Je bent 38 weken zwanger en je baby is eigenlijk helemaal klaar voor de geboorte. Alle organen zijn volledig ontwikkeld en functioneren zelfstandig. Je baby is nu ongeveer 49 centimeter lang en weegt rond de 3100 gram. De vernix, de vettige beschermlaag die de huid bedekte, is grotendeels opgelost in het vruchtwater. Bij 38 weken zwanger merk je misschien dat je opeens de drang voelt om het huis op orde te brengen. In dit artikel lees je alles over week 38 en hoe je je kunt voorbereiden op de bevalling.
Inhoudsopgave
- Je baby is klaar voor de wereld
- De ontwikkeling van je baby in week 38
- Alle organen werken zelfstandig
- Tekenen van de naderende bevalling
- Klachten en symptomen in week 38
- Voorbereiden op de kraamtijd
- Voeding en verzorging
- Praktische tips voor week 38
Je baby is klaar voor de wereld
Bij 38 weken zwanger is je baby officieel bijna voldragen. Vanaf 39 weken wordt een zwangerschap als volledig voldragen beschouwd, maar ook bij 38 weken zijn de overlevingskansen en gezondheidsvooruitzichten uitstekend. De longen produceren voldoende surfactant om zelfstandig te ademen en het spijsverteringsstelsel is klaar om moedermelk te verwerken. De hersenen hebben zich enorm ontwikkeld en blijven na de geboorte nog jarenlang doorgroeien.
De positie van je baby is nu waarschijnlijk definitief. De meeste baby s liggen in een hoofdligging, met het hoofdje naar beneden in je bekken. Als je baby in een stuitligging ligt, bespreekt je verloskundige de mogelijkheden: een uitwendige versie (waarbij de verloskundige of gynaecoloog de baby via de buik probeert te draaien) of een geplande keizersnede. Een spontane draai is bij 38 weken nog mogelijk maar komt minder vaak voor dan eerder in de zwangerschap.
Het vruchtwater neemt langzaam af in hoeveelheid. Je baby slikt het vruchtwater en plast het weer uit, maar het totale volume wordt geleidelijk minder. Dit is normaal en past bij het einde van de zwangerschap. De placenta functioneert nog goed maar bereikt langzaam haar maximale capaciteit. Bij controles let je verloskundige op de hoeveelheid vruchtwater en de groei van je baby om te controleren of alles in orde blijft.
De ontwikkeling van je baby in week 38
Je baby weegt nu rond de 3100 gram en is ongeveer 49 centimeter van kruin tot hiel. Het gewicht verschilt per baby en kan uiteenlopen van 2700 tot 3600 gram, wat allemaal normaal is. Het vetweefsel onder de huid is flink toegenomen en zorgt ervoor dat je baby na de geboorte zijn lichaamstemperatuur kan reguleren. De wangetjes zijn vol en het gezichtje ziet er glad en rond uit.
De nagels reiken voorbij de vingertoppen en sommige baby s hebben al kleine krasjes op hun gezicht doordat ze in de baarmoeder krabben. De haartjes op het hoofdje zijn bij veel baby s al een paar centimeter lang, hoewel sommige baby s bijna kaal geboren worden. Het lanugo is grotendeels verdwenen en de huid heeft een gezonde kleur gekregen door het onderhuids vet. De ogen zijn blauwgrijs van kleur en de definitieve oogkleur ontwikkelt zich pas maanden na de geboorte.
De darmen van je baby bevatten meconium, de eerste ontlasting. Meconium is een donkergroene, taaie substantie die bestaat uit ingeslikte cellen, vruchtwater en afvalstoffen. Normaal gesproken komt het meconium pas na de geboorte vrij, meestal binnen 24 tot 48 uur. In sommige gevallen laat een baby het meconium al los in de baarmoeder, wat het vruchtwater groen kleurt. Dit kan een teken zijn dat de baby stress ervaart en je verloskundige zal hier extra alert op zijn.
Alle organen werken zelfstandig
De longen zijn het laatste orgaan dat volgroeid raakt, en bij 38 weken zijn ze volledig functioneel. De productie van surfactant, de stof die voorkomt dat de longblaasjes samenvallen bij het uitademen, is op peil. De ademhalingsbewegingen die je baby al weken oefent met vruchtwater hebben de longspieren versterkt. Na de geboorte vult de eerste ademhaling de longen met lucht en begint de gasuitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide.
