Gefeliciteerd, je bent halverwege je zwangerschap. Week 20 is een bijzondere mijlpaal die het verdient om gevierd te worden. De 20-wekenecho staat op het programma, een uitgebreid onderzoek waarbij alle organen van je baby worden bekeken. Je baby slikt steeds meer vruchtwater en kan de smaken erin proeven. Het is een week om bij stil te staan en vooruit te kijken naar de tweede helft.
Inhoudsopgave
- De ontwikkeling van je baby
- De 20-wekenecho
- Vruchtwater proeven
- Veranderingen in je lichaam
- Halverwege: terugblik en vooruitblik
- Symptomen in week 20
- Voeding in de tweede helft
- Tips voor week 20
De ontwikkeling van je baby
Je baby is nu ongeveer 16 centimeter lang (van kruin tot stuit) en weegt rond de 300 gram. Gemeten van hoofd tot voeten is je baby al bijna 25 centimeter lang, vergelijkbaar met een banaan. De helft van de zwangerschap is voorbij, maar je baby heeft nog veel groeien te doen: het geboortegewicht is gemiddeld 3.500 gram, meer dan tien keer het huidige gewicht.
Het hartje van je baby klopt stevig met 120 tot 160 slagen per minuut en is nu met een stethoscoop hoorbaar door je buik heen. Bij de echo wordt de structuur van het hart nauwkeurig bekeken: de vier kamers, de kleppen en de grote vaten moeten er allemaal normaal uitzien. Het hart pompt dagelijks al tientallen liters bloed door het kleine lichaam.
De bewegingen zijn nu krachtig en regelmatig. Je baby heeft een patroon van slapen en waken dat niet altijd overeenkomt met het jouwe. Veel baby's zijn het actiefst als je ligt of rust, en rustig als je beweegt. Het wiegen van jouw bewegingen sust je baby in slaap en zodra je stilligt, begint het feest in je buik. Dit patroon herken je steeds beter.
Alle orgaansystemen functioneren nu en worden steeds efficienter. De longen oefenen met ademhalingsbewegingen, de nieren produceren urine, de darmen verwerken vruchtwater en de hersenen coördineren het allemaal. Je baby is een volledig functionerend mensje in miniatuur, klaar om de komende maanden te groeien en te rijpen voor het leven buiten de baarmoeder.
De 20-wekenecho
De 20-wekenecho, ook wel het structureel echoscopisch onderzoek (SEO) genoemd, is een uitgebreide echo die wordt uitgevoerd tussen week 18 en 22. Een ervaren echoscopist bekijkt systematisch alle organen en structuren van je baby met geavanceerde echoapparatuur. De echo duurt meestal 20 tot 30 minuten, afhankelijk van de positie van je baby en hoe goed alles zichtbaar is.
Bij de echo worden de hersenen bekeken op normale structuren en vloeistofruimtes, het hart op de vier kamers en de bloedstroom, de nieren op grootte en functie, de blaas op vulling, de maag op aanwezigheid, de wervelkolom op sluiting, de buikwand op intactheid, de ledematen op lengte en aantal vingertjes en teentjes. De groei wordt gemeten en vergeleken met de normaalwaarden voor deze zwangerschapsduur.
De hoeveelheid vruchtwater wordt beoordeeld (te veel of te weinig kan een signaal zijn) en de positie van de placenta wordt vastgesteld. Een laag gelegen placenta wordt gevolgd met herhalingsecho's. Als je het wilt, kan de echoscopist het geslacht van je baby bepalen, al lukt dit niet altijd als je baby ongunstig ligt.
Bij verreweg de meeste echo's ziet alles er goed uit en ga je opgelucht en blij naar huis. Bij een klein percentage wordt een afwijking gevonden die nader onderzoek vereist, of kan iets niet goed worden beoordeeld waarvoor een herhalingsecho wordt gepland. Probeer je niet te veel zorgen te maken voor de echo. De echoscopist is getraind om je gerust te stellen en alles helder uit te leggen.
Vruchtwater proeven
Je baby slikt nu tot wel 500 milliliter vruchtwater per dag, bijna een halve liter. Het spijsverteringsstelsel wordt hierdoor intensief getraind: de slokdarm, maag en darmen verwerken het vruchtwater en de nieren filteren het bloed en produceren urine die weer bijdraagt aan het vruchtwater. Het is een constant kringloopproces dat de organen voorbereidt op hun werk na de geboorte.
