Ben je 24 weken zwanger? Dan heb je een belangrijke mijlpaal bereikt in je zwangerschap. Week 24 wordt vaak aangeduid als de grens van levensvatbaarheid, wat betekent dat je baby bij een vroeggeboorte nu een kans op overleving heeft met intensieve medische zorg. Dat is een geruststellende gedachte, ook al hoop je natuurlijk dat je baby nog lang in je buik blijft groeien. In dit artikel lees je alles over de ontwikkeling van je baby in week 24, de glucosetolerantietest die je mogelijk krijgt en wat je lichaam doormaakt in deze fase van de zwangerschap.
Inhoudsopgave
- De grens van levensvatbaarheid
- De ontwikkeling van je baby in week 24
- Longen en ademhaling
- De glucosetolerantietest
- Klachten en symptomen in week 24
- Voeding en gewichtstoename
- Nadenken over de bevalling
- Praktische tips voor week 24
De grens van levensvatbaarheid
Week 24 wordt in de medische wereld beschouwd als een belangrijke grens. Vanaf deze week bieden Nederlandse ziekenhuizen actieve behandeling aan als een baby te vroeg geboren wordt. Dit betekent dat artsen en verpleegkundigen op de neonatale intensive care alles in het werk zullen stellen om je baby in leven te houden. De overlevingskansen bij 24 weken liggen rond de 40 tot 50 procent, en elke extra dag in de baarmoeder vergroot deze kansen aanzienlijk. Bij 25 weken stijgt het percentage al naar boven de 60 procent.
Het is belangrijk om te beseffen dat overleven bij een vroeggeboorte op 24 weken vaak gepaard gaat met een lang verblijf op de NICU en mogelijke complicaties. De longen, hersenen en andere organen zijn nog niet volledig ontwikkeld. Toch is het voor veel ouders een geruststellend moment om te weten dat er nu medisch ingegrepen kan worden als dat nodig is. De neonatale zorg in Nederland behoort tot de beste ter wereld, met gespecialiseerde centra die 24 uur per dag klaarstaan voor deze kwetsbare baby's.
De grens van 24 weken is overigens geen harde lijn. In sommige gevallen kan ook bij 23 weken en enkele dagen al behandeling worden overwogen, afhankelijk van de situatie en het ziekenhuis. Bespreek met je verloskundige of gynaecoloog wat de mogelijkheden zijn in jouw regio. Volgens de richtlijnen van de NVOG wordt de beslissing altijd in overleg met de ouders genomen, rekening houdend met de specifieke omstandigheden. Het helpt om je hierover te informeren, zodat je voorbereid bent, ook al is de kans op een vroeggeboorte gelukkig klein.
De ontwikkeling van je baby in week 24
Je baby is in week 24 ongeveer 30 centimeter lang en weegt rond de 600 gram. Dat is vergelijkbaar met een maiskolf. Het gezichtje van je baby is nu volledig gevormd en ziet er bijna uit zoals bij de geboorte, alleen nog een stuk magerder. Je baby kan alle gezichtsuitdrukkingen maken: fronsen, glimlachen, pruilen en zelfs een tong uitsteken. Deze bewegingen zijn nog niet bewust, maar oefenen de gezichtsspieren die later nodig zijn voor communicatie en voeding.
Het binnenoor van je baby is in week 24 volledig ontwikkeld. Dit betekent dat je baby nu een gevoel van balans heeft en kan voelen in welke positie het lichaam zich bevindt. Als je plotseling van positie verandert, merkt je baby dat. De halfcirkelvormige kanalen in het binnenoor zijn gevuld met vloeistof en registreren elke beweging. Dit verklaart waarom veel baby's rustig worden als je beweegt of wandelt, de zachte wiegende beweging werkt kalmerend.
De huid van je baby begint langzaam dikker te worden, maar is nog steeds doorschijnend en rimpelig. Een laagje vetachtige substantie, de vernix caseosa, beschermt de huid tegen het vruchtwater. Onder de huid beginnen kleine vetcellen zich te vormen die later zullen helpen bij de temperatuurregulatie. Je baby heeft ook een volledige set wimpers en wenkbrauwen, en op het hoofdje groeit steeds meer haar. De kleur van het haar is op dit moment nog niet definitief en kan na de geboorte nog veranderen.
Longen en ademhaling
De longen van je baby zijn in week 24 een van de organen die het meeste ontwikkeling nodig hebben. De productie van surfactant neemt gestaag toe, maar is nog lang niet voldoende voor zelfstandige ademhaling. Surfactant is de stof die de longblaasjes soepel houdt en voorkomt dat ze samenvallen bij het uitademen. Zonder genoeg surfactant kan een te vroeg geboren baby ernstige ademhalingsproblemen krijgen. Bij een dreigende vroeggeboorte kunnen artsen de moeder corticosteroiden toedienen om de longrijping te versnellen.
