Waarom wordt blond haar groen van chloor?

Het is niet het chloor maar koper in het zwembadwater dat reageert met de eiwitten in blond haar. Dit kan een groenige tint veroorzaken, vooral bij licht of geblondeerd haar. Een chelating shampoo verwijdert de koperafzetting.

Helpt een badmuts tegen chloorschade?

Een badmuts beschermt het haar gedeeltelijk, maar water lekt er vaak toch in. Het vermindert de blootstelling wel aanzienlijk. Combineer een badmuts met een leave-in conditioner voor de beste bescherming.

Is chloorwater slecht voor je huid?

In normale concentraties is chloor niet schadelijk, maar het droogt de huid wel uit door de natuurlijke oliën te verwijderen. Bij gevoelige huid, eczeem of psoriasis kan chloor irritatie verergeren. Goed naspoelen en insmeren na het zwemmen is voldoende voor de meeste mensen.

Zwemmen en chloor: bescherm je huid en haar

Na een uurtje baantjes trekken voelt je huid strak en droog aan, je haar lijkt op stro en je ogen prikken. Chloor is effectief tegen bacteriën in het zwembad, maar het is minder vriendelijk voor je huid en haar. Regelmatig zwemmen kan leiden tot droge huid, geïrriteerde ogen, verkleurd haar en verergering van bestaande huidproblemen als eczeem. Het goede nieuws: met de juiste voorbereiding en nazorg beperk je de schade tot een minimum.

Kort antwoord: Chloor droogt de huid uit en beschadigt de haarschacht door de natuurlijke oliën en eiwitten af te breken. Bescherm je huid door vooraf te douchen en een waterbestendige bodylotion aan te brengen. Bescherm je haar met een zwemcap of door het nat te maken met schoon water voor het zwemmen (zodat het minder chloorwater opneemt). Na het zwemmen: direct spoelen, een milde shampoo gebruiken en rijkelijk insmeren met moisturizer.

Wat doet chloor met je huid?

Chloor (natriumhypochloriet) wordt aan zwembadwater toegevoegd om bacteriën, virussen en algen te doden. Het is een oxidatiemiddel dat organisch materiaal afbreekt, en dat omvat helaas ook de natuurlijke oliën (sebum) en vetten op je huid. Die oliën vormen samen met je huidcellen de huidbarrière, de beschermlaag die vocht vasthoudt en irritanten buitenhoudt. Als die barrière wordt aangetast, verliest je huid vocht en wordt ze gevoeliger.

Bij incidenteel zwemmen (een keer per week) herstelt de huidbarrière zich meestal binnen enkele uren. Bij regelmatige zwemmers (drie keer of vaker per week) kan de barrière chronisch verzwakt raken. Volgens een studie gepubliceerd in het International Journal of Dermatology hebben competitieve zwemmers significant meer kans op droge huid, jeuk en contactdermatitis dan niet-zwemmers. Het RIVM monitort de chloorconcentraties in Nederlandse zwembaden; de norm ligt tussen 0,5 en 1,5 mg per liter vrij chloor.

De "chloorlucht" die je in zwembaden ruikt is overigens niet het chloor zelf maar chloorminen: verbindingen die ontstaan als chloor reageert met zweet, urine en huidvetten. Hoe sterker de geur, hoe meer verontreiniging er in het water zit. Een goed onderhouden zwembad ruikt minder sterk naar chloor dan een slecht onderhouden zwembad. Die zwembadgeur is dus geen teken van schoon water, maar van het tegenovergestelde.

Wat doet chloor met je haar?

Chloor opent de haarschubben (de cuticula) en breekt keratine en melanine in de haarschacht af. Het resultaat is droog, poreus, dof haar dat makkelijker breekt. Bij lichtgekleurd haar kan chloor een groenige tint veroorzaken, hoewel dat groene waas technisch gezien wordt veroorzaakt door koper in het water dat zich bindt aan het door chloor beschadigde haar, niet door het chloor zelf.

Geverfd haar is extra kwetsbaar. De kleurmoleculen worden door chloor sneller afgebroken, waardoor je kleur vervaaagt en verschiet. Blond geverfd haar wordt sneller groen, rood geverfd haar wordt sneller oranje. De gids voor beschadigd haar gaat dieper in op hoe je haarbeschadiging herstelt, maar voorkomen is beter. Een zwemcap is de meest effectieve bescherming, ook al is het niet de meest modieuze optie.

