Honing

Wat is honing en waarom is het zo bijzonder?

Honing is een van de meest complexe voedingsmiddelen die de natuur kent: meer dan 200 afzonderlijke stoffen zijn erin aangetroffen, waaronder fructose (38%), glucose (31%), water, enzymen, aminozuren, vitamines en een indrukwekkende reeks antioxidanten. Bijen produceren honing door nectars en honingdauw te verzamelen, enzymatisch te bewerken en in te dikken tot een product dat bij goede opslag praktisch niet bederft. De oudste bekende pot honing, gevonden in een Egyptisch graf, was meer dan 3000 jaar oud en nog steeds eetbaar. Lees meer over wat is daghmous honing en waar het vandaan komt. Ontdek alle voordelen van daghmous in ons uitgebreide artikel.

Wie honing kopen wil, staat voor een verwarrende keuze. De schappen puilen uit van varianten: licht en donker, vloeibaar en gekristalliseerd, monofloral en multifloral, rauw en gepasteuriseerd. Deze gids legt alles uit zodat je precies weet wat je koopt en waarom de ene soort beter past bij jouw doel dan de andere.

De chemische samenstelling van honing

Honing bestaat hoofdzakelijk uit suikers, maar de vergelijking met geraffineerde suiker is wetenschappelijk onterecht. De suikersamenstelling van honing is als volgt:

• Fructose: circa 38% (varieert per bloemsoort)
• Glucose: circa 31%
• Water: 17-20% (droge honing heeft minder dan 17%)
• Maltose en andere disacchariden: 7-8%
• Hogere suikers: 1-3%
• Ash (mineralen), enzymen, zuren, eiwitten: resterende procenten

Naast de suikers bevat honing bijzondere enzymen zoals diastase (breekt zetmeel af), invertase (zet sucrose om in fructose en glucose) en glucose-oxidase (produceert waterstofperoxide, een antimicrobieel stof). Het diastasegetal is een officiële kwaliteitsmaatstaf: hoe hoger, hoe actiever de enzymen, hoe verser of minder verhit de honing is. Europese regelgeving vereist minimaal een diastasegetal van 8 (of 3 bij honing met van nature laag enzymgehalte, zoals acacia).

Soorten honing uitgelegd

Er bestaan tientallen soorten honing, elk met een eigen kleur, smaak en samenstelling. De belangrijkste soorten die je bij ons kunt kopen zijn:

Bloemenhoning (multifloral)

Bloemenhoning is het meest verkochte type: bijen verzamelen nectar van vele verschillende bloemen. De smaak is mild en zoet, de kleur varieert van lichtgoud tot amber. Multifloral honing is veelzijdig inzetbaar en goedkoper dan monofloral varianten. Het antioxidantenprofiel is breed maar minder geconcentreerd dan bij speciaalhoning.

Acaciahoning

Acaciahoning (van Robinia pseudoacacia) is de lichtste en mildst smakende monofloral honing. Door het hoge fructosegehalte (tot 45%) kristalliseert acaciahoning nauwelijks en blijft lang vloeibaar. De glycemische index is relatief laag voor honing. Ideaal voor mensen die de pure, neutrale honigsmaak willen zonder uitgesproken karakter.

Manukahoning

Manukahoning komt van de Leptospermum scoparium-struik in Nieuw-Zeeland en Australie. De bijzondere eigenschap is methylglyoxaal (MGO), een krachtig antibacterieel bestanddeel dat in geen andere honingsoort zo hoog voorkomt. Manuka wordt ingedeeld op MGO-getal (bijv. MGO 250+, MGO 500+) of UMF-rating (Unique Manuka Factor). Wetenschappelijk bewijs voor wondgenezing en antibacteriele werking is het sterkst voor manuka.

true

Daghmous honing wordt geproduceerd door bijen die nectar halen van Euphorbia resinifera, een cactusachtige plant uit Noord-Afrika. De smaak is bijzonder pittig en peperachtig, wat dit een van de meest opvallende honingsoorten maakt. In de traditionele Marokkaanse geneeskunde geldt daghmous als een van de krachtigste honigen. Meer details vind je op onze speciale daghmous-pagina.

Eucalyptushoning

Eucalyptushoning heeft een karakteristieke menthol- en kruidennoot, afkomstig van de vluchtige verbindingen in eucalyptusbloemen. Bijzonder populair als remedie bij verkoudheid, hoest en keelpijn. Produceert sneller dan gemiddeld kristallen, wat een teken van kwaliteit en puurheid is.

Carob honing (johannesbroodboomhoning)

Carob honing wordt gewonnen uit de bloemen van Ceratonia siliqua, de johannesbroodboom, rondom de Middellandse Zee. De kleur is donkerbruin, de smaak is malty en robuust met lichte bitternoot. Door het hoge mineraalgehalte (ijzer, calcium, magnesium) is carob honing populair bij vrouwen die op hun ijzerinname letten.

