Ben je 2 weken zwanger? Technisch gezien ben je dat nog niet helemaal. In week 2 van je zwangerschap bereidt je lichaam zich voor op de eisprong, het moment waarop een rijpe eicel vrijkomt uit je eierstok. Dit is de week waarin je het vruchtbaarst bent en de kans op bevruchting het grootst is. Je baarmoederslijmvlies wordt dikker, je baarmoederhals produceert speciaal slijm en je hormonen werken op volle toeren om alles klaar te maken voor een mogelijke zwangerschap. In dit artikel lees je precies wat er tijdens 2 weken zwanger in je lichaam gebeurt en hoe je je vruchtbare dagen kunt herkennen.
Inhoudsopgave
- De eisprong: hoe werkt dat precies?
- Wat gebeurt er in je lichaam?
- Je vruchtbare dagen herkennen
- De eicel en haar korte levensduur
- Foliumzuur en andere supplementen
- Voeding voor een goede vruchtbaarheid
- Leefstijl en vruchtbaarheid
- Wanneer naar de huisarts?
De eisprong: hoe werkt dat precies?
De eisprong is het moment waarop een rijpe eicel vrijkomt uit een van je eierstokken. Dit gebeurt meestal rond dag 14 van je cyclus, maar dat kan per vrouw en per cyclus verschillen. Het luteïniserend hormoon (LH) stijgt snel in de 24 tot 36 uur voor de eisprong, en die piek triggert de follikel om de eicel los te laten. De eicel wordt vervolgens opgevangen door de franjes van de eileider, de zogenaamde fimbriae, die de eicel richting de baarmoeder begeleiden.
Je kunt je eisprong op verschillende manieren proberen te voorspellen. Ovulatietests uit de drogisterij, zoals die van Kruidvat of Etos, meten de LH-piek in je urine. Als de testlijn net zo donker of donkerder is dan de referentielijn, heb je waarschijnlijk binnen 24 tot 36 uur je eisprong. Deze tests zijn vrij betrouwbaar, maar werken het beste als je ze meerdere dagen achter elkaar doet, vanaf een paar dagen voor het verwachte moment van je eisprong.
Niet iedere vrouw heeft haar eisprong op dag 14. Bij een kortere cyclus van 25 dagen kan de eisprong al op dag 11 plaatsvinden, terwijl vrouwen met een cyclus van 32 dagen hun eisprong pas rond dag 18 kunnen hebben. Het bijhouden van je cyclus in een app zoals Flo of Natural Cycles kan helpen om patronen te herkennen. Na een paar maanden heb je een redelijk goed beeld van wanneer jouw eisprong gemiddeld plaatsvindt.
Wat gebeurt er in je lichaam?
In week 2 van je zwangerschap draait je lichaam op volle toeren. Het follikelstimulerend hormoon (FSH) heeft de afgelopen dagen gezorgd dat een groepje follikels in je eierstokken is gegroeid. Eentje daarvan wordt de dominante follikel, die de rijpe eicel bevat. De andere follikels sterven af. Tegelijkertijd stijgt je oestrogeenspiegel, wat ervoor zorgt dat het slijmvlies in je baarmoeder dikker en voedzamer wordt, klaar om een bevruchte eicel te ontvangen.
Je baarmoederhals ondergaat ook veranderingen die je zelf kunt waarnemen. Het cervixslijm wordt helder, waterig en rekbaar. Dit slijm lijkt op rauw eiwit en kun je tussen je vingers uitrekken zonder dat het breekt. Het is speciaal samengesteld om zaadcellen te helpen overleven en richting de eicel te transporteren. Buiten je vruchtbare dagen is het slijm juist dik en kleverig, als een natuurlijke barriere tegen bacterien en zaadcellen.
Sommige vrouwen voelen hun eisprong als een lichte steek of trekkend gevoel aan een kant van de onderbuik. Dit wordt mittelschmerz genoemd, een Duitse term die letterlijk "middenpijn" betekent. De pijn ontstaat waarschijnlijk doordat de follikel scheurt en wat vocht vrijkomt in de buikholte. Niet iedere vrouw heeft hier last van, en het is zeker geen betrouwbare manier om je eisprong te voorspellen. Het kan echter een handig extra signaal zijn als je het combineert met andere methoden.
Je vruchtbare dagen herkennen
Je vruchtbare venster beslaat ongeveer zes dagen per cyclus: de vijf dagen voor de eisprong en de dag van de eisprong zelf. Zaadcellen kunnen drie tot vijf dagen in het vrouwelijk lichaam overleven als het cervixslijm gunstig is. De eicel is na de eisprong slechts 12 tot 24 uur te bevruchten. Dat betekent dat gemeenschap in de dagen voor de eisprong minstens zo effectief is als op de dag zelf. Veel stellen hebben de beste kans als ze twee tot drie dagen voor de eisprong beginnen.
