Rode jeukende bultjes op armen en benen: wat is het en wat kun je doen?

Je merkt het misschien na het douchen, na het scheren of zomaar op een dag: kleine rode bultjes op je armen en benen die jeuken. Het ziet er niet fraai uit en het jeukt verschrikkelijk, maar je hebt geen idee wat het is. Rode jeukende bultjes op armen en benen komen ontzettend vaak voor bij vrouwen en kunnen allerlei oorzaken hebben. In de meeste gevallen is het onschuldig en goed te behandelen, maar soms is het verstandig om even langs de huisarts te gaan.

Inhoudsopgave

• De meest voorkomende oorzaken van rode jeukende bultjes op armen en benen
• Keratosis pilaris: de meest voorkomende oorzaak van bultjes op armen
• Eczeem als oorzaak van rode jeukende bultjes op armen en benen
• Rode jeukende bultjes op armen en benen behandelen
• Natuurlijke middelen tegen rode jeukende bultjes
• Wanneer naar de huisarts met rode jeukende bultjes?

De meest voorkomende oorzaken van rode jeukende bultjes op armen en benen

Rode jeukende bultjes op armen en benen kunnen veel verschillende oorzaken hebben en het is goed om te weten welke het meest voorkomen, zodat je gerichter kunt handelen.

Keratosis pilaris, in de volksmond ook wel kippenhuid genoemd, staat met stip op nummer een. Het zijn kleine, harde bultjes die vooral voorkomen op de bovenbenen en bovenbenen, en die ruwer aanvoelen dan de rest van je huid. Ongeveer 40 procent van de volwassenen heeft er in meer of mindere mate last van. Het is onschuldig maar kan er vervelend uitzien en soms licht jeuken.

Eczeem (atopisch eczeem of contacteczeem) is een andere veelvoorkomende oorzaak. Bij eczeem is de huidbarrière verstoord, waardoor de huid vocht verliest en gevoeliger wordt voor irriterende stoffen. Het resultaat zijn rode, jeukende plekken of bultjes die kunnen schilferen en soms vocht afgeven. Eczeem zit vaak in de elleboogplooien en knieholten, maar kan ook verspreid over de armen en benen voorkomen.

Allergische reacties op wasmiddel, bodylotion, zonnebrandcrème of bepaalde stoffen in kleding kunnen ook rode jeukende bultjes veroorzaken. Dit heet contactdermatitis en het verschijnt precies op de plekken waar de huid in contact komt met de irriterende stof. Als je recent bent overgestapt op een nieuw wasmiddel of een nieuwe bodylotion, is dat een logische eerste verdachte.

Insectenbeten, warmte-uitslag en folliculitis (ontstoken haarzakjes, bijvoorbeeld na het scheren) zijn andere mogelijke oorzaken. Bij folliculitis zitten de rode bultjes rondom haarzakjes en kunnen ze een wit puntje hebben. Warmte-uitslag ontstaat als je hebt gezweet en de zweetkliertjes verstopt raken, vooral in de zomer of na intensief sporten.

Keratosis pilaris: de meest voorkomende oorzaak van bultjes op armen

Keratosis pilaris verdient een apart hoofdstuk, want het is de oorzaak van rode jeukende bultjes op armen en benen waar de meeste vrouwen mee te maken krijgen. Bij keratosis pilaris produceert je lichaam te veel keratine, een eiwit dat normaal de huid beschermt. Het overtollige keratine hoopt zich op rond de haarzakjes en vormt kleine, harde propjes die als bultjes zichtbaar en voelbaar zijn.

De bultjes van keratosis pilaris zitten het vaakst op de bovenarmen, bovenbenen en billen. Soms komen ze ook voor op de wangen. Ze zijn meestal huidskleurig tot lichtroze en voelen ruw aan als schuurpapier. De jeuk is mild maar kan verergeren in de winter, wanneer de lucht droger is en de huid sneller uitdroogt.

Keratosis pilaris is erfelijk en niet te genezen, maar wel goed te behandelen. De bultjes worden minder zichtbaar met de juiste verzorging en bij veel vrouwen verbetert het met de jaren vanzelf. Het is geen infectie en niet besmettelijk. Je hoeft je er dus niet voor te schamen, ook al kan het er soms wat ruig uitzien. Het is puur een cosmetisch probleem dat met de juiste aanpak goed onder controle te houden is.

Eczeem als oorzaak van rode jeukende bultjes op armen en benen

Eczeem is na keratosis pilaris de meest voorkomende oorzaak van rode jeukende bultjes op armen en benen. Er zijn verschillende vormen van eczeem en het is goed om ze te kunnen onderscheiden.

Atopisch eczeem is de meest bekende vorm en is vaak erfelijk. Als je als kind al last had van eczeem, allergieën of astma (de zogenaamde atopische trias), is de kans groot dat rode jeukende bultjes op je armen en benen ook een uiting zijn van atopisch eczeem. De huid is droog, jeukt hevig en kan rood, schilferig en soms zelfs gebarsten zijn.

Contacteczeem ontstaat door direct contact met een irriterende of allergene stof. Denk aan nikkel in sieraden, latex in handschoenen, bepaalde planten of chemicaliën in cosmetica. De rode bultjes verschijnen precies op de plek waar het contact is geweest. Als je een patroon herken (altijd op dezelfde plek, altijd na contact met hetzelfde product), is contacteczeem waarschijnlijk de oorzaak.