Thymushoning

Thymushoning uit Griekenland (met name Kreta) staat bekend als een van de beste ter wereld. Het hoge thymol- en carvacrolgehalte geeft het krachtige antiseptische en antibacteriele eigenschappen. Sterk van smaak, kruidig, met een uitgesproken aromatisch karakter.

Sidr honing

Sidr honing komt van de Ziziphus-boom (christusdoornboom) in Jemen of Pakistan. Beschouwd als een van de duurste en meest exclusieve honigen ter wereld. Donker van kleur, rijke karamelsmaak, extreem laag vochtgehalte. In de islamitische geneeskunde (Tib an-Nabawi) geniet sidr honing bijzondere status.

Rauwe honing versus gepasteuriseerde honing

Rauwe honing is nooit verhit boven 40 graden Celsius en wordt alleen minimaal gefilterd. Gepasteuriseerde honing is verhit tot 70-80 graden om kristallisatie te vertragen en micro-organismen te doden.

Wat verlies je bij pasteurisatie?

• Enzymen: glucose-oxidase, diastase en invertase worden bij verhitting inactief. De antibacteriele waterstofperoxide-productie neemt sterk af.
• Antioxidanten: polyfenolen en flavonoiden worden gedeeltelijk afgebroken bij hoge temperaturen.
• Pollen: rauwe honing bevat nog stuifmeelkorrels die de honing traceerbaarheid geven (originecontrole) en mogelijk bijdragen aan antiallergische effecten bij lokaal stuifmeel.
• HMF: hydroxymethylfurfural stijgt sterk bij verhitting en is een indicator van overkwaliteit of verouderde honing. De Europese norm stelt maximaal 40 mg/kg (60 mg/kg voor honing uit tropische regio's).

Conclusie: voor medicinale of culinaire kwaliteit verdient rauwe honing de voorkeur. Supermarkthoning is vrijwel altijd gepasteuriseerd en gefilterd voor langere houdbaarheid en stabiel vloeibare textuur.

Bewezen gezondheidsvoordelen van honing

Antibacteriele werking

Honing is antibacterieel door meerdere mechanismen: het lage watergehalte creert osmotische stress voor bacterien, het zure milieu (pH 3,2-4,5) remt groei, en glucose-oxidase produceert waterstofperoxide. Manuka honing bevat bovendien MGO dat specifiek actief is tegen o.a. Staphylococcus aureus en Helicobacter pylori.

Hoest en keelpijn

Een systematische review gepubliceerd in BMJ Evidence-Based Medicine (2020) concludeerde dat honing effectiever is dan gebruikelijke medische zorg bij de behandeling van hoest en verkoudheid, inclusief dextromethorfaan. De WHO erkent honing als traditioneel hoestmiddel. Een lepel rauwe honing voor het slapengaan reduceert de hoestfrequentie aantoonbaar bij kinderen vanaf 1 jaar.

Wondgenezing

De antibacteriele en vochtregulaterende eigenschappen van honing bevorderen wondgenezing. Medische honingverbanden (zoals L-Mesitran op basis van Manuka) worden in Nederlandse ziekenhuizen gebruikt voor chronische wonden en brandwonden. Het zure milieu en de waterstofperoxide-productie voorkomen infectie en bevorderen debridement.

Prebiotische werking

Honing bevat oligosacchariden die functioneren als prebiotica: ze voeden gunstige darmbacterien zoals Bifidobacterium en Lactobacillus zonder zelf verteerd te worden. Studies tonen aan dat dagelijks gebruik van rauwe honing de diversiteit van de darmmicrobioom positief beinvloedt.

Antioxidante bescherming

Donkere honing bevat meer polyfenolen en flavonoiden dan lichte honing. Boekweithoning en carob honing scoren het hoogst op ORAC-waarde (Oxygen Radical Absorbance Capacity). Antioxidanten neutraliseren vrije radicalen en dragen bij aan bescherming tegen oxidatieve stress.

Honing voor de huid

Honing is een van de meest veelzijdige en bewezen huidverzorgende ingredienten in de natuur. Het wordt gebruikt in luxe huidverzorgingsproducten vanwege drie hoofdeigenschappen:

• Humectant: honing trekt vocht aan uit de omgeving en houdt het vast in de huid. Fructose en glucose zijn uitstekende vochtbinders.
• Antibacterieel: ideaal voor acnebehandeling. Rauwe honing als masker (10-15 minuten) vermindert Propionibacterium acnes-bacterien.
• Wondgenezend: kleine sneetjes, brandwonden en eczeem plekken herstellen sneller met honing als afdeklaag.

Recept gezichtsmasker: 1 eetlepel rauwe honing, 1 theelepel amandelolie, enkele druppels lavendelolie. 15 minuten inlaten werken, afspoelen met lauwwarm water.

Hoe beoordeel je de kwaliteit van honing?

