Droog haar in de winter: oorzaken en 8 tips voor zacht haar

Zodra de temperatuur daalt en de verwarming aangaat, begint het: pluizig, futloos haar dat aanvoelt als stro. Droog haar in de winter is een van de meest voorkomende haarklachten en treft zowel fijn als dik haar, steil als krullend. De combinatie van koude buitenlucht, droge verwarmingslucht en hete douches trekt het vocht uit je haren. Daar valt genoeg aan te doen, en je hoeft er geen fortuin aan uit te geven.

Inhoudsopgave

• Waarom is je haar droger in de winter?
• Sulfaatvrije shampoo en conditioner
• Haarolieën tegen droog winterhaar
• Haarmaskers tegen droog haar
• Minder hitte, minder schade
• Voeding voor sterk haar in de winter
• Dagelijkse gewoontes voor soepel winterhaar
• Wanneer naar de huisarts
• Bronnen

Waarom is je haar droger in de winter?

In de winter daalt de luchtvochtigheid fors, zowel buiten als binnen. Koude lucht kan minder vocht vasthouden dan warme lucht, en de verwarming binnenshuis droogt de resterende vochtigheid verder uit. Waar de luchtvochtigheid in de zomer rond de 60 tot 70 procent schommelt, zakt die in een verwarmde woning in de winter vaak naar 20 tot 30 procent. Je haar verliest vocht aan die droge lucht, net zoals een spons uitdroogt in een droge kamer.

De buitenlaag van je haar (de cuticula) bestaat uit dakpansgewijs over elkaar liggende schubben. Bij gezond, gehydrateerd haar liggen die schubben plat, waardoor je haar glanst en soepel aanvoelt. Droge lucht, wind en temperatuurwisselingen (van buiten naar binnen en terug) zorgen ervoor dat die schubben opengaan. Het resultaat: vocht ontsnapt, je haar wordt poreus, en het ziet er dof en pluizig uit.

Hete douches maken het erger. In de winter draai je de kraan vaak warmer dan in de zomer, en dat hete water ontvet zowel je huid als je haar. Het wast de beschermende talglaag weg die je hoofdhuid aanmaakt om je haren soepel te houden. Probeer je haar te wassen met lauw water (rond de 37 graden) en eindig met een koude spoeling. Die koude spoeling sluit de cuticula, waardoor je haar meer vocht vasthoudt en glanzender oogt.

Sulfaatvrije shampoo en conditioner

Sulfaten (SLS en SLES) zijn de schuimmiddelen in de meeste shampoos. Ze reinigen effectief, maar strippen ook de natuurlijke oliën uit je haar. In de winter, wanneer je haar toch al droog is, is dat dubbel nadelig. Een sulfaatvrije shampoo reinigt net zo goed maar laat de beschermende talglaag grotendeels intact. Urtekram Coconut Shampoo (ca. €8 bij Holland & Barrett) en Andrélon Puur & Zuiver (ca. €4 bij de Kruidvat) zijn beide sulfaatvrij en betaalbaar.

Was je haar in de winter minder vaak. Elke wasbeurt verwijdert een deel van de natuurlijke oliën, en die heeft je haar juist nodig als buffer tegen de droogte. Twee tot drie keer per week is voor de meeste haartypes genoeg. Op de dagen dat je niet wast, kan je een droogshampoo gebruiken als je haarwortels vet aanvoelen. Batiste Original (ca. €5 bij Kruidvat) absorbeert overtollig talg zonder je haar verder uit te drogen.

Conditioner is in de winter geen luxe maar een noodzaak, zelfs als je het normaal overslaat. Breng het aan op de lengtes en punten (niet op de hoofdhuid) en laat het minimaal twee minuten intrekken. Een conditioner sluit de cuticula en voegt een beschermende laag toe die vochtverlies beperkt. Voor extra hydratatie kan je een keer per week de conditioner vervangen door een haarmasker, dat dieper in de haarschacht penetreert.

Haarolieën tegen droog winterhaar

Een haarolie is de snelste manier om droog, pluizig winterhaar te temmen. Arganolie is de populairste keuze, en terecht: het is rijk aan vitamine E en onverzadigde vetzuren die de haarschacht verzegelen zonder het haar te verzwaren. Breng twee tot drie druppels aan op handdoekdroog haar, concentreer je op de punten en werk naar boven toe. Je kan online arganolie kopen voor een paar euro en het meteen als leave-in serum gebruiken.