Er bestaan meerdere methoden om je vruchtbare dagen te bepalen. Naast ovulatietests kun je je basale lichaamstemperatuur (BBT) meten. Direct na de eisprong stijgt je lichaamstemperatuur met 0,2 tot 0,5 graden door het hormoon progesteron. Het nadeel van deze methode is dat je de temperatuurstijging pas meet nadat de eisprong al heeft plaatsgevonden, waardoor het meer geschikt is om patronen te herkennen over meerdere cycli dan om het precieze moment te voorspellen.
De combinatie van meerdere signalen geeft je het betrouwbaarste beeld. Let op je cervixslijm (helder en rekbaar rond de eisprong), gebruik ovulatietests vanaf een paar dagen voor het verwachte moment, en houd je cycluslengte bij. Apps en stress hebben invloed op je cyclus, dus probeer regelmatig te slapen en spanning te verminderen. Hoe beter je je lichaam leert kennen, hoe nauwkeuriger je je vruchtbare dagen kunt inschatten.
De eicel en haar korte levensduur
De eicel die bij de eisprong vrijkomt is de grootste cel in het menselijk lichaam, maar met een diameter van ongeveer 0,1 millimeter kun je haar met het blote oog nauwelijks zien. Toch bevat deze ene cel de helft van al het genetisch materiaal dat nodig is om een compleet nieuw mens te maken. De andere helft komt van de zaadcel. Elke maand rijpt er doorgaans een eicel in een van je twee eierstokken, hoewel soms twee eicellen tegelijk vrijkomen, wat bij bevruchting leidt tot een twee-eiige tweeling.
Na het vrijkomen heeft de eicel maximaal 12 tot 24 uur om bevrucht te worden. Gebeurt dat niet, dan sterft ze af en wordt ze door je lichaam geabsorbeerd. Dit korte tijdsvenster maakt de timing van gemeenschap zo cruciaal. De zaadcellen moeten eigenlijk al in de eileider aanwezig zijn op het moment dat de eicel arriveert. Daarom adviseren artsen om in de dagen voor de eisprong regelmatig gemeenschap te hebben in plaats van te wachten tot het exacte moment.
Vrouwen worden geboren met ongeveer een tot twee miljoen eicellen, maar bij de eerste menstruatie zijn daar nog zo'n 300.000 tot 400.000 van over. Gedurende je vruchtbare leven komen er in totaal ongeveer 400 tot 500 eicellen daadwerkelijk vrij bij een eisprong. De rest gaat geleidelijk verloren. De kwaliteit van de eicellen neemt af naarmate je ouder wordt, met name na je 35e. Dit is een van de redenen waarom de vruchtbaarheid afneemt met de leeftijd, hoewel veel vrouwen ook na hun 35e zonder problemen zwanger worden.
Foliumzuur en andere supplementen
Foliumzuur is veruit het belangrijkste supplement als je zwanger wilt worden. De aanbeveling is om dagelijks 400 microgram foliumzuur te slikken, en daar al minstens vier weken voor de bevruchting mee te beginnen. Foliumzuur verkleint het risico op een neuralebuisdefect bij je baby, zoals een open rug (spina bifida). Je kunt foliumzuur als los supplement kopen bij Kruidvat, Etos of de apotheek, of kiezen voor een speciaal zwangerschapsmultivitamine dat foliumzuur bevat.
Naast foliumzuur is vitamine D belangrijk. De Gezondheidsraad adviseert alle vrouwen met een kinderwens om dagelijks 10 microgram vitamine D te slikken, zeker in de herfst en winter wanneer de zon niet sterk genoeg is om voldoende vitamine D aan te maken in je huid. Vitamine D speelt een rol bij de opbouw van stevige botten en een goed werkend immuunsysteem, zowel voor jou als voor je toekomstige baby.
Sommige vrouwen vragen zich af of ze extra ijzer, omega-3 of andere supplementen nodig hebben. In de meeste gevallen is een gezond en gevarieerd voedingspatroon voldoende om aan je dagelijkse behoefte te voldoen. Extra ijzer is pas nodig als uit bloedonderzoek blijkt dat je ijzergehalte te laag is. Neem niet op eigen houtje hoge doseringen supplementen, want sommige vitaminen (zoals vitamine A) kunnen in te hoge doses schadelijk zijn voor een ongeboren baby. Overleg bij twijfel met je huisarts of verloskundige.
