Bij 8 weken zwanger bereikt je baby een bijzondere mijlpaal: de eerste bewegingen. Piepkleine armpjes en beentjes maken onwillekeurige bewegingen die je nog lang niet kunt voelen, maar die op een echo soms al zichtbaar zijn. De vingers en tenen beginnen zich te vormen, nog verbonden door zwemvliezen die de komende weken verdwijnen. Alle grote organen zijn nu in basisvorm aanwezig en je baby maakt de overgang van embryo naar foetus. Jij staat misschien aan de vooravond van je eerste echo, een moment dat voor veel aanstaande ouders alles reeler maakt. In dit artikel lees je wat er bij 8 weken zwanger allemaal gebeurt en waar je op kunt letten.
Inhoudsopgave
- De eerste bewegingen van je baby
- Je baby in week 8: van embryo naar foetus
- Alle organen zijn er in basisvorm
- De eerste echo: de termijnecho
- Symptomen bij 8 weken zwanger
- De emotionele achtbaan van het eerste trimester
- Voeding en verzorging
- Controles en contact met je verloskundige
De eerste bewegingen van je baby
In week 8 beweegt je baby voor het eerst. Het zijn geen bewuste, gecoordineerde bewegingen, maar onwillekeurige spiertrekkingen die ontstaan doordat het zenuwstelsel steeds meer verbindingen maakt met de spieren. De armpjes en beentjes maken kleine schokkerige bewegingen, het hoofdje kan licht kantelen en het hele lichaam kan een soort kronkelbeweging maken. Op een geavanceerde echo zijn deze bewegingen soms al zichtbaar, als kleine schokjes of trillingen van het embryo in het vruchtzakje.
Je voelt deze bewegingen nog absoluut niet. Je baby is nog maar 16 millimeter groot en weegt minder dan een gram. De eerste kindsbewegingen die je als moeder kunt waarnemen, komen pas rond week 16 tot 22, afhankelijk van of het je eerste of een volgende zwangerschap is. Toch is het een fascinerend gegeven dat je baby nu al beweegt. De bewegingen zijn nodig voor de ontwikkeling van de spieren, de gewrichten en het zenuwstelsel. Een baby die niet beweegt, kan problemen ontwikkelen met de gewrichtsontwikkeling.
De eerste bewegingen markeren een fase waarin het zenuwstelsel steeds functioneler wordt. De reflexbogen die in eerdere weken zijn aangelegd, beginnen te functioneren. Als het embryo tegen de wand van het vruchtzakje komt, reageert het met een kleine beweging. Dit is de voorloper van de schrikreactie die pasgeboren baby's laten zien (de moro-reflex). Het brein stuurt nog geen bewuste bewegingsopdrachten, maar het ruggenmerg verwerkt al eenvoudige signalen die tot een motorische reactie leiden.
Je baby in week 8: van embryo naar foetus
Aan het einde van week 8 maakt je baby de overgang van embryo naar foetus. Dit is geen willekeurig onderscheid, maar een medisch keerpunt. De embryonale periode (week 3 tot 8) is de fase waarin alle grote orgaansystemen worden aangelegd. Vanaf de foetale periode (week 9 tot aan de geboorte) groeien en rijpen deze organen verder. De kans op aangeboren afwijkingen neemt na week 8 sterk af, omdat de gevoeligste fase van de orgaanaanleg voorbij is. Dit maakt week 8 tot een belangrijke overgangsweek.
Je baby is nu ongeveer 16 millimeter lang van kruin tot stuit en weegt rond de 1 gram, vergelijkbaar met een framboos. De lichaamsverhoudingen zijn nog steeds ongewoon: het hoofd beslaat bijna de helft van de totale lengte. De armen zijn langer dan de benen (dat blijft zo tot na de geboorte). De vingers beginnen zich af te tekenen als kleine uitstulpingen aan de peddelvormige handjes, nog verbonden door dunne zwemvliezen van weefsel. In de komende weken sterven de cellen tussen de vingers af (apoptose, geprogrammeerde celdood) waardoor de vingers los van elkaar komen.
Het gezicht van je baby wordt steeds menselijker. De bovenlip en de neus zijn nu duidelijk herkenbaar. De ogen hebben pigment gekregen en de oogleden vormen zich als dunne huidplooien die de ogen bedekken. Deze oogleden zullen gesloten blijven tot rond week 26, wanneer de ogen volledig zijn ontwikkeld. De oorschelpen beginnen hun kenmerkende vorm te krijgen aan de zijkant van het hoofd. Op de tong verschijnen de eerste smaakpapillen, hoewel je baby pas later in de zwangerschap daadwerkelijk smaken zal waarnemen via het vruchtwater.
Alle organen zijn er in basisvorm
In week 8 zijn alle grote organen aangelegd. Het hart heeft nu vier kamers en klopt met een frequentie van 150 tot 170 slagen per minuut, bijna twee keer zo snel als het hart van een volwassene. De hartkleppen beginnen zich te vormen, waardoor het bloed in de juiste richting stroomt. De lever is relatief groot en produceert bloedcellen. De nieren filteren inmiddels kleine hoeveelheden vocht uit het bloed van het embryo en produceren urine die in het vruchtwater terechtkomt.
