Je bent 42 weken zwanger en dit is de laatste week van je zwangerschap. Bij 42 weken wordt de maximale zwangerschapsduur bereikt en wordt inleiden sterk aangeraden als de bevalling niet spontaan op gang is gekomen. Je baby is volledig ontwikkeld, ongeveer 51 centimeter lang en weegt rond de 3500 tot 3800 gram. De placenta begint minder efficient te functioneren en de hoeveelheid vruchtwater neemt af. In dit artikel lees je alles over week 42 en waarom nauwkeurige monitoring nu zo belangrijk is.
Inhoudsopgave
- De maximale zwangerschapsduur
- De ontwikkeling van je baby in week 42
- Risico s van een langdurige zwangerschap
- Inleiden bij 42 weken
- Monitoring en controles
- De bevalling na inleiding
- De kraamtijd begint
- Praktische tips voor week 42
De maximale zwangerschapsduur
Bij 42 weken wordt een zwangerschap als postterm beschouwd. Dit betekent dat de zwangerschap langer duurt dan de periode die als veilig wordt beschouwd zonder verhoogde monitoring en interventie. Ongeveer vijf procent van alle zwangerschappen bereikt de 42 weken. De Nederlandse richtlijnen adviseren om uiterlijk bij 42 weken de bevalling in te leiden, ook als je geen klachten hebt en de controles goed zijn. Dit advies is gebaseerd op uitgebreid wetenschappelijk onderzoek.
Het bereiken van 42 weken kan emotioneel zwaar zijn. Je bent al twee weken over de uitgerekende datum en het wachten is uitputtend. Veel vrouwen voelen zich gefrustreerd, angstig of moedeloos. Het is belangrijk om te beseffen dat dit een tijdelijke situatie is en dat je baby er heel binnenkort zal zijn. De inleiding die nu gepland wordt, brengt het einde van de zwangerschap en het begin van het ouderschap dichterbij.
De reden dat 42 weken als grens wordt gehanteerd, heeft te maken met de levensduur van de placenta. De placenta is een tijdelijk orgaan dat gedurende de zwangerschap groeit en functioneert, maar na een bepaalde periode minder efficient wordt. Na 42 weken neemt de kans toe dat de placenta niet meer voldoende zuurstof en voedingsstoffen doorgeeft aan de baby. Dit risico is statistisch gezien klein, maar de consequenties kunnen ernstig zijn, daarom wordt voorzichtigheid betracht.
De ontwikkeling van je baby in week 42
Je baby is volledig ontwikkeld en klaar voor de geboorte. Het gewicht ligt gemiddeld tussen de 3500 en 3800 gram, maar kan ook boven de 4000 gram liggen. Baby s die na 42 weken geboren worden, zijn gemiddeld iets zwaarder dan baby s die op de uitgerekende datum komen. De huid kan er droog, gerimpeld en schilfering uitzien doordat de vernix volledig is verdwenen en de beschermende laag ontbreekt. Dit herstelt zich snel na de geboorte met een goede huidverzorging.
De nagels zijn lang en scherp. Veel postterme baby s hebben krasjes op hun gezicht en handjes. Het haar op het hoofd kan opvallend lang zijn. De ogen zijn alert en de reflexen zijn sterk. Baby s die na de uitgerekende datum worden geboren, zien er vaak "ouder" uit dan baby s die op 39 of 40 weken geboren worden: de gelaatstrekken zijn meer uitgesproken en er is minder babyvet in het gezicht.
De hoeveelheid vruchtwater kan bij 42 weken zijn afgenomen. Dit is een geleidelijk proces dat al eerder in gang is gezet. Minder vruchtwater betekent minder bewegingsruimte voor de baby en een grotere kans dat de navelstreng in de knel komt. De meconiumproductie in de darmen is maximaal en er is een verhoogde kans dat de baby meconium loslaat in het vruchtwater. Groen vruchtwater bij het breken van de vliezen is een signaal dat extra aandacht vraagt tijdens de bevalling.
Risico s van een langdurige zwangerschap
Het belangrijkste risico van een postterme zwangerschap is placentainsufficiëntie. De placenta is een orgaan met een beperkte levensduur en na 42 weken neemt de kans toe dat deze minder goed functioneert. Een verminderde placentafunctie kan leiden tot een tekort aan zuurstof en voedingsstoffen voor de baby. In ernstige gevallen kan dit resulteren in foetale nood tijdens de bevalling of, in zeldzame gevallen, tot stilgeboorte. Dit risico is de belangrijkste reden voor het advies om bij 42 weken in te leiden.