Voeding voor een goede vruchtbaarheid
Een gevarieerd voedingspatroon met veel groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten en gezonde vetten legt een stevige basis voor een gezonde zwangerschap. Probeer twee keer per week vette vis te eten voor de omega-3 vetzuren, zoals zalm, makreel of haring. Kies voor volkoren brood in plaats van wit brood en wissel af tussen verschillende eiwitbronnen: kip, vis, eieren, tofu en peulvruchten. Een gezond voedingspatroon verbetert niet alleen je vruchtbaarheid, maar ook de kwaliteit van je eicellen.
Er zijn ook voedingsmiddelen die je beter kunt beperken of vermijden. Rauw vlees, rauwe vis en niet-gepasteuriseerde zuivel kunnen bacterien bevatten die schadelijk zijn voor een eventuele zwangerschap. Beperk je cafeine-inname tot maximaal 200 milligram per dag, dat is ongeveer twee koppen koffie. Te veel cafeine kan de bloedtoevoer naar de baarmoeder verminderen. Alcohol kun je het beste helemaal laten staan zodra je actief probeert zwanger te worden, want er is geen veilige grens vastgesteld.
Een lepel honing door je yoghurt of thee kan een fijne vervanging zijn voor geraffineerde suiker. Probeer ook dagelijks een handvol ongezouten noten te eten, zoals walnoten of amandelen, voor de gezonde vetzuren en mineralen. Goede voeding gaat niet over strenge dieten of jezelf van alles ontzeggen. Het gaat erom dat je je lichaam de bouwstoffen geeft die het nodig heeft voor het begin van een zwangerschap. Neem je jojoba olie als extra verzorging voor je huid, die door hormonale veranderingen droger kan aanvoelen.
Leefstijl en vruchtbaarheid
Bewegen is goed voor je vruchtbaarheid, mits je het niet overdrijft. Dertig minuten matig intensief bewegen per dag, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, is voldoende om je doorbloeding te verbeteren en je hormoonbalans te ondersteunen. Topsport of extreem intensief trainen kan juist een negatief effect hebben op je eisprong, omdat je lichaam te weinig energie overhoudt voor de voortplantingsfuncties. Luister naar je lichaam en kies voor beweging die je energie geeft.
Roken heeft een bewezen negatief effect op de vruchtbaarheid. Het versnelt de afname van je eicelreserve, vermindert de kwaliteit van je eicellen en verhoogt de kans op een miskraam. Als je rookt en zwanger wilt worden, is nu het moment om te stoppen. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een stoppen-met-rokenprogramma dat vergoed wordt door je zorgverzekering. Ook meerokers lopen risico, dus vraag je partner om buiten te roken of ook te stoppen.
Slaap wordt vaak onderschat, maar is essentieel voor een gezonde hormoonhuishouding. Probeer elke nacht zeven tot negen uur te slapen en houd een vast slaapritme aan. De hormonen die je eisprong reguleren, zoals FSH en LH, worden beinvloed door je slaap-waakritme. Chronisch slaaptekort kan je cyclus verstoren en de kwaliteit van je eisprong verminderen. Vermijd beeldschermen vlak voor het slapengaan en zorg voor een donkere, koele slaapkamer. Volgens het RIVM draagt voldoende slaap bij aan een beter algeheel welzijn en hormonaal evenwicht.
Wanneer naar de huisarts?
In week 2 van je zwangerschap is een bezoek aan de huisarts nog niet nodig, tenzij je al langer dan een jaar probeert zwanger te worden zonder resultaat (of zes maanden als je ouder bent dan 36). In dat geval kan je huisarts bloedonderzoek doen om je hormoonwaarden te controleren en een semenanalyse aanvragen voor je partner. Vruchtbaarheidsproblemen komen vaker voor dan je denkt. Ongeveer een op de zes stellen heeft er in meer of mindere mate mee te maken.
Het is ook verstandig om een afspraak te maken als je onregelmatige cycli hebt, als je menstruatie vaak overslaat of als je cycli korter zijn dan 21 dagen of langer dan 35 dagen. Dit kan wijzen op problemen met je eisprong, zoals het polycysteusovariumsyndroom (PCOS). Je huisarts kan je doorverwijzen naar een gynaecoloog voor verder onderzoek. Hoe eerder eventuele problemen worden opgespoord, hoe sneller er een behandeling kan worden gestart.
Gebruik je medicijnen? Bespreek dan met je huisarts of deze veilig zijn tijdens een zwangerschap. Sommige medicijnen, zoals bepaalde antidepressiva, anti-epileptica of bloeddrukverlagers, kunnen schadelijk zijn voor een ongeboren baby en moeten worden afgebouwd of vervangen. Dit geldt ook voor vrij verkrijgbare middelen zoals ibuprofen (Advil, Nurofen), dat rond de eisprong en tijdens de innesteling beter vermeden kan worden. Paracetamol is in de meeste gevallen een veiliger alternatief voor pijnbestrijding.