Ben je 30 weken zwanger? Dan zit je nu driekwart van de weg en komt de geboorte van je baby steeds dichterbij. In week 30 kan je baby zich omdraaien naar de hoofdligging, de positie met het hoofd naar beneden die ideaal is voor de bevalling. Als je baby nu nog in stuitligging ligt, hoef je je geen zorgen te maken, want er is nog genoeg tijd om te draaien. In dit artikel lees je alles over de positie van je baby, de veranderingen in de bloedaanmaak, Braxton Hicks-contracties, bekkenpijn en handige tips om de laatste weken van je zwangerschap goed door te komen.
Inhoudsopgave
- Je baby draait zich om
- De ontwikkeling van je baby in week 30
- Bloedaanmaak verschuift naar het beenmerg
- Braxton Hicks-contracties
- Klachten en symptomen in week 30
- Bekkenpijn en bekkeninstabiliteit
- Voeding en energie
- Praktische tips voor week 30
Je baby draait zich om
Rond week 30 draaien veel baby's zich in de hoofdligging, ook wel cephalische positie genoemd. Dit betekent dat het hoofd naar beneden wijst, richting het geboortekanaal, en de billen en voetjes naar boven. De hoofdligging is de meest gunstige positie voor een vaginale bevalling. Ongeveer 97 procent van alle baby's ligt bij de geboorte in deze positie. Je verloskundige controleert bij elk bezoek de ligging van je baby door je buik te voelen, en kan je vertellen in welke positie je kindje zich bevindt.
Als je baby in week 30 nog niet in de hoofdligging ligt, is er geen reden voor paniek. Veel baby's draaien zich pas tussen week 32 en 36 om. Er is nog voldoende ruimte in de baarmoeder en je baby kan nog meerdere keren van positie wisselen. Sommige baby's draaien pas een paar weken voor de bevalling of zelfs tijdens de vroege weeeen. Ongeveer 3 tot 4 procent van de baby's ligt bij de bevalling nog in stuitligging, met de billen of voetjes naar beneden. In dat geval bespreekt je verloskundige of gynaecoloog de mogelijkheden met je.
Je kunt zelf soms voelen in welke positie je baby ligt. Als het hoofd naar beneden wijst, voel je de harde, ronde schedel laag in je bekken en de schopbewegingen hoog in je buik, bij je ribben. Als je baby in stuitligging ligt, voel je de schoppen juist laag in je buik en een harde bobbel (het hoofd) hoog bij je maag. Sommige vrouwen voelen het moment dat hun baby draait als een grote, rollende beweging. Het kan oncomfortabel zijn, maar het is een positief teken dat je baby zich klaarmaakt voor de geboorte.
De ontwikkeling van je baby in week 30
Je baby is in week 30 ongeveer 39 centimeter lang en weegt rond de 1300 gram. Dat is vergelijkbaar met een grote kool. De komende weken zal je baby nog flink in gewicht toenemen, gemiddeld 200 tot 250 gram per week. Het lichaam wordt steeds ronder door de opbouw van vetweefsel. De huid is minder gerimpeld en doorzichtig dan een paar weken geleden en krijgt een gezondere, rozige kleur. De vernix caseosa bedekt de huid nog steeds, maar wordt dunner naarmate de geboorte nadert.
Het lanugohaar, het fijne donshaartje dat het hele lichaam van je baby bedekte, begint nu te verdwijnen. Het lanugo beschermde de huid tegen het vruchtwater, maar is niet meer nodig naarmate de huid dikker en sterker wordt. Het haar laat los en wordt opgelost in het vruchtwater, dat je baby inslikt. Het wordt verwerkt in de darmen en wordt onderdeel van het meconium, de eerste ontlasting van je baby na de geboorte. Sommige baby's worden geboren met restjes lanugo op de schouders, rug of oren, dit verdwijnt vanzelf in de eerste weken.
De hersenen van je baby blijven in hoog tempo groeien en worden steeds complexer. De reflexen zijn nu goed ontwikkeld en je baby kan zuigen, grijpen, schrikken en met de ogen knipperen. Deze reflexen zijn allemaal nodig voor het leven buiten de baarmoeder. De longen produceren steeds meer surfactant en komen dichter bij het punt van volledige rijpheid. Bij een vroeggeboorte in week 30 is de overlevingskans zeer hoog, meer dan 95 procent, hoewel je baby nog weken op de neonatale afdeling zou moeten verblijven.
Bloedaanmaak verschuift naar het beenmerg
In week 30 vindt een belangrijke verschuiving plaats in de bloedaanmaak van je baby. Tot nu toe was de milt het belangrijkste orgaan voor de productie van rode bloedcellen. Nu neemt het beenmerg deze taak geleidelijk over. Dit is een significante stap in de ontwikkeling, want bij volwassenen en oudere kinderen is het beenmerg de primaire locatie voor de aanmaak van alle bloedcellen. De milt behoudt een rol in de afbraak van oude bloedcellen en als onderdeel van het afweersysteem.
