste vier tot zes maanden na de geboorte nodig heeft, omdat moedermelk relatief weinig ijzer bevat. Het zuigreflex en het slikreflex zijn nu goed op elkaar afgestemd, wat essentieel is voor het drinken na de geboorte.
De schedel van je baby is nog steeds flexibel en de fontanellen zijn open. Dit is noodzakelijk voor de passage door het geboortekanaal. De schedelbeenderen kunnen over elkaar schuiven om het hoofdje kleiner te maken tijdens de geboorte. Na de geboorte nemen de botten hun normale positie weer in en de fontanellen sluiten geleidelijk: de achterste fontanel na drie tot vier maanden, de voorste fontanel pas na twaalf tot achttien maanden. De fontanellen maken het ook mogelijk dat de hersenen na de geboorte verder groeien.
De GBS-test: Groep B streptokokken
Rond week 36 kan je verloskundige voorstellen om een GBS-test af te nemen. GBS staat voor Groep B streptokokken, een bacterie die bij ongeveer 20 procent van alle vrouwen voorkomt in de vagina of darmen zonder klachten te veroorzaken. De bacterie is voor jou onschadelijk, maar kan tijdens een vaginale bevalling worden overgedragen op je baby en in zeldzame gevallen een ernstige infectie veroorzaken bij de pasgeborene.
De test is eenvoudig: met een wattenstaafje wordt een uitstrijkje gemaakt van de vagina en het rectum. Het resultaat is binnen een paar dagen bekend. Als je GBS-positief bent, krijg je tijdens de bevalling antibiotica via een infuus toegediend. De antibiotica (meestal penicilline) worden gegeven zodra de weeeen beginnen of de vliezen breken en worden elke vier uur herhaald tot de baby geboren is. Dit verlaagt het risico op een GBS-infectie bij de baby van circa 1 op 200 naar minder dan 1 op 4000.
In Nederland wordt de GBS-test niet standaard bij alle zwangere vrouwen afgenomen, maar wel aangeboden als je eerder een kind hebt gehad met een GBS-infectie, als je vroegtijdig gebroken vliezen hebt of als je koorts krijgt tijdens de bevalling. Steeds meer verloskundigen bieden de test ook aan als keuzetest. Bespreek met je verloskundige of de GBS-test voor jou zinvol is. Meer informatie over GBS en de test vind je op de website van de NVOG.
Wekelijkse controles vanaf week 36
Vanaf week 36 ga je in de meeste gevallen wekelijks naar de verloskundige voor een controle. Bij elke afspraak wordt je bloeddruk gemeten, je urine gecontroleerd op eiwit en suiker, en de groei en ligging van je baby beoordeeld. De verloskundige voelt aan je buik (uitwendig onderzoek) om te bepalen hoe groot je baby is, hoe de baby ligt en of het hoofdje al is ingedaald. De hartslag van je baby wordt beluisterd met een doptone of een CTG-apparaat.
De wekelijkse controles zijn ook het moment om vragen te stellen en zorgen te bespreken. Vraag naar de procedure als je vliezen breken, wanneer je moet bellen bij weeeen, hoe je het verschil herkent tussen echte weeeen en oefenweeeen, en wat er gebeurt als je over je uitgerekende datum heen gaat. Hoe meer je weet over wat je kunt verwachten, hoe rustiger je de bevalling tegemoet gaat. Schrijf je vragen van tevoren op, zodat je tijdens de afspraak niets vergeet.
Als je onder controle bent bij een gynaecoloog (tweedelijns zorg) vanwege een medische indicatie, worden de controles mogelijk aangevuld met extra echo s, bloedonderzoek of een CTG (cardiotocografie). Bij een CTG worden de hartslag van je baby en eventuele weeeen geregistreerd met sensoren op je buik. Dit onderzoek duurt meestal twintig tot dertig minuten en geeft informatie over het welzijn van je baby. Bij een normaal CTG-patroon is er geen reden tot bezorgdheid.
Klachten en symptomen in week 36
Bekkendruk en een zwaar gevoel in je onderbuik nemen toe nu je baby mogelijk aan het indalen is. De druk op je blaas wordt groter, waardoor je soms om het kwartier naar het toilet moet. Bekkenpijn of symfysepijn (pijn aan de voorkant van je bekken, ter hoogte van het schaambeen) kan opspelen of verergeren. Een bekkenband uit de drogist of apotheek (bij Etos verkrijgbaar voor circa vijftien euro) kan verlichting bieden door het bekken te ondersteunen. Vermijd asymmetrische bewegingen zoals op een been staan of grote stappen.
De nesteldrang bereikt rond week 36 vaak een hoogtepunt. Je voelt een sterke drang om het huis schoon te maken, kasten uit te zoeken, de babykamer perfect in te richten en alles voor de komst van de baby te regelen. Dit instinct is hormonaal en volkomen normaal. Geef eraan toe in een gezond tempo, maar voorkom dat je jezelf uitput. Delegeer zware klussen aan je partner of vraag hulp aan familie. Je hebt je energie de komende weken hard nodig.