Je baby oefent ondertussen volop met ademhalingsbewegingen. Het middenrif trekt regelmatig samen, waardoor vruchtwater de longen in en uit stroomt. Dit is een belangrijk trainingsproces voor de ademhalingsspieren. Soms leidt dit oefenen tot de hik bij je baby, wat je kunt voelen als een regelmatig, ritmisch bonkje in je buik. De hik is volkomen normaal en kan meerdere keren per dag voorkomen. Het duurt meestal een paar minuten en stopt vanzelf weer.
Naast de longen ontwikkelen ook de bloedvaten in de longen zich verder. Het netwerk van kleine haarvaten rond de longblaasjes wordt steeds fijner, waardoor er uiteindelijk een efficiente gasuitwisseling kan plaatsvinden. Zuurstof en kooldioxide kunnen dan via deze haarvaten worden uitgewisseld. Dit proces duurt nog vele weken en is een van de redenen waarom te vroeg geboren baby's vaak extra zuurstof nodig hebben. De volledige rijping van de longen is meestal pas rond week 35 tot 37 afgerond.
De glucosetolerantietest
Rond week 24 krijgen veel zwangere vrouwen een glucosetolerantietest aangeboden. Deze test wordt ook wel de suikerbelastingstest genoemd en is bedoeld om zwangerschapsdiabetes op te sporen. Bij zwangerschapsdiabetes kan je lichaam de bloedsuikerspiegel niet goed reguleren door de hormonale veranderingen van de zwangerschap. Ongeveer 5 tot 10 procent van de zwangere vrouwen krijgt hiermee te maken. Het is belangrijk om dit tijdig te ontdekken, omdat onbehandelde zwangerschapsdiabetes risico's met zich meebrengt voor zowel moeder als baby.
De test verloopt als volgt: je drinkt een zoete glucoseoplossing en na een of twee uur wordt je bloed geprikt om de bloedsuikerspiegel te meten. Sommige vrouwen vinden de zoete drank niet lekker, maar de test is verder pijnloos en duurt niet lang. Bij een verhoogde waarde volgt vaak een uitgebreidere test waarbij je nuchter moet zijn en meerdere bloedafnames nodig zijn. Je verloskundige of gynaecoloog bespreekt de uitslag met je en adviseert je over eventuele vervolgstappen.
Als zwangerschapsdiabetes wordt vastgesteld, is dat geen reden voor paniek. In veel gevallen kun je de bloedsuikerspiegel reguleren met aanpassingen in je voeding en meer beweging. Je krijgt dan begeleiding van een dieetist die je helpt om de juiste keuzes te maken. In sommige gevallen is insuline nodig om de bloedsuiker onder controle te houden. Het goede nieuws is dat zwangerschapsdiabetes in de meeste gevallen na de bevalling vanzelf weer verdwijnt. Wel is het verstandig om je bloedsuiker na de bevalling te laten controleren.
Klachten en symptomen in week 24
In week 24 kun je verschillende zwangerschapsklachten ervaren. Veel vrouwen hebben last van zuurbranden of brandend maagzuur door de druk van de groeiende baarmoeder op de maag. Het hormoon progesteron zorgt er bovendien voor dat de klep tussen je slokdarm en maag minder goed sluit, waardoor maagzuur omhoog kan komen. Eet kleinere porties verdeeld over de dag in plaats van drie grote maaltijden en vermijd gekruid of vet voedsel. Slaap met je bovenlichaam iets omhoog om nachtelijk zuurbranden te verminderen.
Jeuk op je buik is een andere veelvoorkomende klacht in deze periode. Je huid rekt steeds verder uit om de groeiende baarmoeder ruimte te geven, wat jeuk en droogheid kan veroorzaken. Smeer je buik dagelijks in met een verzorgende olie of creme om de huid soepel te houden. Cactusvijgolie is hiervoor bijzonder geschikt vanwege de hoge concentratie vitamine E en vetzuren die de huid intensief hydrateren. Krab niet aan de jeukende plekken, want dat kan de huid beschadigen en de jeuk verergeren.
Veel vrouwen merken ook dat hun tandvlees gevoeliger is en sneller bloedt tijdens het tandenpoetsen. Dit komt door de verhoogde doorbloeding en hormonale veranderingen. Gebruik een zachte tandenborstel en blijf goed flossen. Het is aan te raden om tijdens de zwangerschap een extra controle bij de tandarts te plannen. In Nederland is mondzorg tijdens de zwangerschap een aandachtspunt, omdat tandvleesontsteking in verband wordt gebracht met een verhoogd risico op vroeggeboorte. Ga dus niet je tandartsbezoek uit de weg.
