Je bent 39 weken zwanger en elk moment kan de bevalling beginnen. Je baby is nu volledig voldragen, wat betekent dat de organen, hersenen en longen helemaal klaar zijn voor het leven buiten de baarmoeder. Met een lengte van ongeveer 50 centimeter en een gewicht van rond de 3300 gram is je baby flink gegroeid. De periode tussen 39 en 40 weken wordt beschouwd als het ideale moment voor de geboorte. In dit artikel lees je alles over de ontwikkeling in week 39 en hoe je de signalen van de bevalling herkent.
Inhoudsopgave
- Elk moment kan het beginnen
- De ontwikkeling van je baby in week 39
- Antistoffen en de afweer van je baby
- De signalen van de bevalling herkennen
- Weeeen en de ontsluiting
- Voeding en energie voor de bevalling
- Kraamzorg en de eerste dagen
- Praktische tips voor week 39
Elk moment kan het beginnen
Bij 39 weken zwanger ben je officieel volledig voldragen. De Wereldgezondheidsorganisatie beschouwt de periode van 39 tot 40 weken als het ideale tijdstip voor de geboorte, omdat alle organen dan optimaal zijn ontwikkeld. Baby s die in deze periode geboren worden, hebben de beste gezondheidsuitkomsten op korte en lange termijn. Het is dus helemaal prima als je baby nu besluit om te komen, alles staat klaar.
De spanning en het wachten kunnen in deze fase zenuwslopend zijn. Elke steek, elke kramp en elk ongemak laat je afvragen of dit het begin van de bevalling is. Probeer je niet gek te laten maken door elke verandering in je lichaam. De bevalling begint wanneer je baby er klaar voor is en dat moment verschilt per zwangerschap. Sommige vrouwen bevallen bij 39 weken, anderen pas bij 41 of 42 weken. Vertrouw op je lichaam en je baby.
Je verloskundige controleert in deze fase wekelijks je bloeddruk, de groei van je buik, de positie van de baby en de harttonen. Bij sommige praktijken wordt ook een inwendig onderzoek gedaan om te voelen of de baarmoedermond al begint te verwijken of te ontsluiten. Een baarmoedermond die al een centimeter open staat, zegt overigens niets over het moment waarop de bevalling begint. Sommige vrouwen lopen weken rond met een centimeter ontsluiting zonder dat de bevalling op gang komt.
De ontwikkeling van je baby in week 39
Je baby is nu ongeveer 50 centimeter lang en weegt rond de 3300 gram. De laatste weken in de baarmoeder gebruikt je baby vooral om vet op te slaan. Dit vetweefsel is belangrijk voor de warmteregulatie na de geboorte, want een pasgeboren baby verliest snel warmte. Het vetweefsel maakt inmiddels ongeveer 15 procent van het lichaamsgewicht uit. De huid is glad en roze en de vernix is bijna volledig verdwenen.
De hersenen van je baby zijn de afgelopen weken enorm gegroeid. Het hersengewicht is in het derde trimester verdrievoudigd en de hersenen vormen steeds meer windingen en groeven, waardoor het oppervlak toeneemt. Toch zijn de hersenen bij de geboorte nog lang niet klaar: ze zijn pas rond het 25e levensjaar volledig ontwikkeld. De verbindingen tussen de hersencellen worden na de geboorte steeds complexer door alle prikkels die je baby opvangt uit de buitenwereld.
De bewegingen van je baby zijn minder uitbundig dan een paar weken geleden, simpelweg omdat er minder ruimte is. Je voelt nog steeds schopjes, draaibewegingen en hiken, maar de grote salto s zijn voorbij. Het is belangrijk dat je de bewegingen blijft monitoren. Je baby moet elke dag actief zijn. Als je minder bewegingen voelt dan normaal, ga dan op je linkerzij liggen, drink iets kouds en tel de bewegingen. Voel je minder dan tien bewegingen in twee uur, bel dan je verloskundige.
Antistoffen en de afweer van je baby
In de laatste weken van de zwangerschap ontvangt je baby grote hoeveelheden antistoffen via de placenta. Deze immunoglobulinen (IgG) zijn afkomstig uit jouw bloed en bieden je baby bescherming tegen ziektes waar jij immuun voor bent. Dit proces van passieve immuniteit is cruciaal, want het immuunsysteem van een pasgeborene is nog niet in staat om zelf effectief antistoffen aan te maken.
