Je bent 16 weken zwanger en je baby heeft een bijzondere mijlpaal bereikt: de gehoororganen zijn zo ver ontwikkeld dat je kleintje geluid kan waarnemen. Het eerste wat je baby hoort is het kloppen van jouw hart, het ruisen van je bloed door de aderen en het rommelen van je darmen. Maar ook jouw stem dringt door tot in de baarmoeder, en je baby raakt langzaam vertrouwd met het geluid dat na de geboorte het meest troostend zal zijn. In dit artikel lees je alles over 16 weken zwanger, van de ontwikkeling van je baby tot de veranderingen in jouw lichaam.
Inhoudsopgave
- Het gehoor van je baby ontwikkelt zich
- De ontwikkeling van je baby in week 16
- Hoe groot is je baby nu?
- Klachten en symptomen in week 16
- Je groeiende buik en baarmoeder
- Voeding en supplementen
- Bewegen en ontspanning
- Praktische tips voor week 16
Het gehoor van je baby ontwikkelt zich
Rond 16 weken zwanger begint je baby geluiden op te vangen. De gehoorbeentjes in het middenoor, de drie kleinste botjes van het menselijk lichaam, worden steviger en het slakkenhuis in het binnenoor ontwikkelt zich verder. Je baby hoort nog niet zoals wij dat doen, maar vangt trillingen en lage tonen op. Het geluid van jouw hartslag is het meest constante en geruststellende geluid in de baarmoeder. Sommige ouders vragen zich af of ze nu al muziek moeten laten horen, maar je baby heeft meer dan genoeg aan de natuurlijke geluiden van jouw lichaam.
Naast interne geluiden dringen ook externe geluiden door tot in de baarmoeder. Harde, plotselinge geluiden kunnen een schrikreactie veroorzaken bij je baby, hoewel je dat in dit stadium nog niet kunt voelen. Zachte, ritmische geluiden werken juist kalmerend. Onderzoek laat zien dat baby s na de geboorte een voorkeur hebben voor stemmen en muziek die ze tijdens de zwangerschap regelmatig hebben gehoord. Praten tegen je buik is dus helemaal niet gek, je baby raakt vertrouwd met jouw stemgeluid en het ritme van je taal.
De ontwikkeling van het gehoor gaat de komende weken verder. Rond week 24 tot 26 zal je baby nog veel beter kunnen horen en actief reageren op geluid met bewegingen. Maar de basis wordt nu gelegd. Je partner kan ook tegen je buik praten, zodat de baby ook die stem leert herkennen. Veel ouders vinden dit een mooi moment om de band met hun ongeboren kind te versterken, ook al voelt het in het begin misschien wat onwennig.
De ontwikkeling van je baby in week 16
In week 16 maakt je baby een groeispurt door. De benen zijn nu langer dan de armen, wat de verhoudingen al meer op die van een pasgeborene doet lijken. De spieren worden sterker en je baby beweegt steeds actiever, hoewel de meeste vrouwen deze bewegingen pas rond week 18 tot 20 voor het eerst voelen. Je baby kan nu grimassen trekken, fronsen en zelfs de ogen samenknijpen dankzij de ontwikkeling van de gezichtsspieren. Deze bewegingen zijn reflexmatig en vormen een oefening voor later.
De teennagels beginnen te groeien en de vingers en tenen zijn volledig gevormd met unieke vingerafdrukken. Het hoofd staat nog steeds meer rechtop dan bij een pasgeborene, maar de nek wordt langer en steviger. De ogen zijn naar voren gericht in plaats van aan de zijkanten van het hoofd, wat het gezichtje een menselijker uiterlijk geeft. De oogleden zijn nog gesloten en blijven dat tot ongeveer week 26, maar de ogen kunnen al langzaam heen en weer bewegen achter de gesloten oogleden.
Het hart van je baby pompt nu ongeveer 25 liter bloed per dag, een indrukwekkende prestatie voor zo een klein orgaantje. Het skelet verandert geleidelijk van zacht kraakbeen naar harder botweefsel, een proces dat ossificatie heet en dat doorgaat tot ver na de geboorte. De navelstreng is stevig en flexibel, met een geleiachtige beschermlaag die voorkomt dat de streng in de knoop raakt terwijl je baby beweegt en draait in het vruchtwater.
Hoe groot is je baby nu?
Bij 16 weken zwanger is je baby van kruin tot stuit ongeveer 11,5 centimeter lang, vergelijkbaar met de grootte van een avocado. Het gewicht ligt rond de 100 gram. De komende weken zal je baby snel groeien, en tegen het einde van het tweede trimester zal het gewicht zijn vertienvoudigd. De groei verloopt in dit stadium vooral in de lengte, het vetlaagje onder de huid komt pas later in de zwangerschap.