De smaakpapillen zijn volledig actief en je baby kan de smaken in het vruchtwater proeven. Het vruchtwater smaakt naar wat jij hebt gegeten: knoflook, anijs, wortel, vanille en andere sterke smaken zijn aantoonbaar in het vruchtwater. Onderzoek van het Monell Chemical Senses Center toont aan dat baby's na de geboorte een voorkeur hebben voor smaken die ze in de baarmoeder hebben geproefd.
Dit betekent dat je voedingskeuzes nu al invloed hebben op de smaakvoorkeuren van je baby later. Door gevarieerd te eten stel je je baby bloot aan veel verschillende smaken, wat later kan helpen bij de introductie van vaste voeding. Baby's die in de baarmoeder blootgesteld zijn aan een variëteit aan smaken, accepteren vaak makkelijker nieuwe voedingsmiddelen.
Het is een fascinerend voorbeeld van hoe de prenatale omgeving de ontwikkeling beïnvloedt. Je baby leert niet alleen over smaken, maar ook over voedingspatronen. Een reden te meer om gevarieerd en gezond te eten en te genieten van de rijke eetcultuur die je je baby al voor de geboorte megeeft als eerste levensles.
Veranderingen in je lichaam
Je baarmoeder reikt nu tot je navel en je buik is onmiskenbaar zwanger. De fundushoogte (de afstand van het schaambeen tot de bovenkant van de baarmoeder) komt nu overeen met het aantal weken: bij 20 weken is dit ongeveer 20 centimeter. Je verloskundige meet dit bij elke controle om de groei van je baby te volgen.
Je gewicht is inmiddels met 4 tot 6 kilo toegenomen. Dit gewicht bestaat uit je baby (300 gram), de placenta (200 gram), het vruchtwater (400 milliliter), je toegenomen bloedvolume (1,5 kilo), de groei van je borsten en baarmoeder (1 kilo), en vetopslag als reserve voor de borstvoeding. Het is allemaal functioneel en nodig voor een gezonde zwangerschap.
Je navel kan nu vlakker worden of zelfs naar buiten steken door de druk van de groeiende baarmoeder van binnenuit. Dit is normaal en soms een bron van hilariteit. Na de bevalling keert je navel meestal terug naar zijn oorspronkelijke vorm, al kan het even duren. Sommige vrouwen dragen een navelpiercing niet meer na 20 weken omdat het oncomfortabel wordt.
De huid op je buik kan strak aanvoelen en jeuken naarmate ze oprekt. Jojoba olie is een heerlijke verzorging voor de huid rond je navel en buik die door het oprekken extra aandacht verdient. Smeer je buik, borsten en heupen dagelijks in, het liefst na het douchen wanneer de huid nog licht vochtig is voor de beste absorptie.
Halverwege: terugblik en vooruitblik
Je bent halverwege je zwangerschap en dat is een moment om bij stil te staan. De eerste twintig weken zijn voorbijgevlogen, van het ontdekken van de zwangerschap en de eerste ongelovige blikken op de zwangerschapstest, tot de misselijkheid van het eerste trimester en het herwinnen van je energie in het tweede trimester. Wat een reis is het al geweest.
De komende twintig weken brengen hun eigen uitdagingen en hoogtepunten. Je baby zal nog flink groeien: van 300 gram naar gemiddeld 3.500 gram. Je buik wordt groter, de kindsbewegingen worden krachtiger en soms zelfs zichtbaar aan de buitenkant, en je maakt je steeds meer klaar voor de bevalling en het ouderschap.
Het derde trimester begint in week 28 en brengt nieuwe symptomen mee: terugkerende vermoeidheid, kortademigheid door de groeiende baby die op je longen drukt, rugpijn, gezwollen voeten en slapeloosheid. Maar het brengt ook het opwindende vooruitzicht op het eindelijk ontmoeten van je baby, het moment waar alles naartoe werkt.
Geniet van de komende weken van het tweede trimester, de comfortabelste periode van de zwangerschap. Gebruik de energie om je voor te bereiden, maar vergeet niet om ook gewoon te genieten van het bijzondere feit dat je een nieuw leven draagt. Het gaat zo snel voorbij en je zult deze tijd later met warmte herinneren.
Symptomen in week 20
De meeste vrouwen voelen zich goed in week 20, hoewel de eerste tekenen van de toenemende fysieke belasting merkbaar kunnen zijn. Kindsbewegingen worden nu door vrijwel alle vrouwen gevoeld en geven een geruststellend teken dat je baby actief en gezond is. De bewegingen worden de komende weken sterker en frequenter totdat je baby groot genoeg is om ze zelfs door je kleding heen te zien.