Regelmatige zwemmers die geen cap dragen, merken na een paar maanden dat hun haar droger, stroever en moeilijker te kammen is. De punten splitsen sneller en het haar verliest zijn glans. Dat komt doordat de cuticula, normaal gesproken een gladde beschermlaag, door herhaalde chloorblootstelling permanent wordt beschadigd. Een wekelijks haarmasker en het minimaliseren van warmtestyling helpen, maar voorkomen van de schade is effectiever dan achteraf repareren.

Bescherming voor het zwemmen

Douche met schoon water voordat je het zwembad ingaat. Dit is niet alleen hygiënisch (het vermindert de chloorminen) maar beschermt ook je huid en haar. Je huid en haar nemen als een spons vocht op. Als ze al verzadigd zijn met schoon water, nemen ze minder chloorwater op. Het is een simpele truc die een groot verschil maakt. Alle Nederlandse zwembaden hebben douches bij het bad, gebruik ze.

Breng een waterbestendige bodylotion of olie aan op je huid voor het zwemmen. Dit creëert een extra barrière tussen je huid en het chloorwater. Je kunt online jojoba olie kopen en die over je lichaam verdelen voor het zwemmen. Jojoba-olie is waterafstotend en beschermt de huidbarrière. Het is geen volledige bescherming, maar het vermindert de chloorschade merkbaar, vooral bij regelmatige zwemmers.

Voor je haar geldt hetzelfde principe: maak het nat met schoon water en breng een leave-in conditioner of haarolie aan. Sommige zwemmers gebruiken kokosolie door hun haar voor het zwemmen. De olie vormt een beschermende laag rond de haarschacht die chloor deels buiten houdt. Een siliconen zwemcap is de meest effectieve optie. Moderne zwemcaps zijn comfortabeler dan je denkt en er zijn varianten speciaal voor lang haar.

Nazorg na het zwemmen

Spoel direct na het zwemmen je hele lichaam en haar af met schoon water. Hoe langer chloor op je huid en haar blijft zitten, hoe meer schade het aanricht. Gebruik een milde, pH-neutrale douchegel en een speciale zwemmersshampoo of een chelerende shampoo die mineralen en chloor uit het haar verwijdert. Reguliere shampoos verwijderen het chloor niet volledig. Een chelerende shampoo (zoals Malibu C Swimmers Wellness of Philip Kingsley Swimcap) doet dat wel.

Na het douchen breng je onmiddellijk een rijke bodylotion of crème aan op je huid. De huid is na het zwemmen extra ontvankelijk voor hydratatie. CeraVe Moisturising Cream of Eucerin Original Healing Cream zijn goede opties die de huidbarrière herstellen met ceramiden en urea. Let extra op je scheenbenen, ellebogen en handen, plekken waar de huid van nature droger is en waar chloorschade het eerst zichtbaar wordt.

Je haar verdient na het zwemmen een conditioner of haarmasker. Laat de conditioner minstens drie minuten intrekken. Kammen doe je met een brede kam op nat haar, nooit met een borstel (dat breekt natte, verzwakte haren). Een wekelijks diep hydraterend haarmasker of haarolie helpt om de schade te beperken bij regelmatig zwemmen. Droog je haar aan de lucht of op de laagste stand van de föhn om extra hittebeschadiging te voorkomen.

Zwemmen met eczeem of gevoelige huid

Zwemmen met eczeem is mogelijk, maar vraagt extra voorbereiding. Volgens Thuisarts.nl hoeven mensen met eczeem niet per se het zwembad te mijden, mits ze de huid goed beschermen en verzorgen. Breng voor het zwemmen een dikke laag emollient aan (Eucerin AtopiControl, La Roche-Posay Lipikar of een vette vaseline-crème) op de aangedane plekken. Dit vormt een fysieke barrière die het chloorwater deels buitenhoudt.

Na het zwemmen is het extra cruciaal om direct te douchen en opnieuw in te smeren. Chloor op eczeemhuid veroorzaakt sneller opvlammingen dan op gezonde huid. Gebruik een zeepvrije, parfumvrije doucheolie in plaats van een gel. Het UMCG (Universitair Medisch Centrum Groningen) adviseert mensen met eczeem om na het zwemmen de huid niet droog te wrijven maar zachtjes te deppen en binnen drie minuten na het douchen een emollient aan te brengen.