Voeding en gewichtstoename
In week 24 heb je dagelijks ongeveer 300 tot 400 extra calorieen nodig om je baby goed te laten groeien. Dat is minder dan je misschien denkt, vergelijkbaar met een boterham met kaas en een stuk fruit extra. Het is belangrijk dat deze calorieen uit voedzaam voedsel komen en niet uit lege calorieen zoals snoep of chips. Kies voor volkorenproducten, mager vlees, vis, groenten, fruit en zuivel. Een gevarieerd eetpatroon zorgt ervoor dat jij en je baby alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgen.
De totale gewichtstoename verschilt per vrouw en hangt af van je gewicht voor de zwangerschap. Gemiddeld komt een vrouw tijdens de hele zwangerschap tussen de 11 en 16 kilo aan. In het tweede en derde trimester is een toename van ongeveer een halve kilo per week normaal. Een deel van dit gewicht bestaat uit de baby zelf, het vruchtwater, de placenta en het extra bloed en vocht in je lichaam. Maak je niet te druk over het exacte getal op de weegschaal, maar focus op gezond eten en voldoende bewegen.
Voeg regelmatig ijzerrijke voeding toe aan je maaltijden, want je bloedvolume neemt nog steeds toe. Donkergroene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool, peulvruchten en rood vlees zijn goede bronnen. Een lepel honing in een warme kop thee met citroen is niet alleen lekker, maar de vitamine C uit de citroen helpt ook bij de opname van ijzer uit je voeding. Drink geen thee of koffie direct bij de maaltijd, want de tannine in deze dranken remt de ijzeropname. Wacht minstens een uur na het eten voor je een kopje drinkt.
Nadenken over de bevalling
Hoewel de bevalling nog ver weg lijkt, is week 24 een goed moment om alvast na te denken over je wensen. Wil je thuis bevallen, in een geboortecentrum of in het ziekenhuis? Elke optie heeft voor en nadelen en je verloskundige kan je helpen om een keuze te maken die past bij jouw situatie en medische achtergrond. In Nederland is een thuisbevalling bij een ongecompliceerde zwangerschap heel gebruikelijk en veilig. Een geboortecentrum biedt een huiselijke sfeer met de zekerheid van medische apparatuur in de buurt.
Het kan ook helpen om een geboorteplan op te stellen. Dit is een document waarin je je voorkeuren vastlegt voor de bevalling, zoals pijnstilling, bevallingshoudingen en wie je bij de bevalling wilt hebben. Een geboorteplan is geen garantie dat alles volgens plan verloopt, maar het helpt je om je wensen helder te krijgen en te communiceren met je zorgverleners. Bespreek je plan met je verloskundige, zodat jullie op dezelfde lijn zitten en eventuele vragen beantwoord kunnen worden.
Dit is ook een goed moment om je aan te melden voor een zwangerschapscursus als je dat nog niet hebt gedaan. Een goede cursus bereidt je voor op de bevalling, leert je ademhalingstechnieken en geeft informatie over pijnstilling en de eerste weken met je baby. Veel ziekenhuizen en verloskundigenpraktijken bieden cursussen aan, zowel fysiek als online. Populaire cursussen raken snel vol, dus schrijf je op tijd in. Je partner is ook welkom bij de meeste cursussen, want ook voor hem of haar is het waardevol om te weten wat er gaat komen.
Praktische tips voor week 24
Maak een afspraak met je verloskundige om de resultaten van eventuele testen te bespreken en vragen te stellen over de komende weken. Bereid je voor door thuis alvast je vragen op te schrijven. Veel vrouwen vergeten in de drukte van het consult wat ze wilden vragen, dus een lijstje op je telefoon of op papier helpt enorm. Vraag ook naar de planning voor de komende controles en welke onderzoeken er nog gepland staan in het derde trimester.
Begin met het verzamelen van spullen voor je ziekenhuistas, ook als je van plan bent om thuis te bevallen. Het is altijd verstandig om een tas klaar te hebben voor het geval je toch naar het ziekenhuis moet. Denk aan comfortabele kleding voor na de bevalling, toiletartikelen, snacks voor tijdens de weeeen en een eerste setje kleding voor je baby. Je hoeft de tas nu nog niet helemaal in te pakken, maar het helpt om alvast een lijstje te maken zodat je niet op het laatste moment in de stress raakt.
Vergeet niet om ook aandacht te besteden aan je eigen welzijn. De zwangerschap kan naast opwinding ook onzekerheid en zorgen met zich meebrengen. Praat over je gevoelens met je partner, een vriendin of je verloskundige. Neem regelmatig tijd voor ontspanning en doe dingen die je energie geven. Verzorg je huid met een milde natuurlijke zeep onder de douche en smeer daarna je buik en heupen in om de huid soepel te houden. Kleine rituelen van zelfzorg helpen je om je goed te voelen in een lichaam dat voortdurend verandert.