De lever heeft een voorraad glycogeen opgeslagen die je baby in de eerste uren na de geboorte van energie voorziet, tot de voeding op gang komt. De nieren filteren het bloed en produceren urine die het vruchtwater aanvult. Het hart klopt met een frequentie van 120 tot 160 slagen per minuut en pompt het bloed door het lichaam. Na de geboorte sluit het foramen ovale (een opening tussen de twee boezems van het hart) en schakelt de bloedsomloop over naar de longcirculatie.
Het immuunsysteem van je baby is nog niet volledig zelfstandig maar heeft een goede basis. Via de placenta heeft je baby antistoffen van jou ontvangen die bescherming bieden tegen infecties in de eerste levensmaanden. Na de geboorte wordt deze bescherming aangevuld door antistoffen in de moedermelk, vooral het colostrum dat je in de eerste dagen produceert. Dit is een van de redenen waarom borstvoeding in de eerste weken zo waardevol is voor de gezondheid van je baby.
Tekenen van de naderende bevalling
Het slijmpropje kan in deze weken loskomen. Dit is een geleiachtig klontje slijm, soms met een bloederig randje, dat de baarmoedermond afsloot tijdens de zwangerschap. Het verlies van het slijmpropje betekent niet dat de bevalling direct begint, het kan nog dagen of zelfs een week duren. Sommige vrouwen verliezen het slijmpropje in een keer, anderen merken het nauwelijks omdat het in kleine beetjes loslaat. Een bloederig slijmpropje hoeft geen reden tot zorgen te zijn, maar bel altijd je verloskundige als je twijfelt.
Braxton Hicks-contracties kunnen in week 38 frequenter en krachtiger worden. Deze oefenweeeen voelen als een strak wordende buik die na dertig tot zestig seconden weer ontspant. Het verschil met echte weeeen is dat Braxton Hicks onregelmatig zijn, niet in kracht toenemen en stoppen als je van houding verandert of gaat lopen. Echte weeeen worden regelmatiger, komen steeds vaker en worden steeds intenser. Als je weeeen hebt die langer dan een minuut duren en elke vijf minuten terugkomen, is het tijd om je verloskundige te bellen.
Het breken van de vliezen is een duidelijk teken dat de bevalling begint. Bij ongeveer tien procent van de vrouwen breken de vliezen voordat de weeeen beginnen. Het voelt als een warme straal vocht die je niet kunt tegenhouden, anders dan urineverlies. Het vruchtwater is helder en reukloos. Bel direct je verloskundige als je vliezen breken, ook als je nog geen weeeen hebt. Let op de kleur van het vruchtwater: groen of bruin vruchtwater kan duiden op meconium en vraagt om snelle beoordeling.
Klachten en symptomen in week 38
Het nesteldrang of nestinstinct is een bekend fenomeen rond deze weken. Je voelt opeens de onbedwingbare drang om het huis schoon te maken, kasten uit te ruimen en alles perfect te organiseren voor de komst van de baby. Dit is een biologisch instinct dat bij veel zoogdieren voorkomt en wordt gestuurd door hormoonveranderingen. Geef er gerust gehoor aan, maar overdrijf niet. Laat het zware tilwerk aan anderen over en luister naar je lichaam als het aangeeft dat het genoeg is.
Bekkenpijn en druk in je onderbuik nemen toe doordat het hoofdje van je baby dieper in je bekken zakt. Dit proces, ook wel indalen genoemd, zorgt ervoor dat je makkelijker kunt ademen (er is meer ruimte voor je longen) maar vaker naar het toilet moet. De druk op je bekkenbodem kan leiden tot een zwaar, trekkend gevoel in je onderbuik en rug. Bekkenoefeningen, warme baden en een steunkussen tussen je knieeen bij het slapen kunnen verlichting bieden.
Slaapproblemen zijn in week 38 heel normaal. Je grote buik maakt het lastig om een comfortabele slaaphouding te vinden, je moet vaak plassen en de spanning over de naderende bevalling kan je wakker houden. Slaap op je linkerzij met een kussen tussen je knieeen voor de beste doorbloeding. Vermijd schermen een uur voor het slapengaan en probeer een vast avondritueel aan te houden. Een kopje kamillethee en een warm bad kunnen helpen om je te ontspannen voor de nacht.
Voorbereiden op de kraamtijd
De kraamzorg is in Nederland uniek en biedt ondersteuning in de eerste acht dagen na de bevalling. Je kraamverzorgende helpt bij de verzorging van jou en de baby, controleert jullie gezondheid, helpt bij het voeden en doet licht huishoudelijk werk. Als je nog geen kraamzorg hebt geregeld, doe dit dan nu. De meeste kraamzorgorganisaties vragen om aanmelding voor week 34, maar ook bij latere aanmelding proberen ze een plekje te vinden.
