Je bent 31 weken zwanger en de hersenen van je baby verwerken nu informatie via alle vijf de zintuigen. Je baby kan zien, horen, ruiken, proeven en voelen, en reageert actief op prikkels van buitenaf. De pupillen reageren op licht en je baby kan het verschil waarnemen tussen licht en donker door je buikwand heen. Bij 31 weken zwanger merk je dat je lichaam zich steeds meer voorbereidt op de bevalling. In dit artikel lees je alles over de ontwikkelingen in week 31.
Inhoudsopgave
- De hersenen verwerken alle zintuigen
- De ontwikkeling van je baby in week 31
- Alle vijf de zintuigen zijn actief
- Klachten en symptomen in week 31
- Omgaan met kortademigheid
- Voeding in het derde trimester
- Voorbereiden op de bevalling
- Praktische tips voor week 31
De hersenen verwerken alle zintuigen
De hersenen van je baby maken in week 31 een indrukwekkende ontwikkeling door. Miljarden neuronen vormen steeds complexere verbindingen en de hersenschors wordt steeds meer geplooid, waardoor het oppervlak toeneemt zonder dat het volume drastisch groeit. De hersenen zijn nu in staat om informatie van alle vijf de zintuigen te verwerken en te integreren. Dit betekent dat je baby geluiden kan koppelen aan gevoelens en licht kan associeren met patronen.
De REM-slaap is nu goed ontwikkeld en je baby droomt waarschijnlijk. Onderzoekers vermoeden dat baby s dromen over de zintuiglijke ervaringen die ze in de baarmoeder opdoen: geluiden, bewegingen, lichtpatronen en tastsensaties. De slaap-waakcyclus wordt steeds regelmatiger en veel vrouwen herkennen het patroon. Sommige baby s zijn overdag rustig (als jij beweegt en de schommeling hen in slaap wiegt) en worden 's avonds actief als jij tot rust komt.
De myelinisatie van de zenuwbanen gaat in hoog tempo door. Deze vettige isolatielaag versnelt de signaaloverdracht door het zenuwstelsel en is essentieel voor gecoordineerde bewegingen, reflexen en cognitieve functies. Het proces van myelinisatie gaat door tot in de adolescentie, maar de basis wordt nu gelegd. Omega-3 vetzuren (DHA) zijn hiervoor cruciaal. Eet wekelijks twee porties vette vis of neem een DHA-supplement als je geen vis eet.
De ontwikkeling van je baby in week 31
Je baby is nu ongeveer 41 centimeter lang en weegt rond de 1500 gram, vergelijkbaar met een kokosnoot. De vetlaag onder de huid wordt dikker, waardoor je baby er minder gerimpeld uitziet en de huid een lichtere kleur krijgt. Dit vetweefsel is niet alleen voor de esthetiek: het is essentieel voor de temperatuurregulatie na de geboorte. Een pasgeborene kan zijn lichaamstemperatuur minder goed reguleren dan een volwassene en het onderhuids vet speelt hierbij een grote rol.
De longen zijn steeds verder ontwikkeld en produceren meer surfactant, de stof die voorkomt dat de longblaasjes samenvallen bij het uitademen. Hoewel de longen bij een geboorte in week 31 nog ondersteuning nodig zouden hebben, zijn de overlevingskansen voor premature baby s in deze week al zeer hoog (meer dan 95 procent) dankzij de moderne neonatale zorg. Elke extra week in de baarmoeder verbetert de longrijpheid en vermindert het risico op ademhalingsproblemen na de geboorte.
De nagels van je baby zijn nu zo lang dat ze de vingertoppen bereiken en sommige baby s krabben zichzelf al in de baarmoeder. Na de geboorte zie je soms kleine krasjes op het gezichtje. De haartjes op het hoofd worden langer en sommige baby s hebben bij de geboorte een volle bos haar, terwijl anderen bijna kaal zijn. De haargroei en haarkleur worden bepaald door de genen en kunnen na de geboorte nog veranderen. Het lanugo verdwijnt geleidelijk en de vernix wordt dunner.
Alle vijf de zintuigen zijn actief
Het gehoor is nu zo ver ontwikkeld dat je baby niet alleen geluiden waarneemt, maar ze ook kan herkennen en onderscheiden. Jouw stem is het meest vertrouwde geluid en je baby reageert er actief op met bewegingen. Onderzoek toont aan dat pasgeborenen een duidelijke voorkeur hebben voor de stem van hun moeder boven andere stemmen. Praten, zingen en voorlezen aan je baby heeft dus echt zin. Je partner kan ook tegen de buik praten, zodat de baby ook die stem leert herkennen.