Sommige zwembaden bieden zoet water of zoutwater als alternatief voor chloorwater. Zoutwaterzwembaden gebruiken elektrolyse om zout om te zetten in chloor, wat in theorie milder is maar nog steeds chloor bevat. Echt chloorvrije zwembaden bestaan in Nederland, maar zijn zeldzaam. Check bij je lokale zwembad welk systeem ze gebruiken. UV-desinfectie en ozonbehandeling zijn chloorarme alternatieven die bij sommige nieuwere zwembaden worden ingezet.

Chloor en je ogen

Rode, prikkende ogen na het zwemmen zijn een van de meest voorkomende klachten. Chloor verstoort de traanfilm die je ogen beschermt, waardoor ze droog en geïrriteerd raken. Het zijn niet alleen de chlormoleculen zelf die irriteren, maar ook de chloorminen die ontstaan door verontreinigingen in het water. Hoe slechter de waterkwaliteit, hoe meer last je hebt van je ogen.

Een zwembril is de effectiefste oplossing. Moderne zwembrillen zijn comfortabel, beslaan minder snel dan vroeger en zijn er in varianten met correctieglazen voor brildragers. Bij de Decathlon koop je een degelijke zwembril vanaf ca. €5. Draag je contactlenzen, doe ze dan uit voor het zwemmen. Thuisarts.nl waarschuwt dat contactlenzen in zwembadwater bacteriën kunnen vasthouden die ooginfecties veroorzaken, waaronder de ernstige Acanthamoeba-keratitis.

Zijn je ogen na het zwemmen geïrriteerd, spoel ze dan met schoon water of gebruik kunsttranen (verkrijgbaar bij de drogist voor ca. €5). De irritatie verdwijnt meestal binnen een uur. Blijven je ogen langer dan 24 uur rood of pijnlijk, of zie je wazig, neem dan contact op met je huisarts. Aanhoudende oogklachten na zwemmen kunnen wijzen op een bacteriële ooginfectie die behandeling nodig heeft.

Tips voor kinderen

Kinderen zijn gevoeliger voor chloor dan volwassenen. Hun huid is dunner, hun ogen gevoeliger en ze slikken vaker water in. Het RIVM adviseert ouders om kinderen na het zwemmen goed af te spoelen en in te smeren met een hypoallergene bodylotion. Baby's en peuters die nog niet zindelijk zijn, dragen altijd een zwemluier om de waterkwaliteit te beschermen.

Zwemleskinderen die twee tot drie keer per week zwemmen, krijgen relatief vaak last van droge huid en eczeem-opvlammingen. Smeer je kind in met een beschermende crème voor het zwemmen en gebruik na afloop een rijke crème als Weleda Calendula of Bepanthen Zalf op de kwetsbare plekken. Een zwembril maakt zwemles voor veel kinderen aangenamer doordat de ogen niet meer prikken.

Vermijd geparfumeerde douchegels en shampoos bij kinderen na het zwemmen. Hun huid is al geïrriteerd door het chloor, en parfum verergert dat. Kies voor een milde, parfumvrije waslotion. Natriumlaurylsulfaat (SLS), de schuimende stof in de meeste douchegels, kan de huid extra uitdrogen. SLS-vrije alternatieven zijn te vinden bij de Etos en Kruidvat in het babyassortiment, en die zijn prima voor oudere kinderen ook.

Ons oordeel

Chloor is noodzakelijk om zwembaden hygiënisch te houden, maar het is niet zonder nadelen voor je huid en haar. De schade is beheersbaar als je de juiste voorzorgsmaatregelen neemt. Douche voor en na het zwemmen, maak je haar nat met schoon water voordat je het bad ingaat, draag een zwemcap als je regelmatig zwemt en smeer je rijkelijk in met een hydraterende crème na afloop.

Voor regelmatige zwemmers is het investeren in een goede chelerende shampoo, een zwembril en een rijke bodylotion de basis. Voor mensen met eczeem of gevoelige huid geldt: smeer extra dik in voor het zwemmen en gebruik een zeepvrije doucheolie na afloop. Chloor hoeft geen reden te zijn om niet te zwemmen, zolang je je huid de zorg geeft die het nodig heeft.

Zwemmen is een van de beste vormen van beweging: laag risico op blessures, goed voor je hart en ontspannend voor je hoofd. Laat de chloor je niet weerhouden. Bescherm, zwem en verzorg. In die volgorde.

Bronnen

De informatie in dit artikel is gebaseerd op de volgende bronnen.

Thuisarts.nl (informatie over eczeem en zwemmen)
RIVM (normen voor chloorconcentratie in Nederlandse zwembaden)
PubMed (International Journal of Dermatology, effecten chloor op de huid bij zwemmers)