Bereid je huis voor op de kraamtijd. Zorg dat je voldoende kraamverband in huis hebt (verkrijgbaar bij Kruidvat voor ongeveer vier euro per pak), evenals maandverband voor na de kraamperiode, luiers in maat 1 en 2, babykleding in maat 50-56, hydrofiele doeken en washandjes. Vul je vriezer met kant-en-klare maaltijden zodat je in de eerste weken niet hoeft te koken. Kook dubbele porties van je favoriete gerechten en vries ze in porties in.
Bespreek met je partner of steunpersoon wie wanneer op bezoek mag komen na de geboorte. De eerste dagen zijn intens en het is belangrijk dat jullie als gezin de rust krijgen om te herstellen en te bonden. Veel stellen kiezen ervoor om de eerste drie dagen alleen directe familie uit te nodigen en daarna geleidelijk meer bezoek te ontvangen. Stel grenzen en durf nee te zeggen als het je te veel wordt. Je kraamverzorgende kan je helpen om het bezoek in goede banen te leiden.
Voeding en verzorging
Blijf goed en gevarieerd eten in deze laatste weken van je zwangerschap. Je lichaam heeft energie nodig voor de bevalling en het herstel daarna. Eet voldoende eiwitten (vlees, vis, eieren, peulvruchten), complexe koolhydraten (volkoren brood, pasta, rijst) en gezonde vetten. Dadels eten in de laatste weken van de zwangerschap is een populaire tip: onderzoek suggereert dat het dagelijks eten van zes dadels vanaf week 36 kan bijdragen aan een soepelere ontsluiting.
Verzorg je huid extra goed nu je buik op zijn grootst is. De huid is maximaal opgerekt en kan droog en jeukend aanvoelen. Smeer je buik, heupen en borsten dagelijks in met een arganolie om de huid soepel te houden en jeuk te verminderen. Striae (zwangerschapsstrepen) zijn grotendeels genetisch bepaald, maar goed gesmeerde huid voelt comfortabeler. Gebruik een milde natuurlijke zeep onder de douche om de huid niet extra uit te drogen.
Drink minstens twee liter water per dag om gehydrateerd te blijven. Voldoende vocht is belangrijk voor het vruchtwater, de bloedstroom en het voorkomen van obstipatie. Beperk je cafeinegebruik tot maximaal 200 milligram per dag (twee koppen koffie). Kruidenthee zoals frambozenblad thee wordt door sommige verloskundigen aangeraden vanaf week 37 om de baarmoeder voor te bereiden op de bevalling, hoewel het wetenschappelijk bewijs hiervoor beperkt is. Bespreek het gebruik van kruidenthee altijd met je verloskundige.
Praktische tips voor week 38
Weet wanneer je je verloskundige moet bellen. De vuistregel is: bel bij regelmatige weeeen (elke vijf minuten, langer dan een minuut, gedurende minimaal een uur), bij het breken van de vliezen, bij helder rood bloedverlies, bij verminderde kindsbewegingen of bij hevige buikpijn die niet overgaat. Zet het nummer van je verloskundige in je telefoon en bespreek ook het nummer van de verloskundige praktijk voor buiten kantooruren. Oefen de route naar het ziekenhuis en zorg dat je auto voldoende brandstof heeft.
Blijf bewegen, ook al voelt het zwaar. Wandelen is de beste beweging in de laatste weken van de zwangerschap. Het houdt je conditie op peil, stimuleert de spijsvertering en kan helpen om de baby dieper in het bekken te laten zakken. Zwemmen is een ander goed alternatief: het water draagt je gewicht en ontlast je gewrichten. Vermijd intensieve of schokkerige activiteiten en luister naar je lichaam. Als iets pijn doet of niet goed voelt, stop dan en rust uit.
Gebruik deze laatste weken om bewust te genieten van je zwangerschap. Maak buikfoto s, schrijf een brief aan je baby of neem een rustmoment voor jezelf. De overgang van zwanger zijn naar moeder worden gaat snel en veel vrouwen kijken later met gemengde gevoelens terug op de laatste weken. Zorg voor voldoende ontspanning en goede slaap door elke avond een rustmoment in te plannen. De bevalling kan elk moment beginnen, dus geniet van de rust die er nu nog is.