Kristallisatie is een goed teken

Een veelgemaakte fout: mensen denken dat gekristalliseerde honing bedorven is. Het tegendeel is waar. Kristallisatie is een natuurlijk proces waarbij glucose-monohydraatkristallen vormen. Rauwe, ongefilterde honing kristalliseert sneller dan gefilterde, gepasteuriseerde honing. Gefilter de honing terug vloeibaar door de pot in een waterbad van maximaal 40 graden te plaatsen, nooit in de magnetron.

HMF-waarde (hydroxymethylfurfural)

HMF ontstaat bij verhitting en veroudering van honing. Verse, onverhitte honing heeft een HMF onder de 10 mg/kg. Honing die maanden bij hoge temperatuur heeft gestaan (zoals in een vrachtwagen in de zomer) kan ver boven de norm uitkomen. De EU-norm is maximaal 40 mg/kg.

Diastasegetal

Het diastasegetal meet de enzymactiviteit. Een hoog getal (15+) duidt op verse, rauwe honing. Sterk verhitte honing of oude honing heeft een lager diastasegetal. Minimum EU-norm: 8 (tenzij het van nature laag-diastase honing is, zoals acacia).

Geen toegevoegde suikers

Echte honing bevat geen toegevoegde suikers. C4-suikers (rietsuiker, maissiroop) zijn detecteerbaar via isotopen-analyse (IRMS). Kwalitatieve honing heeft een certificaat van authenticiteit of pollen-analyse die de botanische origine bevestigt.

Vergelijkingstabel: soorten honing

Soort	Kleur	Smaak	Beste voor	Bijzonderheid
Acacia	Lichtgeel	Mild, bloemig	Dagelijks gebruik, thee	Kristalliseert nauwelijks
Manuka	Donkeramber	Aards, licht bitter	Medicinaal gebruik, wonden	Hoog MGO-gehalte
Daghmous	Amber-donker	Pittig, peperachtig	Immuniteit, luchtwegen	Zeldzaam, uit Marokko
Eucalyptus	Middelamber	Menthol, kruidig	Hoest, verkoudheid	Kristalliseert snel
Carob	Donkerbruin	Malty, robuust	Anemie, mineralen	Hoog ijzergehalte
Thymus	Amber	Kruidig, aromatisch	Antiseptisch, keelpijn	Hoog thymolgehalte
Sidr	Goudbruin	Karamel, rijke diepte	Exclusief cadeau, energie	Een van de duurste honigen
Bloemen	Licht-amber	Mild, gevarieerd	Koken, bakken	Breed pollenspectrum

Honing bewaren: de regels

Honing bewaart het best op kamertemperatuur, weg van direct zonlicht. Nooit in de koelkast: koude versnelt kristallisatie en maakt het moeilijk te scheppen. Nooit in een metalen bak: de zuren in honing reageren met metaal. Gebruik altijd een glazen pot met een goed sluitend deksel.

Bij correcte opslag is honing onbeperkt houdbaar. Het lage watergehalte (onder 20%) en de zure pH maken bacteriegroei onmogelijk. Honing die kristalliseert is niet bedorven maar kan zacht worden door voorzichtig te verwarmen in een waterbad van maximaal 40 graden.

Manuka versus gewone honing: is het het waard?

Manuka honing kost vijf tot tien keer meer dan reguliere honing. De vraag is: wanneer is dat gerechtvaardigd? Het antwoord hangt af van het doel:

• Voor dagelijks eten: Geen, gewone rauwe honing of thymushoning is uitstekend.
• Voor wondgenezing: MGO 250+ of hoger is zinvol; klinische studies ondersteunen dit.
• Voor keelpijn/hoest: Eucalyptus- of thymushoning biedt vergelijkbare voordelen voor een fractie van de prijs.
• Voor huidmaskers: Rauwe bloemenhoning of carob honing is meer dan voldoende.

Let op het MGO-getal bij manuka: MGO 100+ heeft nauwelijks klinisch bewezen voordeel boven gewone antibacteriele honing. MGO 400+ en hoger is pas relevant voor serieuze medicinale toepassingen. UMF 10+ komt overeen met MGO 263+.

Tips voor het kopen van kwaliteitshoning

Bij het kopen van honing zijn een paar zaken essentieel:

• Koop rauwe (raw) honing: dit garandeert dat enzymen en antioxidanten intact zijn.
• Controleer de herkomst: monofloral honing heeft een botanisch certificaat of pollenanalyse.
• Vermijd honing met "gedeeltelijk gekristalliseerd" als probleem: dit is eerder een kwaliteitskenmerk.
• Goedkope supermarkthoning (soms onder de 3 euro per 500 g) is vrijwel altijd een blend van Aziatische honing en van slechte kwaliteit.
• Controleer of er geen siroop is toegevoegd: echte honing heeft geen andere ingredienten dan honing.

Bij female.nl selecteren wij alleen rauwe, authenticeerde honigen van vertrouwde imkers en leveranciers. Van milde acaciahoning tot de krachtigste daghmous: voor elke vrouw en elk doel is hier de juiste keuze te vinden.