Slapeloosheid en onrust zijn veelvoorkomende klachten in week 36. Je buik maakt het lastig om comfortabel te liggen, je gedachten cirkelen rond de bevalling en je baby is s nachts vaak actief. Probeer een vast slapritueel aan te houden: neem een warm bad of douche, lees een boek en leg je telefoon weg. Slaap op je linkerzij met een kussen tussen je knieen. Een zwangerschapskussen dat je hele lichaam ondersteunt, kan het comfort flink verbeteren. Zorg voor voldoende nachtrust door overdag niet te lang te slapen.
Voeding in de laatste weken
In de laatste weken van de zwangerschap is je eetlust soms wisselend. De ene dag heb je honger als een paard, de andere dag zit alles zo vol dat je nauwelijks een boterham naar binnen krijgt. Eet kleine, frequente maaltijden verdeeld over de dag. Kies voor voedselrijke opties: een volkoren cracker met avocado, een handje noten, yoghurt met fruit of een gekookt ei. Vermijd lege calorieen uit snoep, chips en frisdrank, die je bloedsuiker laten pieken en dalen.
IJzer en eiwitten blijven cruciaal. Je baby slaat in deze weken extra ijzer op in de lever als reserve voor na de geboorte. Eet dagelijks ijzerrijke voeding: rood vlees, spinazie, linzen, kikkererwten en volkoren brood. Combineer dit met vitamine C voor een betere opname. Eiwitten zijn nodig voor de laatste groeispurt van je baby. Een portie kip (25 gram eiwit), een kom kwark (12 gram eiwit) of een portie linzensoep (10 gram eiwit) zijn handige bronnen die je makkelijk in je dagmenu inpast.
Verzorg je huid in deze laatste weken extra goed. De huid van je buik is maximaal uitgerekt en kan jeuken, trekken of droog aanvoelen. Breng twee keer per dag een rijke olie aan om de huid soepel te houden. Arganolie is rijk aan vitamine E en essientiele vetzuren en trekt snel in zonder vettig aan te voelen. Gebruik voor het douchen een natuurlijke zeep zonder parfum om je gevoelige huid niet extra te belasten. Drink voldoende water om de hydratatie van binnenuit te ondersteunen.
Voorbereiden op de bevalling
Als je in het ziekenhuis wilt bevallen, controleer dan of je weet hoe je er komt, waar je moet parkeren en bij welke ingang je s nachts naar binnen kunt. Rijd de route een keer in het echt af, zodat je niet in paniek hoeft te navigeren als de weeeen beginnen. Zorg dat je tank vol is of dat je telefoon opgeladen is voor het bellen van een taxi. Leg het telefoonnummer van je verloskundige, het ziekenhuis en de kraamzorg klaar op een plek waar je partner ze snel kan vinden.
Bereid je partner of begeleider voor op wat er gaat komen. Bespreek samen je geboorteplan, de signalen van echte weeeen (regelmatig, toenemend in intensiteit, niet stoppend bij bewegen) en wanneer jullie de verloskundige moeten bellen. Oefen ademhalingstechnieken samen en bespreek hoe je partner je kan ondersteunen: rugmassage, aanmoediging, ijsblokjes aanbieden of simpelweg aanwezig zijn. Een goed voorbereide partner is een enorme steun tijdens de bevalling.
Denk ook aan de praktische zaken rondom de bevalling. Wie past er op oudere kinderen of huisdieren als de weeeen beginnen? Wie wil je inlichten na de geboorte en hoe (telefoon, app-groep, geboortekaartje)? Heb je kraamzorg geregeld en weten zij dat je bijna uitgerekend bent? Is het wiegje of de co-sleeper klaar? Zijn er voldoende luiers, rompertjes en hydrofieldoeken in huis? Door deze zaken nu te regelen, voorkom je onnodige stress in de laatste weken.
Praktische tips voor week 36
Laat rond week 36 het autostoeltje installeren als je dat nog niet hebt gedaan. Je mag in Nederland niet zonder goedgekeurd autostoeltje met een baby in de auto rijden. Kies een stoeltje dat geschikt is voor pasgeborenen (groep 0 of 0+, tot circa 13 kilo) en laat het bij voorkeur door een specialist controleren op juiste installatie. Veel babywinkels bieden gratis een inbouwcheck aan. Oefen ook het in- en uitklikken van de baby, zodat dit op de dag van de geboorte soepel verloopt.
Bespreek met je verloskundige of het zinvol is om met perineumsmassage te beginnen. Dit is een zachte massage van het weefsel tussen de vagina en de anus, met als doel het weefsel soepeler te maken en scheurtjes tijdens de bevalling te voorkomen. Onderzoek laat zien dat dagelijkse perineumsmassage vanaf week 34 tot 36 de kans op een episiotomie (knip) en ernstige scheurtjes vermindert, vooral bij een eerste bevalling. Gebruik hiervoor een neutrale olie zoals amandelolie of olijfolie.
Zorg dat je kraampakket in huis is en controleer de inhoud. De meeste kraamzorgorganisaties leveren een kraampakket met onderleggers, navelklemmetjes, gaasjes en ander materiaal voor de bevalling en kraamtijd. Koop zelf aan wat eventueel ontbreekt: groot maandverband of kraamverband (bij Kruidvat voor circa vier euro per pakket), borstkompressen, tepelcreme (Lansinoh is een populaire keuze voor circa tien euro bij de drogist) en eventueel een periflacon voor het spoelen na het plassen als je hechtingen hebt na de bevalling.