Verstopte neus slapen

Verstopte neus slapen is een combinatie die voor heel veel frustratie zorgt. Je ligt in bed, bent moe, wilt slapen, maar je neus zit potdicht. Je draait je om, probeert door je mond te ademen, maar dat voelt oncomfortabel en droogt je keel uit. Herkenbaar? Je bent niet de enige. Een verstopte neus is een van de meest voorkomende redenen waarom mensen slecht slapen. Gelukkig zijn er genoeg manieren om er iets aan te doen zodat je weer normaal kunt ademen en doorslapen.

Inhoudsopgave

• Waarom is je neus 's nachts verstopt?
• De beste slaaphouding bij een verstopte neus
• Stomen voor het slapengaan
• Neusspray: wanneer wel en wanneer niet?
• Natuurlijke middelen tegen een verstopte neus
• Je slaapkamer aanpassen
• Chronisch verstopte neus: wanneer naar de huisarts?

Waarom is je neus 's nachts verstopt?

Overdag merk je misschien weinig van een verstopte neus, maar zodra je gaat liggen wordt het erger. Dat is geen toeval. Wanneer je plat ligt, stroomt het bloed makkelijker naar je hoofd en zwelt het slijmvlies in je neus op. De zwaartekracht helpt overdag om het slijm af te voeren, maar in liggende positie valt die hulp weg. Daardoor voelt je neus 's nachts dikker en meer geblokkeerd dan overdag.

De meest voorkomende oorzaak van een verstopte neus is een gewone verkoudheid, veroorzaakt door een rhinovirus. Het slijmvlies in je neus raakt geprikkeld en gaat meer slijm produceren als reactie op het virus. Daarnaast is allergie een grote boosdoener. Huisstofmijt leeft in je matras, kussens en dekbed en is verantwoordelijk voor nachtelijke neusklachten bij miljoenen Nederlanders. Volgens het RIVM heeft ongeveer 20 procent van de Nederlandse bevolking last van allergische rhinitis.

Droge lucht in de slaapkamer, vooral in de wintermaanden wanneer de verwarming aanstaat, droogt het neusslijmvlies uit. Als reactie gaat je neus juist meer slijm aanmaken, wat de verstopping verergert. Ook een scheef neustussenschot, neuspoliepen of chronische sinusitis kunnen ervoor zorgen dat je neus 's nachts dichtzit. Rook je of woon je samen met een roker? Tabaksrook irriteert het neusslijmvlies en maakt de verstopping erger.

De beste slaaphouding bij een verstopte neus

De manier waarop je ligt heeft direct invloed op hoe vrij je neus is. Plat op je rug liggen is de slechtste positie bij een verstopte neus, omdat het slijm zich dan gelijkmatig ophoopt in beide neusgangen. De simpelste oplossing is om je hoofd hoger te leggen. Gebruik twee kussens of koop een wigkussen (verkrijgbaar bij IKEA vanaf 15 euro of bij Bol voor rond de 25 euro). Het hoogte-verschil van 15 tot 20 centimeter is genoeg om de zwaartekracht te laten helpen bij het afvoeren van slijm.

Op je zij slapen is een betere optie dan op je rug. Als je op je rechterzij ligt, zal je linkerneusgat meer open aanvoelen en andersom. Dit heeft te maken met de zogenaamde neuscyclus, een natuurlijk proces waarbij je neusgaten afwisselend meer en minder open zijn. Draai je om naar de kant waar je het beste kunt ademen. De beste slaaphouding is er een waarbij je rug gesteund wordt en je hoofd iets verhoogd ligt, zodat zowel je rug als je neus er baat bij hebben.

Vermijd het om op je buik te slapen als je neus verstopt is. In deze positie drukt je gezicht in het kussen, waardoor je neusgangen extra worden samengedrukt. Bovendien is het lastig om je hoofd voldoende te verhogen zonder nekklachten te krijgen. Als je een echte buikslaper bent, probeer dan een half-zijligging met een lichaamskussen (zoals het Fossflakes lichaamskussen van rond de 60 euro bij Sleeplife), zodat je wel op je zij kantelt maar het nog vertrouwd voelt.