Het spijsverteringskanaal is langer geworden en vormt lusjes in de buikholte. De maag bevindt zich op zijn definitieve plek en begint spijsverteringsenzymen te produceren. De darmen zijn nog deels uitgestulpt in de navelstreng (fysiologische herniatie), maar trekken zich de komende weken terug. De alvleesklier begint insuline aan te maken, het hormoon dat de bloedsuikerspiegel reguleert. De longen groeien verder maar zijn nog niet functioneel. Ze zijn gevuld met vocht en zullen pas bij de geboorte voor het eerst lucht inademen.
Het skelet verandert geleidelijk van kraakbeen naar bot. De eerste verbeningspunten (ossificatiecentra) verschijnen in de sleutelbeenderen en de kaakbotten. De wervels zijn aangelegd en het ruggenmerg loopt door het wervelkanaal. De ribben zijn zichtbaar als dunne kraakbeenstaafjes. De spieren worden sterker en beter georganiseerd, en de pezen die spieren aan botten hechten beginnen zich te vormen. Het hele bewegingsapparaat, van bot tot spier tot zenuw, werkt steeds meer als een samenhangend geheel.
De eerste echo: de termijnecho
Rond week 8 tot 12 vindt de eerste officiele echo plaats, de termijnecho of datingecho. Het doel van deze echo is het vaststellen van de zwangerschapsduur, het controleren of het embryo goed groeit en het bevestigen van de hartslag. Bij een echo in week 8 zie je een vruchtzakje in de baarmoeder, met daarin het embryo als een klein figuurtje met een duidelijk kloppend hartje. De dooierzak is ook zichtbaar als een rond bolletje naast het embryo.
De echo wordt in week 8 meestal nog vaginaal (inwendig) gedaan voor het scherpste beeld. Je krijgt een condoom over de echosonde die met gel wordt ingebracht. Het is niet pijnlijk, maar kan even oncomfortabel aanvoelen. De echoscopist meet de kruin-stuitlengte (CRL) van het embryo en vergelijkt die met referentiewaarden. Op basis van deze meting wordt je uitgerekende datum vastgesteld of bijgesteld. Een termijnecho in het eerste trimester is de meest nauwkeurige manier om de zwangerschapsduur te bepalen, met een marge van slechts drie tot vijf dagen.
Het zien van je baby op de echo is voor de meeste aanstaande ouders een overweldigend moment. Een piepklein mensje met een kloppend hartje, echte armpjes en beentjes, en een hoofdje dat bijna net zo groot is als het lijfje. Sommige verloskundigenpraktijken printen een foto voor je uit of sturen een digitaal beeldje naar je telefoon. Bewaar dit als aandenken, want het is het allereerste portret van je kind. Als je partner of een ander dierbaar persoon erbij wil zijn, vraag dan vooraf of dat mogelijk is. De meeste praktijken verwelkomen een begeleider bij de echo.
Symptomen bij 8 weken zwanger
De hCG-spiegel nadert in week 8 zijn absolute piek, en dat merk je. Misselijkheid kan nu op zijn hevigst zijn, hoewel sommige vrouwen juist merken dat het iets begint af te nemen. Elke zwangerschap is anders. Vermoeidheid blijft een constante metgezel, evenals gevoelige borsten, frequente plasdrang en stemmingswisselingen. Sommige vrouwen merken dat hun broeken wat strakker zitten rond de taille, niet doordat de baby ruimte inneemt (die is nog piepklein) maar door hormoongebonden vochtvasthouden en een tragere darmwerking.
Hoofdpijn komt regelmatig voor bij 8 weken zwanger. De oorzaak is een combinatie van hormonale veranderingen, een hoger bloedvolume, veranderde bloeddruk en soms cafeinonttrekking als je je koffieinname hebt verminderd. Paracetamol is het veiligste pijnstillende middel tijdens de zwangerschap, in een dosering van maximaal 1000 milligram per keer en maximaal 3000 milligram per dag. Vermijd ibuprofen (Advil, Nurofen) en aspirine tenzij je arts het voorschrijft. Drink voldoende water, rust genoeg en probeer regelmatig te eten om hoofdpijn te voorkomen.
Sommige vrouwen krijgen in week 8 last van verhoogde speekselvloed (ptyalisme). Je mond loopt steeds vol met speeksel, soms in combinatie met misselijkheid. Het is ongemakkelijk maar onschuldig. Zuigen op een ijsblokje, zure snoepjes of een muntblaadje kan helpen. Verder kun je last krijgen van hartkloppingen (het hart pompt nu meer bloed rond), kortademigheid bij inspanning, een bloedneus (de slijmvliezen zijn beter doorbloed) en tandvleesproblemen. Plan een tandartsbezoek als je dat nog niet hebt gedaan, want tandvleesontsteking komt vaker voor tijdens de zwangerschap.