De ogen kunnen nu licht waarnemen door de buikwand heen. Als je een zaklamp op je buik schijnt, kan het zijn dat je baby reageert met een beweging of wegdraait van het licht. De pupillen kunnen samentrekken en verwijden als reactie op lichtveranderingen. Het zicht is het minst ontwikkelde zintuig, omdat er in de baarmoeder weinig te zien valt. Na de geboorte kan je baby op korte afstand (20 tot 30 centimeter) gezichten onderscheiden, precies de afstand tussen borst en gezicht tijdens de voeding.
De smaak- en reukzin zijn nauw met elkaar verbonden en beide goed ontwikkeld. Je baby kan via het vruchtwater de smaken van jouw voeding waarnemen en heeft al voorkeuren ontwikkeld. Zoete smaken stimuleren meer slikken, terwijl bittere smaken het slikken remmen. Na de geboorte zet deze smaakeducatie zich voort via de moedermelk. Gevarieerd eten tijdens de zwangerschap helpt je baby om na de geboorte een breed voedingspatroon te accepteren.
Klachten en symptomen in week 31
Kortademigheid is een veelgehoorde klacht in deze fase van de zwangerschap. Je baarmoeder reikt nu tot boven je navel en drukt tegen je middenrif en longen. Hierdoor heb je minder ruimte om diep in te ademen en voel je je sneller buiten adem, zelfs bij lichte inspanning zoals traplopen of praten. Dit is onschuldig en verbetert vaak rond week 36 als de baby indaalt in het bekken. Ga rechtop zitten, slaap met je bovenlichaam iets verhoogd en vermijd overhaaste bewegingen.
Pijn onder de ribben is een andere veelvoorkomende klacht. De bovenkant van je baarmoeder drukt tegen je ribbenboog en je baby trapt soms met kracht tegen je ribben. Dit kan scherp en pijnlijk aanvoelen. Probeer je houding te veranderen: leun iets naar achteren, strek je armen boven je hoofd of ga op handen en knieen zitten om de druk te verlichten. Een koud kompres op de pijnlijke plek kan tijdelijk verlichting bieden. Maak je verloskundige erop attent als de pijn ernstig is of gepaard gaat met andere klachten.
Braxton Hicks-contracties worden in het derde trimester frequenter en duidelijker voelbaar. Je buik wordt hard, houdt dit tien tot dertig seconden vast en ontspant dan weer. Deze oefenweeeen zijn onregelmatig, niet toenemend in intensiteit en verdwijnen als je van houding verandert of gaat rusten. Echte weeeen komen regelmatig, worden steeds sterker en korter op elkaar en stoppen niet bij houdings- of activiteitsverandering. Bij twijfel bel je altijd je verloskundige.
Omgaan met kortademigheid
Kortademigheid in de zwangerschap heeft meerdere oorzaken. Naast de mechanische druk van de groeiende baarmoeder op je longen speelt ook de toegenomen behoefte aan zuurstof een rol. Je lichaam heeft tot 20 procent meer zuurstof nodig om je baby en de placenta van voldoende bloed te voorzien. Je ademhaling is dieper geworden (je ademt meer lucht per keer in) maar de frequentie is niet per se hoger. Het gevoel van kortademigheid ontstaat doordat je middenrif minder ruimte heeft om te bewegen.
Er zijn praktische manieren om met de kortademigheid om te gaan. Slaap met je bovenlichaam iets verhoogd door een extra kussen onder je matras te leggen of een wigkussen te gebruiken. Sta langzaam op en vermijd plotselinge inspanning. Draag ruime kleding die niet knelt rond je buik en borst. Bij inspanning (traplopen, wandelen) verlaag je het tempo en neem je meer pauzes. Ademhalingsoefeningen uit prenatale yoga helpen je om je ademhaling efficienter te gebruiken.
In de meeste gevallen is kortademigheid in de zwangerschap onschuldig, maar er zijn situaties waarin je medische hulp moet zoeken. Bij plotselinge ernstige kortademigheid, pijn op de borst, versnelde hartslag, blauwige lippen of vingers, of het ophoesten van bloed bel je onmiddellijk 112. Dit kunnen symptomen zijn van een longembolie, een zeldzame maar ernstige complicatie. Een lichte kortademigheid bij inspanning die verdwijnt in rust is daarentegen volkomen normaal in het derde trimester.
Voeding in het derde trimester
In het derde trimester stijgt je caloriebehoefte met ongeveer 450 kilocalorieen per dag boven je normale inname. Dit is meer dan in het tweede trimester omdat je baby nu snel groeit en vetreserves aanlegt. Kies voor voedselrijke producten: volkoren granen, magere zuivel, magere eiwitten, noten, zaden en veel groenten en fruit. Een extra tussendoortje en een iets grotere avondmaaltijd volstaan om de extra calorieen te dekken.