Stomen voor het slapengaan

Stomen is een van de snelste en meest effectieve manieren om een verstopte neus te openen vlak voor het slapen. De warme, vochtige lucht maakt het slijm in je neus dunner en losser, waardoor het makkelijker afvloeit. Het effect is direct merkbaar en houdt meestal lang genoeg aan om in slaap te vallen.

Vul een grote kom met kokend water en laat het een minuutje afkoelen zodat het niet meer spat. Hang je gezicht op ongeveer 30 centimeter boven de kom en leg een handdoek over je hoofd om de stoom op te vangen. Adem 5 tot 10 minuten rustig in en uit door je neus. Voeg voor extra effect 3 tot 5 druppels eucalyptusolie toe aan het water (bijvoorbeeld van het merk Puressentiel, rond de 8 euro bij Kruidvat). Eucalyptus bevat cineol, een stof die het neusslijmvlies laat slinken.

Heb je geen zin om boven een kom te hangen, dan werkt een hete douche ook prima. Zet de douche op de warmste stand die je kunt verdragen en blijf 10 minuten in de stoom staan. Adem diep in door je neus. Je kunt ook een paar druppels eucalyptusolie of pepermuntolie op de douchevloer druppelen, zodat de stoom de etherische olie meeneemt. Dit ritueel vlak voor het naar bed gaan opent je neusgangen en ontspant je lichaam, waardoor je sneller in slaap valt.

Neusspray: wanneer wel en wanneer niet?

Neusspray is het middel waar veel mensen als eerste naar grijpen bij een verstopte neus, en het werkt ook snel. Xylometazoline neusspray (verkocht als Otrivin bij Etos voor rond de 7 euro of het huismerk bij Kruidvat voor 3,50 euro) trekt de bloedvaten in je neusslijmvlies samen, waardoor de zwelling afneemt en je neus binnen 5 minuten open is. Maar hier zit een groot nadeel aan.

Gebruik een xylometazoline neusspray nooit langer dan 5 tot 7 dagen achter elkaar. Na een week dagelijks gebruik raakt je neusslijmvlies gewend aan het middel. Zodra de spray uitgewerkt is, zwelt je neus nog sterker op dan voorheen. Dit heet rhinitis medicamentosa, oftewel neusprayverslaving. Je hebt dan steeds meer spray nodig om hetzelfde effect te bereiken en je neus is zonder spray permanent verstopt. Het afkicken kan weken tot maanden duren en is bijzonder oncomfortabel.

Een veilig alternatief is een zoutoplossing neusspray zoals Physiomer (rond de 10 euro bij de apotheek) of Sterimar (rond de 8 euro bij Etos). Deze sprays bevatten geen medicatie maar spoelen je neusgangen schoon met een zoutoplossing die vergelijkbaar is met je lichaamseigen vocht. Je kunt ze zo vaak en zo lang gebruiken als je wilt, zonder risico op verslaving. Een neusdouche met zoutoplossing (zoals de Sinu-Cleanse of een neti pot voor rond de 12 euro bij Holland and Barrett) is nog grondiger en spoelt ook de bijholtes schoon.

Natuurlijke middelen tegen een verstopte neus

Naast stomen zijn er verschillende natuurlijke middelen die helpen bij een verstopte neus voor het slapengaan. Een warme drank met honing en citroen is een klassiek middel dat al generaties lang wordt gebruikt. Los een eetlepel rauwe honing op in een kop warm water (niet kokend, want dat vernietigt de werkzame stoffen), voeg het sap van een halve citroen toe en drink dit 30 minuten voor het slapen. Honing heeft milde antibacteriële eigenschappen en kalmeert een geprikkelde keel die ontstaat door mondademen.

Pepermuntolie bevat menthol, een stof die een verkoelend en openend gevoel in je neus geeft. Druppel 2 druppels pepermuntolie op je kussensloop of op een zakdoek naast je kussen. Je kunt ook een balsem met menthol gebruiken, zoals Tiger Balm (rond de 9 euro bij Kruidvat) of Vicks VapoRub (rond de 8 euro bij Etos). Smeer een klein beetje op je borst en onder je neus vlak voor het slapen. De mentholwalm helpt je neusgangen open te houden terwijl je slaapt.