Verminderd vruchtwater (oligohydramnion) komt vaker voor bij postterme zwangerschappen. Het vruchtwater beschermt de baby en de navelstreng tegen druk. Bij te weinig vruchtwater kan de navelstreng bekneld raken tijdens weeeen, wat de bloedtoevoer naar de baby tijdelijk onderbreekt. Dit uit zich in deceleraties (dalingen) van de hartslag op het CTG. Ernstige of langdurige deceleraties kunnen leiden tot een spoedkeizersnede om de baby snel ter wereld te brengen.
Macrosomie, een bovengemiddeld groot kind, komt iets vaker voor bij postterme zwangerschappen. Een baby van meer dan 4000 gram kan de bevalling lastiger maken, met een verhoogd risico op schouderdystocie (het vast komen te zitten van de schouder achter het schaambeen) en geboorteletsels. Bij een geschat gewicht boven de 4500 gram wordt een keizersnede overwogen. Het geschatte gewicht is echter altijd een benadering en kan afwijken van het werkelijke gewicht.
Inleiden bij 42 weken
Bij 42 weken wordt inleiden sterk aangeraden en in de meeste gevallen is hier al een afspraak voor gemaakt. De inleiding vindt plaats in het ziekenhuis onder begeleiding van een gynaecoloog en verloskundige. De methode die wordt gekozen hangt af van de toestand van de baarmoedermond. Is deze al verwekt en enigszins geopend, dan kan direct worden gestart met het breken van de vliezen of een oxytocininfuus. Is de baarmoedermond nog onrijp, dan wordt eerst gestart met prostaglandinen of een ballonkatheter.
Het inleidingsproces kan variëren van enkele uren tot meerdere dagen. Bij sommige vrouwen reageert het lichaam snel op de prostaglandinen en komen de weeeen binnen een paar uur op gang. Bij anderen duurt het langer en zijn meerdere rondes prostaglandinen of een combinatie van methoden nodig. Geduld is belangrijk, ook al is het frustrerend om urenlang in het ziekenhuis te wachten. De verpleegkundigen en verloskundigen houden je op de hoogte van de voortgang en passen het beleid aan als dat nodig is.
Een inleiding leidt niet altijd tot een vaginale bevalling. Als de inleiding niet slaagt, de baarmoedermond niet voldoende opent of de baby tekenen van nood vertoont, kan een keizersnede noodzakelijk zijn. Het percentage keizersneden na een inleiding is iets hoger dan bij een spontane bevalling, vooral bij een eerste kind met een onrijpe baarmoedermond. Bespreek vooraf met je gynaecoloog wat het plan is als de inleiding niet het gewenste resultaat oplevert.
Monitoring en controles
De monitoring bij 42 weken is intensief. Je wordt dagelijks of om de dag gecontroleerd met een CTG-registratie die de hartslag van je baby en eventuele weeeen-activiteit vastlegt. Een reactief CTG, waarbij de hartslag versnelt bij bewegingen van de baby, is een geruststellend teken. Een niet-reactief CTG of het optreden van deceleraties kan een reden zijn om de inleiding te vervroegen of een keizersnede te overwegen.
Een echo wordt gemaakt om de hoeveelheid vruchtwater te beoordelen. De arts meet de diepste pocket of de vruchtwaterindex (AFI) en vergelijkt deze met eerdere metingen. Een afnemende trend of een waarde onder de norm is een reden om de bevalling in gang te zetten. Ook de doorstroming in de navelstrengarterie kan worden gemeten met een doppler-echo. Een afwijkend doorstromingspatroon kan wijzen op een verminderde placentafunctie.
Naast de technische controles is het belangrijk dat je zelf alert blijft op de bewegingen van je baby. Tel dagelijks de bewegingen en meld het direct als je minder bewegingen voelt dan normaal. Wacht hier niet mee tot de volgende controle-afspraak. Ga bij twijfel altijd naar het ziekenhuis voor een beoordeling. De verloskundigen en gynaecologen begrijpen dat je ongerust bent en nemen elke melding serieus. Het is altijd beter om een keer te veel te bellen dan een keer te weinig.
De bevalling na inleiding
Een bevalling na inleiding verloopt in de basis hetzelfde als een spontane bevalling: de baarmoedermond ontsluit van nul tot tien centimeter en daarna pers je de baby naar buiten. Het verschil is dat de weeeen bij een inleiding vaak sneller en heviger op gang komen dan bij een spontane bevalling. Het lichaam heeft minder tijd om geleidelijk te wennen aan de toenemende pijn. Veel vrouwen die worden ingeleid, kiezen daarom voor pijnverlichting in de vorm van een ruggenprik.