Jojoba-olie is een uitstekend alternatief, vooral voor fijn haar dat snel vet aanvoelt. De moleculaire structuur van jojoba-olie lijkt op menselijk sebum, waardoor het de haarschacht intrekt in plaats van erop te blijven liggen. Dat maakt het lichter dan arganolie of kokosolie. Overweeg om jojoba olie kopen als je merkt dat zwaardere oliën je haar futloos maken. Een paar druppels op de punten is voldoende.

Kokosolie verdient een kanttekening. Het is overal aangeprezen als wondermiddel voor droog haar, maar kokosolie zit vol verzadigde vetzuren die op het haar blijven liggen in plaats van erin te trekken. Bij fijn of poreus haar kan dat juist averechts werken: het haar voelt zwaarder aan en trekt meer vuil aan. Bij dik, krullend haar werkt kokosolie vaak wel goed als pre-washbehandeling. Smeer het een uur voor het wassen op de lengtes en punten, en was het er daarna grondig uit.

Haarmaskers tegen droog haar

Een wekelijks haarmasker geeft je haar de intensieve hydratatie die een gewone conditioner niet kan bieden. Haarmaskers bevatten hogere concentraties voedende ingrediënten en hebben een langere inwerktijd, waardoor ze dieper in de haarschacht trekken. Garnier Hair Food Banana (ca. €5 bij Kruidvat) is een betaalbaar masker met bananenpuree en sheaboter dat droog haar zichtbaar zachter maakt. Laat het drie tot vijf minuten intrekken op handdoekdroog haar en spoel het grondig uit.

Wil je het zelf maken, dan is een masker van avocado, honing en olijfolie verrassend effectief. Prak een halve rijpe avocado, meng er een eetlepel honing en een eetlepel olijfolie door en breng het aan op vochtig haar. Wikkel je haar in een warme handdoek (de warmte opent de cuticula zodat de voedingsstoffen beter intrekken) en laat het twintig minuten zitten. Spoel uit met lauw water en was je haar vervolgens met een milde shampoo.

Proteïnemaskers zijn een apart verhaal. Ze bevatten keratine of zijdeproteïnen die beschadigde plekken in de haarschacht opvullen. Dat klinkt ideaal, maar te veel proteïne maakt je haar juist hard en breekbaar. Gebruik een proteïnemasker maximaal een keer per maand, en alleen als je haar echt beschadigd is door blondering, permanent of intensief hittestyling. Voor regulier droog winterhaar is een vochtinbrengend masker de betere keuze.

Minder hitte, minder schade

De föhn is in de winter extra verleidelijk, maar hete lucht is een van de grootste veroorzakers van haarschade. Elke keer dat je haar temperaturen boven de 150 graden bereikt, verdampt het water in de haarschacht en ontstaan er microscopische scheurtjes in de cuticula. Dat proces is cumulatief: elke föhnsessie maakt je haar een fractie droger en kwetsbaarder. Stel de temperatuur in op lauw of medium, nooit op de hoogste stand.

Een hittebeschermende spray is geen overbodige luxe als je toch wilt föhnen of stylen. Tresemmé Keratin Smooth Heat Defence Spray (ca. €6 bij Kruidvat) legt een beschermende laag over de haarschacht die de schade bij temperaturen tot 230 graden beperkt. Spuit het op handdoekdroog haar voor het föhnen en verdeel het gelijkmatig met een brede kam. Het voegt meteen wat glans en ontklitvermogen toe.

Plan je wasbeurten zo dat je niet met nat haar de deur uit hoeft. Was je haar 's avonds, dan kan het de hele nacht drogen. Moet je toch de deur uit met vochtig haar, draag dan een satijnen of zijden haardoek onder je muts. Katoen en wol absorberen vocht uit je haar en creëren wrijving die de cuticula beschadigt. Satijn glijdt over je haar heen en voorkomt dat je 's ochtends wakker wordt met een verwarde bos.

Voeding voor sterk haar in de winter

Wat je eet heeft direct invloed op de conditie van je haar. Omega-3 vetzuren, die je vindt in vette vis (zalm, makreel, haring), walnoten en lijnzaad, voeden de haarfollikel van binnenuit en houden de hoofdhuid gehydrateerd. Volgens het Voedingscentrum eten Nederlanders gemiddeld te weinig vis: slechts een keer per week in plaats van de aanbevolen twee keer. In de winter, wanneer je haar extra vocht verliest, is die voeding extra waardevol.