Zuurbranden kan nu toenemen nu de baarmoeder steeds meer ruimte inneemt en op je maag drukt. Eet kleinere porties verspreid over de dag, vermijd gekruide en vette gerechten en ga niet direct na het eten liggen. Melk of een slokje yoghurt kan het brandende gevoel verminderen. Bespreek met je verloskundige of je een maagzuurremmer mag gebruiken als de klachten ernstig zijn.
Beenkrampen en spierpijn in de benen komen vaker voor, vooral 's nachts wanneer ze je uit je slaap kunnen halen. Dit kan samenhangen met een tekort aan magnesium of calcium, vermoeidheid van de spieren door het extra gewicht, of druk op de zenuwen. Strekoefeningen voor het slapengaan, voldoende water drinken en een magnesiumsupplement kunnen de krampen verminderen of voorkomen.
Rugpijn neemt geleidelijk toe naarmate je buik groeit en je zwaartepunt verschuift. Slaapproblemen worden vaker gemeld naarmate de zwangerschap vordert, door de combinatie van fysieke ongemakken, veelvuldig plassen en de opwinding over de naderende geboorte. Een zwangerschapskussen kan het comfort aanzienlijk verbeteren door je buik, rug en benen te ondersteunen.
Voeding in de tweede helft
In de tweede helft van de zwangerschap neemt de caloriebehoefte toe met ongeveer 340 tot 450 extra calorieën per dag ten opzichte van voor de zwangerschap. Dit is meer dan in het eerste trimester, maar nog steeds geen reden om voor twee te eten. Kies voor voedzame snacks die bijdragen aan de groei van je baby: noten, fruit, yoghurt, volkorenboterhammen en groentesticks met hummus.
Eiwitten worden steeds belangrijker nu je baby snel groeit en spierweefsel opbouwt. Probeer dagelijks 75 tot 100 gram eiwit te eten, verspreid over de dag. Goede bronnen zijn vlees, vis, eieren, zuivel, peulvruchten, noten, tofu en tempeh. Combineer dierlijke en plantaardige eiwitten voor een gevarieerde aminozuurinname die alle bouwstenen levert.
Calcium, vitamine D en ijzer blijven de belangrijkste mineralen en vitamines in de tweede helft. Laat je bloedwaarden regelmatig controleren bij de verloskundige en neem supplementen als zij dat adviseert. IJzertekort komt veel voor in de tweede helft van de zwangerschap en kan vermoeidheid, duizeligheid en een verminderde weerstand veroorzaken.
Omega-3 vetzuren (met name DHA) zijn cruciaal voor de hersenen en ogen van je baby die nu in een fase van snelle groei zitten. Natuurlijke zeep voor je handen en lichaam past bij de bewuste keuzes die je maakt voor een gezonde zwangerschap. Elke keuze die je maakt, van voeding tot verzorging, draagt bij aan de gezondheid van jou en je baby.
Tips voor week 20
Vier deze mijlpaal. Je bent halverwege en dat is iets om trots op te zijn. Maak een mooie buikfoto, ga lekker uit eten met je partner, koop iets moois voor de baby of doe iets anders om dit moment te markeren. Elke mijlpaal in de zwangerschap verdient erkenning en het halverwegemoment is misschien wel de mooiste.
Begin met het maken van een geboorteplan als je dat nog niet hebt gedaan. Bespreek je wensen voor de bevalling met je verloskundige: waar wil je bevallen, welke pijnstilling wil je overwegen, wie wil je erbij hebben, wat zijn je wensen als er complicaties optreden, wil je het navelstrengetje laten doorknippen door je partner. Een geboorteplan is een leidraad die je helpt om je wensen helder te communiceren.
Informeer je over de mogelijkheden voor ouderschapsverlof en kinderopvang. De wachtlijsten voor kinderopvang zijn in veel regio's lang en het is verstandig om je nu al in te schrijven als je na je verlof weer wilt gaan werken. Bespreek met je partner hoe jullie de zorg willen verdelen en welke werkvorm het beste past bij jullie gezinssituatie.
Neem een moment om stil te staan bij hoe ver je bent gekomen en hoeveel je baby al heeft bereikt. Van een klompje cellen tot een volledig functionerend mensje met zintuigen, reflexen en een eigen persoonlijkheid. Volgens het RIVM is het raadzaam om al tijdens de zwangerschap na te denken over de combinatie van werk en gezin, zodat je na de bevalling niet voor verrassingen komt te staan en je kunt genieten van je baby.