Tijdens de bevalling word je continu gemonitord met een CTG. De hartslagregistratie van je baby is extra belangrijk bij een postterme zwangerschap vanwege het verhoogde risico op foetale nood. De verloskundige en gynaecoloog beoordelen het CTG regelmatig en grijpen in als de hartslag van je baby aanleiding geeft tot zorgen. Dit kan variëren van het aanpassen van de oxytocindosering tot het uitvoeren van een spoedkeizersnede.
Na de bevalling wordt je baby direct op je buik gelegd voor huid-op-huidcontact. Dit eerste contact is cruciaal voor de hechting, de warmteregulatie en het op gang brengen van de borstvoeding. De kinderarts of verloskundige controleert de apgarscore op een en vijf minuten na de geboorte. Bij postterme baby s wordt extra gelet op de huidkleur (geen gele of groene verkleuring door meconium), de ademhaling en het gewicht. In de overgrote meerderheid van de gevallen zijn postterme baby s kerngezond.
De kraamtijd begint
Na de bevalling begint de kraamtijd, een periode van acht tot tien dagen waarin je herstelt en je baby leert kennen. Je kraamverzorgende komt dagelijks langs om jullie te begeleiden. Zij controleert je lichamelijk herstel: de nageboorte, de baarmoederverkleining, eventuele hechtingen, je bloeddruk en temperatuur. Bij de baby wordt gelet op het gewicht, de voeding, de navelstreng, de huidkleur en het slaap-waakritme.
Het fysieke herstel na de bevalling vraagt tijd en geduld. Je baarmoeder moet terugtrekken naar zijn oorspronkelijke grootte, je hechtingen moeten genezen en je hormonen moeten zich aanpassen. Naween, krampen die je voelt wanneer de baarmoeder samentrekt, zijn normaal en worden sterker tijdens het voeden. De lochia (kraamvloeiing) kan tot zes weken na de bevalling aanhouden en verandert geleidelijk van rood naar bruin naar geel. Gebruik ruim kraamverband (verkrijgbaar bij Etos voor ongeveer vijf euro).
De eerste dagen met je baby zijn overweldigend en prachtig tegelijk. Je leert elkaars signalen kennen, je oefent met voeden en je past je aan aan het ritme van een pasgeborene. Slaap wanneer je baby slaapt, accepteer hulp van anderen en wees niet te streng voor jezelf. Het ouderschap is een leerproces en het is normaal om onzeker te zijn. Verwacht niet van jezelf dat je alles meteen perfect doet. Geniet van de kleine momenten: het knuffelen, de eerste blikken en het gevoel van je baby op je borst.
Praktische tips voor week 42
Bereid je voor op de inleiding door praktische zaken te regelen. Zorg dat je ziekenhuistas compleet is en bij de deur staat. Neem extra kleding mee, want een inleiding kan lang duren. Vergeet je oplader, snacks, water en iets om de tijd mee te doden niet (een boek, een tablet of koptelefoon voor muziek). Neem ook kleding mee voor je partner die mogelijk een nacht in het ziekenhuis doorbrengt. Gebruik een cactusvijgolie of een andere verzorgende olie om je huid te hydrateren tijdens het wachten.
Bespreek met je gynaecoloog alle stappen van het inleidingsproces zodat je weet wat je kunt verwachten. Vraag naar de geschatte duur, de methoden die worden gebruikt, de mogelijkheden voor pijnverlichting en het beleid als de inleiding niet slaagt. Kennis geeft je een gevoel van controle in een situatie die onzeker aanvoelt. Neem je geboorteplan mee en bespreek je wensen met het team dat je begeleidt. De KNOV biedt betrouwbare informatie over alle aspecten van de bevalling en het kraambed.
Probeer ondanks de spanning te genieten van deze allerlaatste momenten van je zwangerschap. Maak een foto van je buik, schrijf een laatste brief aan je ongeboren baby en neem bewust afscheid van deze bijzondere periode in je leven. De komende uren of dagen wordt je baby geboren en begint een nieuw hoofdstuk. Zorg voor voldoende rust en ontspanning in aanloop naar de bevalling en gebruik een milde natuurlijke zeep voor een verfrissende douche voor je naar het ziekenhuis gaat. Je hebt dit negen maanden lang gedragen en het moment is eindelijk daar.