Calcium en vitamine D blijven cruciaal. Je baby bouwt nu actief botten op en haalt calcium uit jouw bloedstroom. Als je niet genoeg calcium binnenkrijgt, put je lichaam het uit je eigen botten. Drie porties zuivel per dag of calciumverrijkte alternatieven dekken je behoefte. Vitamine D (10 microgram per dag als supplement) is nodig voor de opname van calcium. Vergeet ook het ijzer niet: je bloedvolume is op zijn hoogst en ijzertekort kan je uitgeput maken.
Kleine, frequente maaltijden werken in het derde trimester beter dan drie grote maaltijden. Je maag heeft minder ruimte door de druk van de baarmoeder en grote porties veroorzaken brandend maagzuur, een opgeblazen gevoel en misselijkheid. Eet vijf tot zes keer per dag en neem de tijd om te eten. Kauw goed en eet niet vlak voor het slapengaan. Verzorg je huid met een arganolie om de elasticiteit te ondersteunen nu je buik zijn maximale omvang nadert. Gebruik ook een milde natuurlijke zeep om je gevoelige huid te reinigen zonder uitdroging.
Voorbereiden op de bevalling
Bij 31 weken zwanger is het een goed moment om serieus na te denken over je bevalling. Als je dat nog niet hebt gedaan, schrijf dan een geboorteplan: een overzicht van je wensen en voorkeuren voor de bevalling. Bespreek dit met je verloskundige of gynaecoloog. Denk na over zaken als: wil je thuis of in het ziekenhuis bevallen, sta je open voor pijnbestrijding (bad, lachgas, ruggenprik), wie wil je bij de bevalling aanwezig hebben en hoe denk je over medische ingrepen als het nodig is.
Zwangerschapscursussen zijn zeer waardevol voor de voorbereiding op de bevalling en de eerste periode met je baby. Er zijn verschillende soorten: klassieke zwangerschapscursussen (informatief), hypnobirthing (ontspanningstechnieken), prenatale yoga en online cursussen. De meeste cursussen beginnen rond week 28 tot 32. Als je partner meegaat, leert hij of zij hoe je het beste ondersteund kunt worden tijdens de weeeen. De ademhalings- en ontspanningstechnieken die je leert, zijn ook na de bevalling waardevol.
Informeer je ook over de kraamzorg. In Nederland heb je recht op kraamzorg gedurende minstens 24 uur verdeeld over acht tot tien dagen na de bevalling. De kraamverzorgende helpt met de zorg voor de baby, controleert je herstel, begeleidt bij borstvoeding en doet licht huishoudelijk werk. Meld je op tijd aan bij een kraamzorgorganisatie, want populaire bureaus zijn snel volgeboekt. Meer informatie over de kraamzorg vind je op de website van het KNOV.
Praktische tips voor week 31
Begin met het inpakken van je ziekenhuistas, ook als je van plan bent thuis te bevallen. Het kan altijd zijn dat je onverwacht naar het ziekenhuis moet en dan is het fijn als alles klaarstaat. Pak voor jezelf in: een nachtjapon of ruim T-shirt, warme sokken, slippers, toiletspullen, borstvoedingsbeha, maandverband (de drogist verkoopt speciaal kraamverband), comfortabele kleding om naar huis te gaan en opladers voor je telefoon. Voor de baby: rompertjes maat 50-56, mutsje, sokjes, luiers en een autostoeltje voor de terugreis.
Dit is ook een goed moment om het autostoeltje alvast te installeren en te oefenen met het vastzetten. Een goed geinstalleerd autostoeltje is wettelijk verplicht en essentieel voor de veiligheid van je pasgeborene. Kies een stoeltje dat geschikt is voor pasgeborenen (groep 0 of 0+) en laat het eventueel controleren bij een vakhandel. Oefen ook met het opvouwen en uitvouwen van de kinderwagen, zodat je hier niet mee hoeft te puzzelen als de baby er is.
Neem de tijd om te genieten van de laatste weken van je zwangerschap. Ga uit eten met je partner, maak een wandeling door je favoriete park of lees een goed boek. Na de geboorte verandert je dagelijks leven ingrijpend en deze rustige momenten worden dan heel waardevol. Maak foto s van je buik, schrijf een brief aan je toekomstige baby of maak een playlist met liedjes die je tijdens de bevalling wilt horen. Het zijn de kleine dingen die deze periode bijzonder maken.