Het beenmerg van je baby produceert nu rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. Rode bloedcellen transporteren zuurstof, witte bloedcellen bestrijden infecties en bloedplaatjes zijn nodig voor de bloedstolling. Dit hele systeem moet goed functioneren voordat je baby zelfstandig buiten de baarmoeder kan overleven. De kwaliteit van de bloedcellen is afhankelijk van de voedingsstoffen die je baby via de placenta ontvangt, wat opnieuw het belang van goede voeding onderstreept.
De navelstreng, de levensader tussen jou en je baby, is nu op zijn dikst en sterkst. Door de navelstreng stromen elke dag liters bloed heen en weer, geladen met zuurstof en voedingsstoffen van jou naar je baby en afvalstoffen van je baby terug naar jou. De navelstreng is beschermd door een geleiachtige substantie genaamd Wharton's jelly, die voorkomt dat de bloedvaten afgekneld raken. Na de geboorte stopt de bloedstroom door de navelstreng binnen een paar minuten en kan de streng worden afgeklemd en doorgeknipt.
Braxton Hicks-contracties
In week 30 merken veel vrouwen dat de Braxton Hicks-contracties, ook wel oefenweeeen genoemd, frequenter en soms sterker worden. Je buik wordt tijdelijk heel hard en strak en ontspant na 30 tot 60 seconden weer. Dit zijn geen echte weeeen, maar oefeningen van de baarmoeder om zich voor te bereiden op de bevalling. Ze zijn onregelmatig, dat wil zeggen dat ze niet met een vast interval optreden, en ze worden niet geleidelijk sterker. Vaak verdwijnen ze als je van houding verandert of een glas water drinkt.
Het is belangrijk om het verschil te kennen tussen Braxton Hicks-contracties en echte weeeen. Echte weeeen komen met regelmatige tussenpozen die steeds korter worden. Ze worden geleidelijk sterker en pijnlijker en stoppen niet als je van houding verandert. Als je voor week 37 regelmatige, pijnlijke contracties hebt die niet ophouden, neem dan direct contact op met je verloskundige, want dit kan wijzen op een vroegtijdige bevalling. Je verloskundige kan beoordelen of er sprake is van ontsluiting en of behandeling nodig is.
Braxton Hicks-contracties komen vaker voor bij lichamelijke inspanning, uitdroging, een volle blaas of na seksuele activiteit. Ze zijn onschuldig en hoeven je niet te verontrusten. Veel vrouwen vinden het zelfs geruststellend om te weten dat hun lichaam zich voorbereidt op de bevalling. Drink voldoende water, ga even liggen als je ze voelt en probeer te ontspannen. Sommige vrouwen gebruiken de Braxton Hicks als oefenmoment om de ademhalingstechnieken te oefenen die ze hebben geleerd in de bevallingscursus.
Klachten en symptomen in week 30
Naarmate de zwangerschap vordert, nemen de klachten vaak toe. In week 30 ervaren veel vrouwen een toenemende druk op de blaas, wat leidt tot veelvuldig plassen. De groeiende baarmoeder drukt steeds zwaarder op de blaas en laat minder ruimte voor opslag. Sommige vrouwen merken dat ze een beetje urine verliezen bij hoesten, niezen of lachen. Dit heet stress-incontinentie en komt door de verzwakte bekkenbodemspieren. Bekkenbodemoefeningen kunnen helpen om de controle te verbeteren.
Veel vrouwen hebben in week 30 last van vermoeidheid en kortademigheid. Je lichaam draagt nu aanzienlijk meer gewicht en de baarmoeder drukt op je longen en middenrif. Eenvoudige taken zoals traplopen of boodschappen doen kunnen je buiten adem brengen. Plan je dag zo dat je voldoende rustmomenten hebt en vraag hulp bij zware klussen. Het is geen zwakte om hulp te accepteren, het is verstandig. Je lichaam werkt keihard om je baby te laten groeien en dat verdient erkenning en zorg.
Sommige vrouwen merken dat ze in deze periode emotioneler zijn dan normaal. Hormonale schommelingen, vermoeidheid en zorgen over de naderende bevalling kunnen leiden tot stemmingswisselingen, huilen zonder duidelijke reden of een gevoel van overweldiging. Dit is volkomen normaal en het helpt om erover te praten met je partner, een vriendin of je verloskundige. Als je je langdurig somber of angstig voelt, bespreek dit dan met je zorgverlener. Een kleimasker en een rustig moment voor jezelf kunnen helpen om even te ontladen en je weer beter te voelen.
Bekkenpijn en bekkeninstabiliteit
Bekkenpijn, ook wel bekkeninstabiliteit of symphyse-disfunctie genoemd, is een klacht die bij veel vrouwen rond week 30 opduikt of verergert. Je voelt pijn in het schaambeen, de lies, de heupen of de onderrug. De pijn kan uitstralen naar je bovenbenen en wordt erger bij lopen, traplopen, omdraaien in bed of staan op een been. De oorzaak is het hormoon relaxine, dat je banden en gewrichten losser maakt ter voorbereiding op de bevalling. Bij sommige vrouwen wordt het bekken te beweeglijk, waardoor de gewrichten gaan schrijnen.