De emotionele achtbaan van het eerste trimester
Het eerste trimester is emotioneel een van de zwaarste periodes van de zwangerschap. Je bent moe, misselijk, hormonaal en je mag het eigenlijk nog aan niemand vertellen. De onzekerheid over of alles goed gaat met de baby weegt zwaar, zeker als je een eerdere miskraam hebt meegemaakt. Het risico op een miskraam daalt na week 8 aanzienlijk, en na het zien van een hartslag op de echo nog verder. Maar dat neemt de zorgen niet altijd weg.
Stemmingswisselingen zijn in week 8 heel normaal. Je kunt huilen om een lied op de radio, geirriteerd raken door een opmerking die normaal langs je heen zou gaan, of ineens overweldigd worden door angst of verdriet. Dit zijn de hormonen, in combinatie met slaapgebrek, misselijkheid en de enorme levensverandering die op je afkomt. Wees lief voor jezelf en stel je verwachtingen bij. Je hoeft niet elke dag productief, vrolijk en energiek te zijn. Het is oké om een dag op de bank te liggen met een deken en een serie.
Als je merkt dat je je langere tijd somber, angstig of hopeloos voelt, of als je gedachten hebt die je bang maken, praat er dan over met je verloskundige of huisarts. Prenatale depressie en angststoornissen komen voor bij 10 tot 15 procent van de zwangere vrouwen en zijn goed behandelbaar. Je hoeft je er niet voor te schamen. Goede mentale gezondheid is minstens zo relevant als fysieke gezondheid voor het verloop van je zwangerschap en de band met je baby. Vraag om hulp wanneer je die nodig hebt.
Voeding en verzorging
In week 8 is het zaak om te blijven focussen op een gevarieerd voedingspatroon, ook al maakt de misselijkheid dat niet altijd eenvoudig. Probeer bij elke maaltijd een combinatie van eiwitten, koolhydraten en gezonde vetten op je bord te krijgen. Als dat niet lukt, eet dan wat je wel verdraagt en vul aan met je zwangerschapsmultivitamine. De prenatale vitaminesupplementen van merken als Davitamon, Vitakruid en Orthica bevatten de juiste combinatie van foliumzuur, vitamine D, ijzer en jodium voor deze fase van de zwangerschap.
Zorg goed voor je huid en je lichaam. De hormonale veranderingen kunnen leiden tot droge plekken, acne, pigmentvlekken of een glanzende huid (de beroemde pregnancy glow). Arganolie is een veelzijdige olie die je kunt gebruiken als gezichtsolie, lichaamsolie of haarolie. Hij trekt snel in en laat geen vettig laagje achter. Jojoba olie is een ander natuurlijk product dat goed werkt voor de veranderende huid tijdens de zwangerschap. Begin nu al met het insmeren van je buik, heupen en borsten om de huid soepel te houden en striemen te voorkomen.
Drink minimaal twee liter vocht per dag. Water is de beste keuze, maar kruidenthee (gember, munt, rooibos) telt ook mee. Vermijd zoethoutthee en grote hoeveelheden kamillethee, want die worden niet aanbevolen tijdens de zwangerschap. Koffie mag in beperkte mate (maximaal twee koppen per dag). Het Voedingscentrum heeft een uitgebreide lijst met aanbevelingen voor voeding tijdens de zwangerschap, inclusief wat je wel en niet mag eten. Raadpleeg deze lijst als je twijfelt over een specifiek product.
Controles en contact met je verloskundige
In week 8 heb je mogelijk je eerste afspraak bij de verloskundige (het intakegesprek) of staat deze binnenkort gepland. Tijdens de intake wordt uitgebreid stilgestaan bij je medische voorgeschiedenis, je familiaire achtergrond, eerdere zwangerschappen, medicijngebruik, leefstijl en je wensen voor de zwangerschap en bevalling. De verloskundige bepaalt op basis van deze informatie of je zwangerschap als laag risico wordt ingeschat (begeleiding door de verloskundige) of als hoog risico (verwijzing naar de gynaecoloog).
Het bloedonderzoek dat bij de intake wordt aangevraagd, is uitgebreid. Naast de standaardtesten (bloedgroep, resus, infecties, hemoglobine) kun je eventueel de NIPT laten doen. De NIPT analyseert stukjes DNA van je baby die in jouw bloed circuleren en kan met hoge betrouwbaarheid het syndroom van Down, Edwards en Patau opsporen. De test kan vanaf week 10 worden uitgevoerd en het resultaat is er binnen twee weken. Je krijgt ook informatie over de 13-wekenecho (combinatietest) en de 20-wekenecho (structureel echoscopisch onderzoek).
Neem contact op met je verloskundige bij onverwacht bloedverlies, hevige buikpijn, koorts, aanhoudend braken waarbij je geen vocht binnenhoudt, of als je stress of angstklachten ervaart die je dagelijks functioneren beinvloeden. Een vroege echo bij klachten is altijd mogelijk en kan veel geruststelling bieden. Vergeet niet dat de verloskundige er is om je te begeleiden en te ondersteunen, niet alleen medisch maar ook emotioneel. Stel al je vragen, hoe klein of onnozel ze ook lijken. Er is geen betere plek om ze te stellen dan bij je eigen verloskundige.