Elke baby groeit in een eigen tempo, dus de maten die je leest zijn altijd gemiddelden. Bij de volgende echo zal je verloskundige of gynaecoloog de groei van je baby meten en vergelijken met de groeicurve. Kleine afwijkingen zijn volkomen normaal en zeggen niets over de gezondheid van je baby. Pas bij grotere afwijkingen, zowel naar boven als naar beneden, wordt er verder onderzoek gedaan. De groei van je baby is afhankelijk van vele factoren, waaronder genetische aanleg, de werking van de placenta en jouw voeding.
Je kunt de grootte van je baby ook vergelijken met alledaagse voorwerpen om het tastbaarder te maken. Met 11,5 centimeter past je baby in de palm van je hand. Over vier weken, bij 20 weken zwanger, zal je baby al bijna 25 centimeter lang zijn van hoofd tot teen. Deze snelle groei vraagt veel van jouw lichaam, en het is normaal dat je merkt dat je meer honger hebt en sneller moe bent dan voor je zwangerschap.
Klachten en symptomen in week 16
Een veelvoorkomende klacht rond 16 weken zwanger is zwangerschapsrinitis: een verstopte neus zonder dat je verkouden bent. Door de hogere bloeddruk en de toegenomen bloedvolume zwellen de slijmvliezen in je neus op, waardoor je het gevoel hebt dat je neus dicht zit. Dit treft ongeveer 20 tot 30 procent van alle zwangere vrouwen en kan de hele zwangerschap aanhouden. Een neusspray met zoutwater (verkrijgbaar bij Kruidvat voor ca. drie euro) kan verlichting bieden. Vermijd neussprays met xylometazoline tenzij je arts dit goedkeurt.
Bandpijn is een andere veelgehoorde klacht in deze periode. De banden die je baarmoeder op zijn plek houden, rekken mee met de groei en dat voel je als een stekende of trekkende pijn aan een of beide kanten van je onderbuik. De pijn is vaak kort maar kan hevig zijn, vooral bij plotselinge bewegingen zoals opstaan, hoesten of omdraaien in bed. Bandpijn is onschuldig maar vervelend. Langzamer bewegen, een warme kruik op je buik leggen en een steunband kunnen helpen. Bij aanhoudende of hevige buikpijn neem je altijd contact op met je verloskundige.
Je eetlust neemt in deze periode vaak flink toe. De misselijkheid van het eerste trimester is bij de meeste vrouwen verdwenen en je lichaam vraagt om extra energie voor de groeiende baby. Je hebt nu dagelijks ongeveer 300 tot 350 extra kilocalorieen nodig, wat neerkomt op een extra boterham met kaas en een stuk fruit. Probeer niet voor twee te eten, maar luister wel naar je honger. Sommige vrouwen merken ook dat ze last krijgen van slecht slapen door een oncomfortabele slaaphouding nu de buik groter wordt.
Je groeiende buik en baarmoeder
Bij 16 weken zwanger bevindt je baarmoeder zich halverwege je schaambeen en je navel. De bovenkant van de baarmoeder, de fundus, is nu te voelen als je op je rug ligt en met je vingers zachtjes op je onderbuik drukt. Je buik begint zichtbaarder te worden, hoewel dit sterk verschilt per vrouw. Bij een eerste zwangerschap duurt het vaak langer voordat de buik echt opvalt, terwijl vrouwen die eerder zwanger zijn geweest vaak al eerder een duidelijke bolle buik hebben.
De groei van je buik betekent ook dat je kleding begint te knellen. Veel vrouwen schakelen rond deze week over op zwangerschapskleding of kiezen voor kleding met een elastische band. Een broekverbreder, een elastisch bandje dat je bestaande broek sluit zonder dat je de knoop dicht hoeft te doen, is een handige en goedkope oplossing voor de overgangsperiode. Je kunt ook je eigen broeken blijven dragen met een hairtie door het knoopsgat.
Je gewichtstoename tot nu toe ligt gemiddeld tussen de twee en vijf kilo, afhankelijk van je startgewicht en of je in het eerste trimester veel last had van misselijkheid. De richtlijn voor de totale gewichtstoename tijdens de zwangerschap is 11 tot 16 kilo bij een normaal startgewicht. Je verloskundige houdt je gewicht bij tijdens de controles, maar weegt niet bij elke afspraak. Maak je niet te druk om het exacte getal op de weegschaal, zolang je gevarieerd eet en je goed voelt.