Biotine (vitamine B8) speelt een rol bij de aanmaak van keratine, het eiwit waaruit je haar bestaat. Een tekort aan biotine is zeldzaam maar komt vaker voor bij vrouwen die bepaalde medicatie gebruiken, zoals anti-epileptica. Je vindt biotine in eieren, noten, zoete aardappelen en volkoren granen. Supplementen zijn zelden nodig als je gevarieerd eet. Bij twijfel kan een bloedtest bij de huisarts uitsluitsel geven.

IJzer en zink zijn twee mineralen die vaak over het hoofd worden gezien bij haarklachten. IJzertekort (ferritinetekort) is de meest voorkomende voedingsdeficiëntie bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd en kan leiden tot dof, breekbaar haar en zelfs haaruitval. Het RIVM schat dat 1 op de 9 vrouwen tussen de 18 en 50 een te lage ijzervoorraad heeft. Heb je naast droog haar ook last van vermoeidheid, laat dan je ferritine en zink checken via de huisarts. Lees meer over hoofdhuidklachten die samenhangen met haarproblemen in ons artikel over jeukende hoofdhuid en haaruitval bij vrouwen.

Dagelijkse gewoontes voor soepel winterhaar

Een luchtbevochtiger in de slaapkamer is een van de simpelste manieren om droog winterhaar tegen te gaan. Zo'n apparaat verhoogt de luchtvochtigheid van 20-30 procent naar een comfortabeler 40 tot 50 procent, waardoor je haar 's nachts minder vocht verliest. Een eenvoudig model met hygrometer kost ca. €25 tot €50 bij Bol of Blokker. Het helpt trouwens niet alleen je haar maar ook je huid, lippen en luchtwegen.

Slaap op een satijnen of zijden kussensloop in plaats van katoen. Katoen absorbeert vocht uit je haar en creërt wrijving die de cuticula beschadigt, vooral als je 's nachts veel beweegt. Een satijnen kussensloop (ca. €10-€15 bij Hema of Primark) laat je haar glijden in plaats van trekken. Na een week merk je het verschil: minder pluis, minder klitten en zachter aanvoelend haar.

Borstel je haar niet als het nat is. Nat haar is tot 30 procent elastischer dan droog haar en breekt daardoor sneller. Gebruik een brede tand-kam of een Tangle Teezer (ca. €10 bij Kruidvat) om klitten voorzichtig uit te kammen, te beginnen bij de punten en langzaam naar boven werkend. Vermijd elastiekjes met metalen sluiting die aan je haar trekken, en kies voor scrunchies van satijn of zacht textiel. Kleine aanpassingen die samen een groot verschil maken.

Wanneer naar de huisarts

Droog haar in de winter is in de meeste gevallen een seizoensklacht die je zelf goed kan aanpakken. Maar als je haar het hele jaar door extreem droog en breekbaar is, ongeacht het seizoen en je verzorgingsroutine, dan kan er meer aan de hand zijn. Een traag werkende schildklier (hypothyreïdie) is een veelvoorkomende oorzaak van droog, dun haar bij vrouwen en wordt vastgesteld met een simpele bloedtest op TSH.

Huidaandoeningen van de hoofdhuid, zoals psoriasis of seborroisch eczeem, kunnen ook droog, schilferig haar veroorzaken. Bij psoriasis zie je dikke, zilverwitte schilfers op de hoofdhuid die soms doorlopen tot voorbij de haargrens. Bij seborroisch eczeem is de hoofdhuid rood en geïrriteerd met vettiger, gelige schilfers. Beide aandoeningen vereisen een gerichte behandeling die de huisarts of dermatoloog kan voorschrijven. Op Thuisarts.nl vind je meer informatie over hoofdhuidaandoeningen en wanneer een verwijzing zinvol is.

Haaruitval in combinatie met droogheid is altijd reden om bloed te laten prikken. Vraag specifiek naar TSH (schildklier), ferritine (ijzervoorraad), zink en vitamine D. Die vier waarden dekken de meest voorkomende voedingsdeficiënties en hormonale oorzaken van haarklachten bij vrouwen. Als alles normaal is en de klachten aanhouden, kan een dermatoloog een trichoscopie doen: een microscopisch onderzoek van je hoofdhuid en haarfollikels dat precies laat zien wat er speelt.

Bronnen

De informatie in dit artikel is gebaseerd op de volgende bronnen.

• Haaruitval (Thuisarts.nl, NHG)
• Vis en omega-3 (Voedingscentrum)
• Voedselconsumptiepeiling (RIVM)
• Psoriasis (Thuisarts.nl, NHG)
• Richtlijnen Dermatologie (NVDV)