Er zijn manieren om de bekkenpijn te verlichten. Probeer grote stappen en asymmetrische bewegingen te vermijden. Houd je knieen bij elkaar als je uit bed stapt of in de auto stapt. Draag platte, stevige schoenen die je voeten goed ondersteunen. Een bekkenband kan de gewrichten stabiliseren en de pijn verminderen, verkrijgbaar bij de Etos, Kruidvat of apotheek. Fysiotherapie gericht op bekkenklachten is ook zeer effectief. Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut kan je oefeningen leren om de spieren rond het bekken te versterken en de klachten te verminderen.
Slaap met een kussen tussen je knieen om de druk op het bekken te verlichten. Vermijd zware tilwerkzaamheden en sta niet te lang in dezelfde houding. Warmte kan helpen om de pijn te verlichten, bijvoorbeeld een warme kruik op de pijnlijke plek of een warm bad. Massage van de heupen en onderrug met arganolie kan de spieren ontspannen en de pijn tijdelijk verminderen. Volgens de thuisarts.nl verdwijnt bekkeninstabiliteit in de meeste gevallen binnen enkele weken tot maanden na de bevalling.
Voeding en energie
In week 30 heb je voldoende energie nodig om de dagelijkse activiteiten vol te houden en je baby te laten groeien. Complexe koolhydraten zijn je beste vriend: volkoren brood, havermout, bruine rijst en zoete aardappelen geven langdurig energie zonder de pieken en dalen die je bij suiker ervaart. Begin de dag met een stevig ontbijt, want dat zet de toon voor de rest van de dag. Een kom havermout met vers fruit, noten en een scheutje honing is voedzaam, lekker en houdt je lang verzadigd.
Eet verdeeld over de dag vijf tot zes kleinere maaltijden in plaats van drie grote. Dit helpt om brandend maagzuur te verminderen en je energieniveau constant te houden. Neem gezonde snacks mee als je van huis gaat: noten, fruit, volkoren crackers met hummus of een pakje yoghurt. Vermijd zo veel mogelijk bewerkt voedsel, suikerrijke snacks en frisdrank. Deze geven een korte energiepiek gevolgd door een dip, waardoor je je nog vermoeider voelt. Kies in plaats daarvan voor voedsel dat je lichaam echt voedt.
Blijf voldoende ijzer en calcium binnenkrijgen via je voeding. In het derde trimester heeft je baby grote hoeveelheden van deze mineralen nodig voor de bloedaanmaak en botvorming. Een tekort bij jou kan leiden tot bloedarmoede, vermoeidheid en verminderde botdichtheid. Eet dagelijks ijzerrijke en calciumrijke voedingsmiddelen en neem je supplementen trouw in. Combineer ijzerrijk voedsel met vitamine C voor een betere opname en vermijd het combineren met zuivel of koffie. Een glas water met citroen bij de maaltijd is een simpele manier om de ijzeropname te verbeteren.
Praktische tips voor week 30
Met nog tien weken te gaan is het verstandig om een aantal praktische zaken af te ronden. Controleer of je ziekenhuistas ingepakt is en vul eventuele ontbrekende items aan. Denk aan je identiteitsbewijs, zorgpas, moederschapskaart, comfortabele kleding, toiletartikelen en kleding voor je baby. Leg de tas op een zichtbare plek zodat je partner weet waar hij is. Zorg ook dat het autostoeltje correct is gemonteerd en oefen eventueel het instellen ervan. In de haast na de bevalling wil je hier niet meer mee bezig hoeven zijn.
Bespreek met je verloskundige het bevalplan en stel vragen over de mogelijkheden voor pijnstilling. In Nederland zijn de meest gebruikte opties een bad of douche tijdens de weeeen, lachgas, een ruggenprik of een pethidine-injectie. Elke optie heeft voor en nadelen en het is goed om je hierover te informeren voordat de bevalling begint. Bedenk ook wat je wilt met betrekking tot het doorknippen van de navelstreng, huidcontact direct na de geboorte en het geven van vitamine K aan je baby.
Neem de komende weken bewust de tijd om te genieten van de laatste fase van je zwangerschap. Plan activiteiten die je leuk vindt en die straks met een baby moeilijker worden: een etentje met vriendinnen, een bioscoopbezoek of een weekendje weg met je partner. Verzorg jezelf met een ontspannend bad, een gezichtsverzorging of een massage. Praat tegen je baby en betrek je partner bij de bewegingen die je voelt. De band die je nu opbouwt met je kindje is de basis voor de gehechtheid na de geboorte. Over tien weken houd je je baby in je armen en begint een nieuw, prachtig avontuur.