De bescherming die je baby via de placenta ontvangt, houdt ongeveer drie tot zes maanden aan na de geboorte. Daarna nemen de antistoffen geleidelijk af en moet het eigen immuunsysteem het overnemen. Dit is ook de reden waarom het Rijksvaccinatieprogramma start rond de leeftijd van zes tot acht weken: op dat moment begint de eigen afweeropbouw. De kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap (aangeboden rond 22 weken) zorgt voor extra bescherming in de eerste levensmaanden.
Borstvoeding speelt een belangrijke aanvullende rol in de afweer van je baby. Het colostrum, de eerste moedermelk die je na de bevalling produceert, zit vol antistoffen (IgA), witte bloedcellen en groeifactoren. Het colostrum bekleedt het darmoppervlak van je baby en beschermt tegen infecties en allergenen. Zelfs als je besluit om niet langdurig borstvoeding te geven, is het aanbieden van colostrum in de eerste dagen zeer waardevol voor de gezondheid van je baby.
De signalen van de bevalling herkennen
Het verlies van het slijmpropje is een van de eerste tekenen dat je lichaam zich voorbereidt op de bevalling. Het slijmpropje is een geleiachtige, soms bloederige afscheiding die de baarmoedermond afsloot. Na het verliezen van het slijmpropje kan het nog uren tot dagen duren voordat de weeeen beginnen. Niet alle vrouwen merken het verlies van het slijmpropje op, omdat het ook in kleine hoeveelheden kan loskomen die lijken op normale afscheiding.
Het breken van de vliezen is een duidelijker signaal. Bij ongeveer tien procent van de vrouwen breken de vliezen voor het begin van de weeeen, bij de overige negentig procent breken ze tijdens de bevalling. Je herkent het breken van de vliezen aan een gush of een voortdurend sijpelen van helder, warm vocht dat je niet kunt stoppen. Bel direct je verloskundige, ook als je nog geen weeeen hebt. Na het breken van de vliezen komt bij de meeste vrouwen de bevalling binnen 24 uur op gang.
Andere tekenen van de naderende bevalling zijn lage rugpijn die uitstraalt naar je benen, diarree, misselijkheid en een onrustig gevoel. Sommige vrouwen ervaren een energieboost vlak voor de bevalling begint, terwijl anderen juist extreem moe zijn. Je lichaam maakt zich klaar door de hormonen prostaglandine en oxytocine af te geven, die de baarmoedermond zachter maken en de weeeen op gang brengen. Luister naar je lichaam en vertrouw op de signalen die het je geeft.
Weeeen en de ontsluiting
Echte weeeen voelen anders dan Braxton Hicks-contracties. Echte weeeen beginnen vaak als menstruatieachtige krampen in je onderbuik of onderrug en worden geleidelijk sterker, langer en regelmatiger. Je kunt ze niet laten stoppen door van houding te veranderen, een warm bad te nemen of te gaan lopen. De pijn komt in golven: hij bouwt op, bereikt een piek en neemt dan weer af. Tussen de weeeen door voel je je relatief goed.
De ontsluitingsfase is het langste deel van de bevalling. De baarmoedermond moet van nul tot tien centimeter ontsluiten voordat je mag gaan persen. De eerste fase, van nul tot drie centimeter, is de latente fase en kan uren tot dagen duren. In deze fase kun je vaak nog thuis blijven. De actieve fase, van drie tot tien centimeter, gaat sneller en de weeeen worden intenser. Bij een eerste bevalling duurt de ontsluitingsfase gemiddeld acht tot twaalf uur, bij een volgende bevalling vaak korter.
Er zijn verschillende manieren om met de pijn van weeeen om te gaan. Ademhalingstechnieken, beweging (rondlopen, op een bal zitten, hangen aan je partner), warm water (douche of bad), massage en ontspanningsoefeningen kunnen allemaal verlichting bieden. In het ziekenhuis zijn er ook medische opties beschikbaar zoals lachgas, pethidine of een ruggenprik. Bespreek je wensen vooraf met je verloskundige en leg ze vast in je geboorteplan, maar houd ruimte voor flexibiliteit.
Voeding en energie voor de bevalling
Goede voeding is in de laatste weken extra belangrijk. Je lichaam bereidt zich voor op een intensieve fysieke prestatie en heeft voldoende energie nodig. Eet regelmatig en kies voor voedzame maaltijden met eiwitten, complexe koolhydraten en gezonde vetten. Volkoren pasta, bruine rijst, aardappelen, vlees, vis en peulvruchten geven langdurige energie. Vermijd lege calorieen uit snoep en chips die een korte energiepiek geven gevolgd door een dip.