Nummulair eczeem veroorzaakt ronde, muntvormige plekken met rode bultjes die hevig jeuken. Deze vorm komt vaker voor bij vrouwen in de winter en wordt verergerd door droge lucht en uitdrogende producten. De plekken kunnen overal op het lichaam verschijnen, maar zitten vaak op de armen en onderbenen.

Rode jeukende bultjes op armen en benen behandelen

De behandeling van rode jeukende bultjes op armen en benen hangt af van de oorzaak, maar er zijn een paar dingen die bij vrijwel alle oorzaken helpen.

Bij keratosis pilaris is de gouden combinatie: regelmatig exfoliëren en intensief hydrateren. Gebruik een scrub of washandschoen in de douche om de keratineproppen los te weken, en smeer daarna een bodylotion met ureum (10%) of salicylzuur aan. Ureum lost de verharde huid op en hydrateert tegelijkertijd, terwijl salicylzuur de poriën van binnenuit reinigt. CeraVe SA Smoothing Cream en Eucerin UreaRepair zijn twee populaire opties die goed werken.

Bij eczeem is het belangrijkste om de huidbarrière te herstellen. Smeer meerdere keren per dag een vettige, parfumvrije crème of zalf op de aangedane plekken. Producten met ceramiden (zoals CeraVe of La Roche-Posay Lipikar) helpen de huidbarrière te herstellen. Bij hevige jeuk kan een antihistamine (zoals cetirizine) verlichting bieden. Bij ernstig eczeem kan je huisarts een corticosteroïdcrème voorschrijven die de ontsteking snel onderdrukt.

Bij contactdermatitis is de eerste stap het identificeren en vermijden van de boosdoener. Stop met het verdachte product, was alle kleding die ermee in aanraking is geweest en geef je huid de tijd om te herstellen. Een koele, vochtige doek op de jeukende plekken kan verlichting bieden, net als een zalf met zinkoide of panthenol.

Bij folliculitis (ontstoken haarzakjes) helpt het om tijdelijk te stoppen met scheren, luchtige kleding te dragen en de huid schoon te houden zonder agressieve zeep. Ernstige folliculitis met pus kan een antibiotische crème nodig hebben van de huisarts.

Natuurlijke middelen tegen rode jeukende bultjes

Naast producten uit de drogisterij zijn er natuurlijke middelen die goed werken tegen rode jeukende bultjes op armen en benen. Kokosolie is een van de meest effectieve natuurlijke hydratatiemiddelen voor de huid. Het trekt goed in, heeft ontstekingsremmende eigenschappen en vormt een beschermende laag die vocht vasthoudt. Smeer het na het douchen op de nog vochtige huid voor het beste resultaat. Over de vele toepassingen van kokosolie schreven we eerder in ons artikel over kokosolie voor droge handen.

Havermout is een ander fantastisch natuurlijk middel tegen jeukende huid. Colloïdale havermout (fijngemalen havermout) bevat avenanthramiden, natuurlijke stoffen die jeuk en ontsteking verminderen. Voeg een kopje fijngemalen havermout toe aan een lauwwarm bad en ga er 15 tot 20 minuten in zitten. Het verschil is meteen voelbaar: de huid voelt zachter aan en de jeuk neemt af.

Aloë vera gel is kalmerend en verkoelend op geïrriteerde huid. Het bevat vitamines, mineralen en ontstekingsremmende stoffen die de huid helpen herstellen. Gebruik bij voorkeur puur gel direct uit het blad of een product met minimaal 95% aloë vera zonder toegevoegd parfum of alcohol.

Wil je je huid op een traditionele manier verzorgen? Marokkaanse Nila poeder wordt al eeuwen gebruikt voor een zachte, schone huid. Het helpt dode huidcellen te verwijderen en de huid te kalmeren, wat goed kan werken bij milde keratosis pilaris.

Wanneer naar de huisarts met rode jeukende bultjes?

In de meeste gevallen kun je rode jeukende bultjes op armen en benen prima zelf behandelen. Maar er zijn situaties waarin een bezoek aan de huisarts verstandig is.

Ga naar je huisarts als de bultjes niet verbeteren na twee weken zelfzorg, als ze groter worden of zich snel verspreiden, als ze pus bevatten of warm en gezwollen zijn, of als je ook koorts hebt. Deze symptomen kunnen wijzen op een infectie die met antibiotica behandeld moet worden, of op een aandoening als psoriasis die specifieke medicatie nodig heeft.

Een dermatoloog kan een huidbiopsie doen als de diagnose niet duidelijk is. Bij chronisch eczeem kan de dermatoloog ook lichttherapie (UV-B) voorschrijven, wat bij veel patiënten goed werkt. Bij ernstige keratosis pilaris bestaan er laserbehandelingen die de bultjes langdurig verminderen.

Let ook op bultjes die veranderen van vorm, kleur of grootte, die bloeden zonder aanleiding, of die er anders uitzien dan de rest. Hoewel het zeldzaam is, kunnen huidveranderingen soms wijzen op iets ernstiger. Twijfel je? Ga dan altijd langs de huisarts. Liever een keer te vaak dan te weinig.