Voeding en supplementen
IJzer wordt in het tweede trimester steeds belangrijker. Je bloedvolume neemt met bijna 50 procent toe tijdens de zwangerschap, en je lichaam heeft extra ijzer nodig om voldoende rode bloedcellen aan te maken. Goede ijzerbronnen zijn rood vlees, peulvruchten, donkergroene groenten en volkorenproducten. Combineer ijzerrijke voeding met vitamine C (een glas sinaasappelsap bij de maaltijd) om de opname te verbeteren. Drink geen thee of koffie bij de maaltijd, want de tannine remt de ijzeropname.
Calcium is een ander mineraal dat extra aandacht verdient. Je baby heeft calcium nodig voor de botopbouw, en als je niet genoeg binnenkrijgt via voeding, haalt je lichaam het uit je eigen botten. Zuivelproducten zijn de beste bron: drie porties per dag (een glas melk, een plak kaas en een bakje yoghurt) dekken je calciumbehoefte. Ben je lactose-intolerant of eet je geen zuivel, kies dan voor calciumverrijkte plantaardige melk en overweeg een calciumsupplement in overleg met je verloskundige.
Omega-3 vetzuren, met name DHA, zijn cruciaal voor de hersenontwikkeling van je baby. Eet twee keer per week vette vis zoals zalm, makreel of haring. Vermijd grote roofvissen zoals tonijn en zwaardvis vanwege het kwikgehalte. Neem je al een prenataal supplement, controleer dan of DHA erin zit. Voor je eigen huid, die in de zwangerschap droger en gevoeliger kan worden, is een natuurlijke arganolie een fijne verzorging. Het hydrateert diep zonder synthetische toevoegingen die je gevoelige huid kunnen irriteren.
Bewegen en ontspanning
Bewegen in de zwangerschap is goed voor je conditie, je humeur en je nachtrust. In week 16 kun je de meeste sporten nog gewoon beoefenen, mits je luistert naar je lichaam. Wandelen, zwemmen, fietsen en zwangerschapsyoga zijn uitstekende keuzes. Zwemmen is bijzonder fijn omdat het water je buik draagt en je gewrichten ontlast. Veel zwembaden bieden speciale zwangerschapszwemles aan, wat ook een leuke manier is om andere aanstaande moeders te ontmoeten.
Bekkenbodemoefeningen zijn oefeningen die je nu al dagelijks kunt doen en die je enorm helpen tijdens de bevalling en het herstel erna. Een sterke bekkenbodem vermindert de kans op urineverlies tijdens en na de zwangerschap. De oefening is simpel: span de spieren aan alsof je je plas ophoudt, houd vijf seconden vast en ontspan langzaam. Herhaal dit tien keer, drie keer per dag. Je kunt het overal doen, niemand merkt het. Een bekkenbodemfysiotherapeut kan je leren of je de oefening goed uitvoert.
Ontspanning is minstens zo waardevol als lichaamsbeweging. De hormoonschommelingen van de zwangerschap kunnen je emotioneel kwetsbaarder maken, en voldoende rust helpt je lichaam om de zwangerschap goed te doorstaan. Neem elke dag een moment voor jezelf, of dat nu een warm bad is, een wandeling door het park of een halfuur lezen op de bank. Gebruik milde, natuurlijke producten voor je bad, zoals een natuurlijke zeep zonder synthetische geurstoffen. Je huid is in de zwangerschap gevoeliger en reageert sneller op chemische stoffen.
Praktische tips voor week 16
Als je dat nog niet hebt gedaan, is dit een goed moment om je aan te melden bij een verloskundigenpraktijk of gynaecoloog als je onder medische begeleiding valt. De meeste praktijken plannen rond deze tijd de tweede reeks controles in, inclusief bloedonderzoek en bloeddrukmetingen. Informeer ook naar de vaccinaties tijdens de zwangerschap, zoals de kinkhoestvaccinatie die rond week 22 wordt aanbevolen. Je verloskundige kan je hierover informeren.
Dit is ook een fijn moment om na te denken over de 20-wekenecho die over vier weken plaatsvindt. Bij dit structureel echoscopisch onderzoek (SEO) worden alle organen van je baby uitgebreid bekeken. Je kunt van tevoren bedenken of je het geslacht van je baby wilt weten. Niet alle echoscopisten vragen dit automatisch, dus geef het aan het begin van het onderzoek aan. Sommige stellen kiezen voor een verrassing, anderen willen het graag weten om zich voor te bereiden.
Veel vrouwen beginnen rond 16 weken zwanger ook met het inrichten van de babykamer of het maken van een verlanglijstje. Hoewel het nog vroeg lijkt, is het fijn om alvast inspiratie op te doen en rustig keuzes te maken zonder tijdsdruk. Begin met de basiszaken: een veilig bedje, een autostoeltje, rompertjes en luiers. De rest kun je altijd later aanvullen. Geniet van deze relatief rustige periode in je zwangerschap, want het tweede trimester wordt niet voor niets de gouden periode genoemd.