Bereid snacks voor die je tijdens de vroege weeeen kunt eten. Energierepen, noten, crackers met kaas, bananen en druivensuiker zijn goede opties. Tijdens de actieve fase van de bevalling heb je vaak geen trek meer, maar in de latente fase kun je nog wel licht eten. Drink voldoende water en neem een flesje met sportdop mee naar het ziekenhuis zodat je makkelijk kunt drinken tussen de weeeen door. Gedroogd fruit en honing zijn snelle energiebronnen die je makkelijk kunt meenemen.
Verzorg ook je huid in deze laatste fase. De huid van je buik is maximaal opgerekt en kan jeuken en spannen. Gebruik een jojoba olie om de huid soepel en gehydrateerd te houden. Masseer de olie met zachte, cirkelvormige bewegingen over je buik, heupen en borsten. Dit ritueel kan ook een ontspannend moment voor het slapengaan zijn. Smeer ook je perineum (het gebied tussen vagina en anus) in met olie als onderdeel van de perineummassage die vanaf week 36 wordt aangeraden.
Kraamzorg en de eerste dagen
De kraamzorg in Nederland is uniek in de wereld. Gedurende acht tot tien dagen na de bevalling komt een kraamverzorgende bij je thuis om te helpen met de verzorging van jou en je baby. De kraamverzorgende controleert dagelijks je temperatuur, bloeddruk, baarmoederverkleining en eventuele hechtingen. Bij de baby wordt gelet op gewicht, voeding, huidkleur, temperatuur en de navelstreng. Deze zorg is vergoed vanuit de basisverzekering.
De eerste dagen na de bevalling zijn intens en overweldigend. Je lichaam herstelt van een enorme inspanning, je hormonen veranderen drastisch en je leert een compleet nieuw mensje kennen. Het is normaal om je emotioneel te voelen, van euforisch tot huilbuien. De zogenoemde babyblues treft zo n zeventig tot tachtig procent van de vrouwen en begint meestal rond dag drie tot vijf. Dit is een tijdelijk fenomeen dat binnen twee weken vanzelf overgaat.
Maak in de eerste weken gebruik van alle hulp die je kunt krijgen. Laat je partner, familie en vrienden meehelpen met boodschappen, koken, was draaien en bezoek ontvangen. Jouw enige taak is herstellen en voor je baby zorgen. Probeer te slapen wanneer je baby slaapt, ook overdag. Het gebrek aan goede slaap is een van de grootste uitdagingen van het nieuwe ouderschap en elke minuut rust telt. Wees niet te streng voor jezelf en accepteer dat het huis niet perfect hoeft te zijn.
Praktische tips voor week 39
Controleer of je ziekenhuistas compleet is en bij de deur staat. Zorg dat je partner weet waar alles staat en wat het plan is als de bevalling begint. Bespreek samen de route naar het ziekenhuis, inclusief alternatieve routes voor het geval er een file staat. Parkeer de auto met de neus naar buiten zodat je snel kunt vertrekken. Zorg dat het autostoeltje geinstalleerd en goedgekeurd is, want zonder autostoeltje mag je niet met de baby naar huis.
Houd je telefoon opgeladen en het nummer van je verloskundige bij de hand. De vuistregel voor bellen bij een eerste bevalling is de 5-1-1 regel: weeeen elke 5 minuten, die 1 minuut duren, gedurende minimaal 1 uur. Bij een volgende bevalling is de regel soepeler, bel al bij regelmatige weeeen. Bel altijd direct bij het breken van de vliezen, bij bloedverlies of bij verminderde kindsbewegingen. De thuisarts.nl website biedt betrouwbare informatie over wanneer je moet bellen.
Probeer deze laatste dagen bewust te ervaren en niet alleen maar te wachten. Ga wandelen, bezoek een vriendin, lees een boek of kijk die serie waar je al maanden aan wilt beginnen. Na de bevalling verandert je leven ingrijpend en deze rustige dagen krijg je niet snel terug. Geniet van de laatste momenten als tweetal met je partner. Ga samen uit eten, maak een wandeling of neem gewoon de tijd om bij te praten. De komst van jullie baby is het begin van een prachtig nieuw hoofdstuk.