Arganolie is een minder bekend maar effectief middel voor de huid rond je neus. Door veelvuldig snuiten en het gebruik van tissues raakt de huid onder en naast je neus snel geprikkeld, rood en pijnlijk. Breng voor het slapen een dun laagje arganolie aan op de geprikkelde huid. De olie is rijk aan vitamine E en vetzuren die de huid herstellen en beschermen. Je neus wordt er niet direct opener van, maar het voorkomt dat de huidirritatie je nachtrust nog verder verstoort.

Je slaapkamer aanpassen

Je slaapkamer kan een verstopte neus verergeren of juist verbeteren, afhankelijk van hoe je hem inricht. De ideale luchtvochtigheid voor je slaapkamer ligt tussen de 40 en 60 procent. In de winter, wanneer de verwarming draait, zakt de luchtvochtigheid vaak tot onder de 30 procent. Investeer in een luchtbevochtiger (zoals de Philips HU2716 voor rond de 70 euro bij Mediamarkt) om de lucht in je slaapkamer vochtig te houden. Vochtige lucht voorkomt dat je neusslijmvlies uitdroogt en helpt het slijm dunner te houden.

Als je last hebt van huisstofmijtallergie, begin dan met je beddengoed. Was je dekbedovertrek en kussenslopen wekelijks op 60 graden om huisstofmijt te doden. Gebruik anti-allergische hoezen om je matras en kussens (verkrijgbaar bij IKEA of Beter Bed vanaf 20 euro). Stofzuig je slaapkamer minstens twee keer per week met een stofzuiger die een HEPA-filter heeft, zodat de allergenen niet weer de lucht in worden geblazen. Verwijder pluchen knuffels, gordijnen van stof en vloerkleden uit de slaapkamer, want dit zijn allemaal verzamelplekken voor huisstofmijt.

Houd de temperatuur in je slaapkamer tussen de 16 en 18 graden. Een te warme slaapkamer laat je neusslijmvlies meer opzwellen en zorgt ervoor dat je onrustiger slaapt. Zet de verwarming een uur voor het slapen uit of lager en open het raam een kiertje voor frisse lucht. Houd wel rekening met de buitenluchtkwaliteit: als er veel pollen in de lucht zijn (in het voorjaar) of als je naast een drukke weg woont, kan buitenlucht je klachten juist verergeren. In dat geval is een luchtreiniger met HEPA-filter (zoals de Dyson Pure Cool voor rond de 350 euro) een betere oplossing.

Chronisch verstopte neus: wanneer naar de huisarts?

Een verstopte neus die hoort bij een verkoudheid gaat vanzelf over binnen 7 tot 14 dagen. Maar als je neus langer dan drie weken achtereenvolgens verstopt is, is het verstandig om een afspraak te maken bij je huisarts. Er kan dan sprake zijn van chronische rhinosinusitis, neuspoliepen of een allergie die behandeling nodig heeft. Volgens Thuisarts.nl moet je ook naar de huisarts als je neus aan een kant verstopt blijft zitten, als je bloedneuzen krijgt, of als je reuk langere tijd verminderd is.

Je huisarts kan je neus inwendig bekijken met een neusspeculum en beoordelen of het neustussenschot scheef staat, of er poliepen zijn, of dat het slijmvlies chronisch ontstoken is. Bij allergieklachten kan een bloedtest of huidpriktest uitwijzen waarvoor je precies allergisch bent. Op basis van de diagnose kan de huisarts een neusspray met corticosteroiden voorschrijven (zoals fluticason of mometason), die de ontsteking in je neus onderdrukt zonder het risico op verslaving dat xylometazoline-sprays hebben. Deze sprays moet je dagelijks gebruiken en het kan twee tot vier weken duren voordat je het volledige effect merkt.

Bij neuspoliepen die niet reageren op medicatie kan de huisarts je doorverwijzen naar een KNO-arts (keel-, neus- en oorarts). Die kan de poliepen verwijderen via een eenvoudige ingreep onder plaatselijke verdoving. Bij een scheef neustussenschot dat structureel voor verstoppingsklachten zorgt, is een septumcorrectie een optie. Dit is een operatie waarbij het kraakbeen in het neustussenschot wordt rechtgezet. De ingreep duurt ongeveer 45 minuten, wordt meestal vergoed door de basisverzekering en het herstel duurt een tot twee weken. Na de operatie ervaren de meeste mensen een duidelijke verbetering in hun neusademhaling, vooral 's nachts.