Littekens
Littekens: oorzaken en behandelingen om littekens te verminderen
Littekens ontstaan wanneer de huid herstelt na een beschadiging, zoals een wond, operatie, brandwond of ernstige acne. Het littekenweefsel verschilt van normale huid: het kan dikker, roder, donkerder of juist witter zijn. Hoewel littekens nooit volledig verdwijnen, kun je ze met de juiste behandeling zichtbaar verminderen.
Soorten littekens
Acnelittekens
Acnelittekens zijn de meest voorkomende littekens bij vrouwen. Ze ontstaan door diepe ontstekingen die het huidweefsel beschadigen. Er zijn drie typen: ijspriemlittekens (smal en diep), boxcar-littekens (breed met scherpe randen) en rolling littekens (golvend oppervlak). Post-inflammatoire hyperpigmentatie, de donkere vlekken na acne, zijn strikt genomen geen littekens en vervagen sneller.
Hypertrofische en keloïde littekens
Hypertrofische littekens zijn dik en verheven maar blijven binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond. Keloïden groeien verder dan de wondrand en kunnen pijnlijk of jeukend zijn. Keloïden komen vaker voor bij een donkere huid en op plekken met veel spanning, zoals de borst en schouders.
Atrofische littekens
Dit zijn littekens die lager liggen dan het omringende huidoppervlak, zoals de meeste acnelittekens. Ze ontstaan wanneer het lichaam onvoldoende collageen aanmaakt tijdens het genezingsproces.
Littekens verminderen: wat werkt?
- Siliconenpleisters en -gel zijn de gouden standaard bij littekenbehandeling. Siliconen hydrateren het littekenweefsel en reguleren de collageenproductie. Gebruik ze minimaal 8 tot 12 weken voor zichtbaar resultaat.
- Retinol stimuleert de celvernieuwing en collageenproductie, wat de textuur van littekens kan verbeteren.
- Vitamine C stimuleert collageen en kan donkere littekens lichter maken.
- Niacinamide verbetert de huidtextuur en vermindert verkleuring van littekens.
- AHA-zuren (glycolzuur, melkzuur) peelen de bovenste huidlaag en vervagen oppervlakkige littekens geleidelijk.
Professionele behandelingen
Bij diepe littekens kan een dermatoloog microneedling, laserbehandeling, chemische peelings of fillers inzetten. Microneedling stimuleert de collageenproductie en is bijzonder effectief bij acnelittekens. Laserbehandeling kan de textuur en kleur van littekens verbeteren. Bij keloïden worden soms corticosteroïden-injecties gebruikt.
Littekens voorkomen
De beste manier om littekens te voorkomen is de wond goed te verzorgen. Houd wonden vochtig (niet laten uitdrogen), bescherm ze tegen de zon en knijp nooit in puistjes. Bij chirurgische wonden helpen siliconenpleisters al tijdens het genezingsproces. Bescherm nieuwe littekens minimaal een jaar tegen UV-straling, want zon maakt littekens donkerder.
Veelgestelde vragen
Ja, ook oude littekens kunnen verbeteren. Siliconengel, retinol en professionele behandelingen zoals microneedling en laserbehandeling zijn ook bij oudere littekens effectief. Het resultaat is wel minder spectaculair dan bij verse littekens.
Een litteken rijpt gedurende 6 tot 18 maanden. In die periode verandert het van rood en verheven naar platter en lichter. Met siliconenproducten en zonbescherming kun je dit proces ondersteunen. Sommige littekens blijven altijd zichtbaar maar worden met de jaren minder opvallend.
Ondanks de populaire overtuiging is er weinig wetenschappelijk bewijs dat vitamine E littekens verbetert. Sommige studies tonen zelfs aan dat het contactallergie kan veroorzaken. Siliconengel en retinol zijn beter onderbouwde opties.
Een acnelitteken is een blijvende verandering in de huidtextuur (putjes of verhevenheden). Een pigmentvlek na acne (post-inflammatoire hyperpigmentatie) is een verkleuring zonder textuurverandering. Pigmentvlekken vervagen vanzelf in weken tot maanden, littekens niet.
Ja, camouflage make-up is speciaal ontworpen om littekens, verkleuringen en huidafwijkingen te bedekken. Kies een waterproof, dekkende foundation die aansluit bij je huidskleur. Sommige merken, zoals Vichy Dermablend, zijn speciaal ontwikkeld voor dit doel.